Przegląd lekowy 11 – nadciśnienie, choroba Parkinsona – rozwiązanie

Pacjent cierpi na nadciśnienie tętnicze, w związku z czym przyjmuje hydrochlorotiazyd w dawce 25 mg codziennie rano oraz amlodypinę w dawce 10 mg na wieczór – zgodnie z ustaleniami z poprzedniego wywiadu lekowego, w czasie, którego również ustaliliście, że powinien poprosić lekarza o preparat uzupełniający jony potasu przy terapii lekami moczopędnymi. Zgodnie z tą radą pacjent otrzymał receptę na potas (Kaldyum), który stosuje w dawce dwie kapsułki dziennie, rano po śniadaniu.

Poza tym Pan Janusz choruje na chorobę Parkinsona. Obecnie stosuje lewodopę i benserazyd w preparacie złożonym, trzy razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem (Madopar 125). Niestety wydaje mu się, że obecnie choroba mocno postępuje i zapisane dawki leków są niewystarczające. Ma coraz większe problemy z utrzymaniem przedmiotów codziennego użytku i zapoczątkowaniem ruchu, pojawiły się również problemy z mową. Bardzo się tym faktem martwi, ponieważ pogorszenie objawów nastąpiło nagle, do tej pory choroba była pod kontrolą.

Dodatkowo w ciągu ostatnich 2-3 dni pacjent odnotowuje bardzo złe wyniki ciśnienia tętniczego krwi przekraczające 145/95, co również go bardzo martwi, dodatkowo czuje się skołowany i roztrzęsiony. Tydzień temu pan Janusz przeziębił się, odczuwał przede wszystkim dyskomfort związany z nadmiernym wysiękiem z nosa i bólem głowy oraz gorączką, dlatego za radą znajomego zakupił w aptece preparat na przeziębienie zawierający pseudoefedrynę i ibuprofen (Modafen Extra Grip) oraz miejscowo krople obkurczające śluzówkę z xylometazoliną. Leki stosuje od 3 dni.

Ze względu na osłabienie, pacjent kilka tygodni temu otrzymał również skierowanie na badanie krwi, które wykazało niski poziom hemoglobiny (9,8 g/dl; norma: 12-16 g/dl). Jeszcze nie konsultował badań z lekarzem, ale synowa, która niedawno była w ciąży, poradziła mu, że powinien w takiej sytuacji zażywać preparat żelaza – takie samo zalecenie otrzymała, gdy miała anemię, a ponieważ zostało jej kilka tabletek, to oddała je Panu Januszowi. Poza tym od 2 tygodni, nieregularnie  stosuje preparat zobojętniający sok żołądkowy zawierający magnez, ponieważ męczy go zgaga.

Problem		Przyczyna	Interwencja	Istotność
Brak efektu terapii (choroba Parkinsona)		Niewłaściwe połączenie leków – preparaty żelaza zażywane równocześnie z lewodopą mogą zmniejszać jej wchłanianie nawet o 50%, co wpływa na obniżenie skuteczności terapii	Odstawienie żelaza lub przeniesienie jego stosowania co najmniej w dwugodzinnym odstępie z lekiem na Alzheimera, konsultacja neurologiczna	Rzeczywisty
Brak efektu terapii (choroba Parkinsona)		Niewłaściwe połączenie leków – Jednoczesne stosowanie preparatów zobojętniających sok żołądkowy z lewodopą może zmniejszać jej wchłanianie nawet do 30%, co wpływa na obniżenie skuteczności terapii	Odstawienie preparatu zobojętniającego sok żołądkowy, konsultacja neurologiczna, konsultacja z gastrologiem, ewentualne zastosowanie ranitydyny	Potencjalny
Brak efektu terapii (nadciśnienie tętnicze)		Zastosowanie leku niewskazanego w nadciśnieniu – Stosowanie pseudoefedryny jest przeciwwskazane u osób chorujących na nadciśnienie	Odstawienie pseudoefedryny, w przypadku wystąpienia kataru zastosowanie samego leku miejscowego działającego sympatykomimetycznie	Rzeczywisty
Brak efektu terapii (nadciśnienie tętnicze)		Niewłaściwe połączenie leków. Jednoczesne stosowanie sympatykomimetyków doustnych (pseudoefedryna) i miejscowych xylometazolina może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi	Odstawienie pseudoefedryny, w przypadku wystąpienia kataru zastosowanie samego leku miejscowego działającego sympatykomimetycznie	Rzeczywisty
Brak efektu terapii (nadciśnienie tętnicze)		Niewłaściwe połączenie leków. Jednoczesne stosowanie pseudoefedryny i leków zobojętniających sok żołądkowy może nasilać jej działania niepożądane	Odstawienie pseudoefedryny, w przypadku wystąpienia kataru zastosowanie samego leku miejscowego działającego sympatykomimetycznie, odstawienie środków zobojętniających soki żołądkowe, konsultacja z gastrologiem, ewentualne zastosowanie ranitydyny	Potencjalny
Brak efektu terapii (nadciśnienie tętnicze)		Działanie niepożądane leku – U osób chorujących na nadciśnienie stosowanie leków z grupy NLPZ (ibuprofen) może powodować wzrost ciśnienia tętniczego krwi	Odstawienie preparatu zawierającego ibuprofen, w razie wystąpienia bólu i/lub gorączki zastosowanie paracetamolu	Potencjalny

