Usługa Nowy Lek — metformina+sitagliptyna

Metformina+Sitagliptyna przykład usługi Nowy Lek 

Nowy Lek to jedna z usług farmaceutycznych, która może zostać zaproponowana osobie, która rozpoczyna przyjmowanie nowego leku. Jej celem jest poprawa bezpieczeństwa i optymalizacja efektywności terapii. W tym artykule przedstawimy symulację wizyty pacjenta, który przychodzi do naszej apteki z receptą na nowy lek przeciwcukrzycowy, którego wcześniej nie stosował [1].

Pierwsza wizyta pacjenta — realizacja nowej recepty

Podczas realizacji recepty i zbierania wywiadu farmaceutycznego, dowiadujemy się, że pacjent choruje na cukrzycę typu 2. Do tej pory stosował jedynie metforminę, która nie przynosiła oczekiwanych rezultatów.

Lekarz postanowił zmienić farmakoterapię. Do metforminy (1000 mg) dołączył sitagliptynę (50 mg) w postaci jednego preparatu.

Pacjent jest osobą dorosłą i dostał nowy lek do stosowania przewlekłego w celu leczenia cukrzycy. Diabetyk spełnia kryteria włączenia do usługi Nowy Lek, dlatego proponujemy mu konsultację. Chory zgadza się.

Wręczamy mu ulotkę informacyjną o usłudze, podpisujemy wymagane oświadczenia i umawiamy się na wizytę wstępną w terminie 7 dni od realizacji recepty.

Usługa Nowy Lek — lewodopa

Druga wizyta pacjenta — edukacja oraz pytania pacjenta

Po kilku dniach pacjent ponownie odwiedza naszą apteką. To jest, tzw. wizyta wstępna. W tym momencie przekazujemy pacjentowi w prosty i zrozumiały sposób najważniejsze informacje o leku, jego stosowaniu oraz odpowiadamy na nurtujące pytania pacjenta na temat farmakoterapii.

Metformina+sitagliptyna — działanie leku

Terapią I rzutu w leczeniu cukrzycy typu 2 jest metformina. To substancja, która powoduje zmniejszenie stężenia glukozy w osoczu. Działa na kilka sposobów:

• Zmniejsza wytwarzanie glukozy w wątrobie.
• Zwiększa wrażliwość mięśni na insulinę, co prowadzi do zwiększenia zużycia glukozy.
• Opóźnia wchłanianie glukozy w jelitach.

Metformina nie powoduje wzrostu wydzielania insuliny, dlatego podczas jej stosowania ryzyka pojawienia się hipoglikemii praktycznie nie występuje [2].

Niestety nie zawsze metformina wystarcza do kontroli cukrzycy. Jeśli maksymalne dawki nie dają pożądanych efektów, to do terapii włącza się inny lek. W tym przypadku sitagliptynę. Sitagliptyna ma odmienny mechanizm działania. Powoduje ona zwiększenie stężenia wydzielanej insuliny w zależności od nasilenia hiperglikemii.

Można powiedzieć, że wraz ze wzrostem stężenie glukozy, powoduje wzrost wydzielania insuliny, co pomaga obniżyć poziom glukozy. Co więcej – ryzyko wystąpienia hipoglikemii, czyli zbyt dużego spadku glukozy w osoczu, jest niewielkie [2,3].

Metforminę w połączeniu z sitagliptyną w dawce odpowiednio 1000 mg i 50 mg stosuje się zwykle dwa razy na dobę – rano i wieczorem [2]

Czytaj także: Metformina- działanie i zastosowanie

Pytania do pacjenta

Podczas spotkania wstępnego przeprowadzamy wywiad z pacjentem, którego celem jest upewnienie się, czy zaczął stosować nowy lek oraz, czy stosuje go prawidłowo. Warto zapytać pacjenta o jego odczucia związane z nowym lekiem, np. odczuwane działania niepożądane bądź efektywność terapii. W przypadku cukrzycy pomocne będą kontrolne badania glikemii przeprowadzane przez pacjenta.

Usługa Nowy Lek — karbamazepina

Wątpliwości i pytania pacjenta

Bardzo ważną rzeczą jest odpowiedź na wszystkie zadane przez pacjenta pytania, które dotyczą farmakoterapii.

Czy lek ma jakieś istotne działania niepożądane?

Stosowany lek jest bezpieczny dla zdrowia, jednak mogą wystąpić po nim pewne działania niepożądane. Mają one lekki charakter i nie są niebezpieczne. Najczęściej pacjenci skarżą się na zaburzenia żołądkowo-jelitowe, np. nudności i wymioty lub wzdęcia. Po zaobserwowaniu takich objawów może być konieczna modyfikacja terapii.

Czy przyjmowanie leku może doprowadzić do zbyt dużego spadku cukru w organizmie?

Metformina jak i sitagliptyna cechują się bardzo małym ryzykiem wystąpienia hipoglikemii. Takie działanie niepożądane bywa obserwowane, ale najczęściej jeśli pacjent stosuje inne, dodatkowe leki przeciwcukrzycowe lub insulinę.

Czasami po wzięciu leku mam wzdęcia. Czy może to być związane z lekiem?

Częstym działaniem niepożądanym podczas stosowania metforminy są wzdęcia. Jeśli objawy są niewielkie, to warto przyjmować lek podczas lub po posiłku, co może zmniejszyć uciążliwe efekty uboczne.

Zapomniałem przyjąć rano tabletki. Czy mogę przyjąć dwie tabletki wieczorem?

W przypadku pominięcia dawki leku nie można stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia  braku. W takiej sytuacji należy przyjąć lek wieczorem zgodnie z zaleceniami.

Czy podczas leczenia mogę pić alkohol?

W trakcie terapii metforminą i sitagliptyną nie powinno się pić alkoholu, gdyż może doprowadzić to zwiększyć ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Kwasica mleczanowa to stan, w którym stężenie kwasu mlekowego w surowicy krwi wzrasta powyżej bezpiecznych wartości.

Kwasica może doprowadzić nudności, wymiotów i nadmiernego osłabienia, w skrajnych przypadkach nawet do śpiączki. Jest to stan niebezpieczny dla zdrowia i życia, którego wystąpienie znacznie potęguje spożycie alkoholu.

Ustalenie kolejnej wizyty pacjenta

Na tym etapie kończy się wizyta wstępna. Po 7 do 14 dniach od jej przeprowadzenia należy zaprosić pacjenta na kolejną wizytę, tzw. interwencyjną [1].

Autor: mgr farm. Dawid Hachlica

Literatura:

• [1]   ZALECENIA DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA U CHORYCH OBJĘTYCH ŚWIADCZENIEM W RAMACH USŁUGI FARMACEUTYCZNEJ NOWY LEK. Magdalena Waszyk-Nowaczyk, Magdalena Jasińska-Stroschein, Mariola Drozd, Justyna Dymek, Agnieszka Stankiewicz, Artur Jędra. Warszawa 2023.
• [2]   Juzimette – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
• [3]   Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych z cukrzycą 2021. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.