SSRI- Ulotka dla pacjenta

W Polsce dostępne są: fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, sertralina, citalopram oraz escitalopram.

Czytaj również: Ulotka dla pacjenta – beta-blokery

SSRI- jakie wykazują działanie farmakologiczne?

Mechanizm działania leków z grupy SSRI opiera się na selektywnym hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny na skutek konkurencji o miejsce wiązania z białkiem nośnikowym, które odpowiada za wychwyt zwrotny tego neurotransmitera z przestrzeni synaptycznej. Konsekwencją tego jest zwiększenie stężenia serotoniny pomiędzy synapsami, prowadzącej do zmian adaptacyjnych receptorów i w efekcie do nasilenia przekaźnictwa serotoninergicznego.

SSRI- jakie są wskazania do stosowania?

Leki grupy SSRI charakteryzują się podobnym profilem psychotropowym, który obejmuje działanie przeciwdepresyjne, umiarkowane przeciwlękowe i aktywizujące. Nie występuje nadmierne działanie uspokajające.

Wskazaniami do ich stosowania są:

• lęk napadowy
• lęk uogólniony
• nerwica natręctw
• bulimia
• jadłowstręt psychiczny
• ból psychogenny
• uzależnienie od alkoholu
• agorafobia
• zespół stresu pourazowego (PTSD)
• fobia społeczna

Czolowym przedstawicielem SSRI jest escitalopram. Jest on stosowany głównie w leczeniu:

• depresji, w tym ciężkiego epizodu depresyjnego,
• zaburzeń lękowych z napadami lęku,
• fobii społecznych,
• zaburzeń lękowych uogólnionych,
• zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych.

Ze względu na zaobserwowane w badaniach klinicznych sytuacje, kiedy escitalopram podawany osobom poniżej 18. roku życia zwiększał ryzyko prób samobójczych i agresywnych zachowań, lek ten podawany jest osobom dorosłym. W przypadku podjęcia decyzji o terapii osób młodszych, należy bacznie obserwować pacjenta pod kątem wystąpienia ewentualnej próby samobójczej.

Escitalopram stosowany jest również poza wskazaniami (off-label), w przypadku takich chorób jak:

• zaburzenia odżywiania – w tym bulimia
• zespół stresu pourazowego (PTSD)
• przedmiesiączkowe zaburzenia dysforyczne (PMD) – podaje się go wówczas w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego lub w przypadku przyjmowania codziennie – na czas fazy lutealnej zwiększa się dawkę
• ataki paniki

Jakie są przeciwwskazania do stosowania SSRI?

Leki z grupy SSRI nie mogą być stosowane u pacjentów, u których występuje:

• depresja z silnymi napadami lękowymi, niepokoju i bezsenności
• nasilone myśli samobójcze
• niewydolność nerek
• niewydolność wątroby

Niezalecane jest stosowanie tych leków u osób chorych na padaczkę. Kolejnym przeciwskazaniem jest równoczesne stosowanie leków grupy SSRI z inhibitorami monoaminooksydazy, z powodu zagrożenia toksycznym wzrostem stężenia serotoniny.

SSRI- jakie działania niepożądane mogą powodować?

Najczęściej występujące działania niepożądane ze strony układu pokarmowego obserwowane podczas terapii to: biegunka, nudności, zawroty głowy, utrata łaknienia, czy zmiana smaku spowodowana pobudzeniem receptorów 5-HT₃ w ośrodku wymiotnym i przewodzie pokarmowym. Ze strony układu nerwowego mogą wystąpić: niepokój, pobudzenie, bezsenność, lęk, a także koszmary senne, które wynikają z pobudzenia receptorów 5-HT₂ w jądrach szwu, pnia mózgu i hipokampa. Do innych działań niepożądanych można zaliczyć nadmierne pocenie się, tachykardię i zaburzenia funkcji seksualnych.

Interakcje z innymi lekami

Występujące interakcje mają najczęściej charakter farmakokinetyczny. SSRI są inhibitorami cytochromu CYP2D6. Dodatkowo hamują metabolizm neuroleptyków, TLPD, a także cimetydyny i fenytoiny. Jednoczesne stosowanie SSRI m.in. z nieselektywnymi inhibitorami MAO, wenflaksyną i węglanem litu mogą powodować powstawanie zespołu serotoninowego. Trzeba zwrócić uwagę na to, że jednoczesne stosowanie leków z tej grupy wraz z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi powoduje zwiększenie ryzyka krwawień.

Sprawdź także: Ulotka dla pacjenta – benzodiazepiny

Zespół serotoninowy

Jest to stan będący efektem nadmiernego pobudzenia receptorów serotoninowych (5-HT_2A i 5-HT_1A). Jego przyczyną najczęściej jest jednoczesne stosowanie co najmniej dwóch leków zwiększających aktywność serotoniny, głównie leki z grupy SSRI i inhibitorów monoaminooksydazy (inhibitory MAO). Niekiedy może on wystąpić w wyniku zatruć mieszanych innymi lekami (neuroleptyki i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne), czy w wyniku przyjmowania narkotyków takich jak amfetamina i jej pochodne. Zespół serotoninowy można rozpoznać po triadzie charakterystycznych objawów, do których zaliczamy: nadpobudliwość nerwowo-mięśniową (obustronny objaw Babińskiego, kloniczne ruchy mięśni, drżenie, sztywność), nadmierne pobudzenie układu współczulnego (wysoka temperatura ciała, tachykardia, pocenie się) i w końcu zaburzenia świadomości (splątanie z niepokojem pseudoruchowym).

Bibliografia:

1. Mutschler Farmakologia i toksykologia. Podręcznik – E. Mutschler, G. Gesslinger, H.K. Kroemer, P. Ruth, M. Schäfer-Korting, wyd. II polskie poprawione i uzupełnione, red. W. Buczko.
2. Podręcznik dla studentów farmacji, red. Waldemar Janiec, wyd. PZWL, 2014.
3. Kompendium farmakologii, red. Waldemar Janiec, wyd. PZWL, 2016.
4. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.20.13.
5. A brief history of the development of antidepressant drugs: From monoamines to glutamate – Todd M. Hillhouse and Joseph H. Porter.pl.