Ulotka dla pacjenta – beta-blokery

Beta-blokery dostępne w Polsce to: acebutolol, atenolol, betaksolol, bisoprolol, celiprolol, esmolol, karteolol, metoprolol, nebiwolol, propranolol, sotalol i tymolol.

Czytaj również: Ulotka dla pacjenta – SSRI

Beta-blokery: działanie farmakologiczne

Mechanizm działania leków z grupy beta-blokerów opiera się na kompetycyjnym hamowaniu receptorów beta-adrenergicznych. W konsekwencji blokady receptorów β₁ znoszone jest dodatnie działanie inotropowe i chronotropowe katecholamin na serce. Skutkuje to zwolnieniem akcji serca, zmniejszeniem jego kurczliwości i zapotrzebowania na tlen. Natomiast blokada receptorów β₂ znosi zwiotczające działanie na mięśnie gładkie. Dodatkowo, leki z grupy beta-blokerów, poprzez blokadę receptorów β hamują efekty metaboliczne katecholamin. Warto dodać, że w większości wskazań terapeutycznych pożądana jest blokada receptorów β₁.

Beta-blokery: wskazania do stosowania

Leki grupy beta-blokerów głównie stosowane są przez pacjentów z chorobami układu krążenia. Wskazaniami do zastosowania leków tej grupy są:

• nadciśnienie tętnicze
• zaburzenia rytmu serca
• niewydolność mięśnia sercowego
• dławica piersiowa
• jaskra
• guz chromochłonny
• nadczynność tarczycy
• migrena
• lęk sytuacyjny i uogólniony (szczególnie propranolol)
• nadaktywność układu współczulnego (w przypadku niektórych nerwic, leczenia uzależnionych od alkoholu)

Beta-blokery: przeciwwskazania

Leki z grupy ß-blokerów nie mogą być stosowane u pacjentów, u których występuje:

• angina (dusznica) Prinzmetala
• zaburzenia krążenia obwodowego
• blokada przewodnictwa przedsionkowo-komorowego
• bradykardia
• astma
• przewlekła obturacyjna choroba płuc (przeciwwskazanie względne)
• zaburzenia metaboliczne

Beta-blokery: działania niepożądane

Działania niepożądane przy stosowaniu leków z grupy beta-blokerów możemy podzielić na niespecyficzne i specyficzne, będące rezultatem blokady receptorów β. Do tych pierwszych możemy zaliczyć nieprawidłowości ze strony układu pokarmowego, takie jak: nudności, wymioty czy biegunki. Swoiste działania niepożądane spowodowane blokadą receptorów β w dużej mierze dotyczą układu krwionośnego. Leki β-adrenolityczne, poprzez nadmierne zmniejszenie czynności serca i jego kurczliwości mogą skutkować hipotonią.

Czytaj także: Chronofarmakologia w lecznictwie szpitalnym

W przypadku obecności nieselektywnych leków tej grupy nasilany jest skurcz oskrzeli poprzez blokowanie receptorów β₂-adrenergicznych. Innym działaniem niepożądanym jest zaburzenie gospodarki lipidowej organizmu, co prowadzi do wzrostu stężenia triglicerydów w osoczu i zmniejszenia frakcji HDL lipoprotein. Może również wstąpić podwyższenie progu pobudliwości u pacjentów posiadających rozrusznik serca. Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych jest  wydłużanie hipoglikemicznej odpowiedzi na insulinę oraz maskowanie objawów hipoglikemii.

Sprawdź także: Ulotka dla pacjenta – benzodiazepiny

Interakcje

Do interakcji leków beta-adrenolitycznych zaliczamy nasilone działanie hipoglikemiczne insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych. Może to skutkować przedłużającym się stanem hipoglikemii. W przypadku równoczesnego stosowania z innymi lekami obniżającymi ciśnienie możliwe jest zwiększenie siły działania hipotensyjnego. Przy stosowaniu przez pacjentów glikozydów nasercowych, potęgują rzadkoskurcz mięśnia sercowego. Β-blokery mogą przyczyniać się do nasilenia zaburzeń ze strony układu bodźco-przewodzącego serca, wywołanych przez leki chinidynopodobne i antagonistów kanałów wapniowych.

Leki z grupy β-adrenolityków mogą wchodzić także w interakcję z pokarmem. Posiłki bogate w tłuszcz mogą powodować większe wchłanianie leku, czyli nasilać jego działanie. Zwiększone działanie hipotensyjne może także wystąpić na skutek łączenia leków z tej grupy z alkoholem. Leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych mogą zmniejszać działanie hipotensyjne B-blokerów.

Zobacz też: Ulotka dla pacjenta – statyny (informacje o lekach z tej grupy)

Bibliografia:

1. Mutschler Farmakologia i toksykologia. Podręcznik – E. Mutschler, G. Gesslinger, H.K. Kroemer, P. Ruth, M. Schäfer-Korting, wyd. II polskie poprawione i uzupełnione, red. W. Buczko.
2. Farmakodynamika. Podręcznik dla studentów farmacji, red. Waldemar Janiec, wyd. PZWL, 2014.
3. http://www.pharmindex.pl.