Komentarz

Większość dolegliwości, jakie zgłasza pacjent spowodowanych jest wdrożonym przez niego samoleczeniem. Jednoczesne stosowanie lewodopy oraz preparatów żelaza i zobojętniających sok żołądkowy znacząco zmniejsza wchłanianie leku stosowanego w chorobie Parkinsona, a tym samym również jego skuteczność. Dlatego można przypuszczać, że pogorszenie stanu pacjenta może być związane z nieefektywnym leczeniem.

Natomiast podwyższone ciśnienie krwi oraz związane z tym złe samopoczucie to efekt zastosowania przez Pana Janusza ibuprofenu i pseudoefedryny. Leki te wpływają na podniesienie ciśnienia tętniczego krwi u osób chorujących na nadciśnienie. Dodatkowo zażywany przez pacjenta okresowo środek zobojętniający sok żołądkowy może zwiększać wchłanianie pseudoefedryny i jeszcze zwiększać działania niepożądane przez nią powodowane. Również połączenie pseudoefedryny z xylometazoliną zwiększa ryzyko skutków ubocznych związanych z jej zażywaniem.

Rozwiązanie

Przede wszystkim pacjent powinien natychmiast przerwać samodzielne stosowanie preparatów żelaza oraz leków zobojętniających soki żołądkowe i jak najszybciej skonsultować się z lekarzem neurologiem celem oceny czy pogorszenie stanu było związane z tą interakcją, czy rzeczywistym postępem choroby.

Wyniki krwi należy skonsultować z lekarzem kierującym na badanie. W razie zalecenia stosowania preparatów żelaza nie powinno się ich przyjmować jednocześnie z lewodopą, ich przyjęcie powinno być w odstępie co najmniej dwugodzinnym.

Objawy dyspeptyczne najlepiej, aby pacjent skonsultował z lekarzem gastrologiem, w razie dolegliwości może zastosować bezpieczniejszą dla niego ranitydynę.

Pacjent powinien również zrezygnować z leku stosowanego na objawy przeziębienia. W razie nasilonego wysięku i zablokowania nosa można mu zalecić stosowanie jedynie leków miejscowych obkurczających śluzówkę i/lub płukania przewodów nosowych wodą morską. Natomiast w przypadku bólu lub gorączki powinien sięgnąć po paracetamol.

Bibliografia:

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kaldyum 12/2016.
2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Modafen Extra Grip 10/2013.
3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydrocholorothiazydum Polpharma 25 09/2010.
4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Amlopin 10 08/2013.
5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Madopar 02/2013.
6. Pseudoefedryna; Medycyna Praktyczna: https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=687 (data wejścia 12-10-2017).
7. Orzechowska-Juzwenko K Interakcje między jednocześnie stosowanymi lekami. W: Farmakologia Kliniczna. Znaczenie w praktyce medycznej pod red. Krystyny Orzechowskiej-Juzwenko, Górnicki Wydawnictwo Medyczne; Wrocław 2006: 38-83.