Przegląd lekowy 12 – niedoczynność tarczycy, menopauza – rozwiązanie

Do innych schorzeń przewlekłych naszej pacjentki należy choroba zwyrodnieniowa stawów łokciowych, nazywana potocznie „łokciem tenisisty”. Do tej pory pacjentka dolegliwości bólowe łagodziła dzięki odpowiednio dobranej fizyko- i fizjoterapii oraz doraźnemu stosowaniu leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, ale obecnie symptomy mocno się nasiliły i lekarz podał pacjentce jednorazową iniekcję z zastosowaniem glikokortykosteroidu, tak zwaną blokadę, która powinna działać przez około 6 tygodni.

Poza tym kilka miesięcy temu lekarz ginekolog przepisał pacjentce leczenie hormonalne związane z wejściem w okres menopauzy i dość uciążliwymi objawami, do których należały uderzenia gorąca, problemy ze snem oraz ogólne rozdrażnienie. Pacjentka codziennie stosuje tabletkę leku złożonego zawierającego w swoim składzie estradiol i norgestrel (Cyclo-Progynova). Dodatkowo na własną rękę kupiła również w aptece preparat dostępny bez recepty na bazie soi, by dodatkowo złagodzić nieprzyjemne symptomy oraz suplement diety dedykowany profilaktyce osteoporozy zawierający w swoim składzie wapń.

Od kilku tygodni pacjentka stosuje również metforminę w dawce 500 mg trzy razy dziennie do posiłków. Zalecenie takie otrzymała od lekarza diabetologa po wykonaniu krzywej insulinowej, której wynik sugerował początki insulinooporności. Zapytana, mówi, że nie posiada w domu glukometru, gdyż pomiary glukozy zawsze były prawidłowe, jedynie ma przekroczone normy insuliny.

Natomiast lekarz urolog na podstawie posiewu moczu zalecił pacjentce antybiotykoterapię przy zastosowaniu ciprofloksacyny. Decyzja taka związana była z nawracającymi zakażeniami układu moczowego. Obecnie pacjentka czuje się mocno osłabiona. Mówi, że jest ciągle zmęczona i senna, ma również zawroty głowy. Poza tym zaobserwowała na dekolcie i przedramionach dziwną wysypkę przypominającą pokrzywkę, a mimo trzeciej dobry stosowania antybiotyku nie widzi poprawy, ciągle odczuwa pieczenie, parcie na mocz. Zapytana przyznaje, że kilka di temu była wiele godzin na słońcu bez zastosowania odpowiednich filtrów ochronnych.

Problem	Przyczyna	Interwencja	Istotność
Zmniejszenie efektywności farmakoterapii	Niewłaściwe połączenie leków – lewotyroksyna i estradiol	Pacjent odesłany do endokrynologa celem ustalenia nowego dawkowania	Rzeczywisty
Zmniejszenie efektywności farmakoterapii	Niewłaściwe połączenie leków – lewotyroksyna i preparaty soi	Pacjent odesłany do endokrynologa celem ustalenia nowego dawkowania lewotyroksyny, tymczasowe odstawienie suplementu diety	Rzeczywisty
Zmniejszenie efektywności farmakoterapii	Niewłaściwe połączenie leków – ciprofloksacyna i wapń	Zmiana pory dawkowania preparatu wapnia	Rzeczywisty
Reakcja niepożądana leku	Reakcja niepożądana związana ze stosowaniem ciprofloksacyny	Konsultacja z lekarzem prowadzącym, podanie leku przeciwalergicznego, wskazówki dotyczące unikania światła słonecznego	Potencjalny
Reakcja niepożądana leku	Reakcja niepożądana związana z niewłaściwym połączeniem leków – metformina i glikokortykosteroid	Kontrola glikemii, konsultacja diabetologiczna	Potencjalny

Komentarz

Zgłaszanie przez pacjentkę osłabienie i senność mogą być związane z nieefektywną terapią niedoczynności tarczycy po wdrożeniu Hormonalnej Terapii Zastępczej oraz preparatów soi. Podawanie estrogenów może zwiększać zapotrzebowanie na lewotyroksynę, natomiast soja może zmniejszać jej wchłanianie w jelitach.

Nieefektywność antybiotykoterapii może być związane z interakcją lekową pomiędzy ciprofloksacyną a jonami wapnia zawartymi w suplemencie diety stosowanym w celu profilaktyki menopauzy. Jednoczesne podawanie tego antybiotyku z preparatami zawierającymi w swoim składzie kationy wielowartościowe zmniejsza jej wchłanianie poprzez tworzenie kompleksów i może powodować zmniejszenie efektywności farmakoterapii.

Pojawienie się pokrzywki na dekolcie i przedramionach może świadczyć o rozwoju działania niepożądanego po zastosowaniu antybiotyku, ponieważ lek ten może powodować reakcje typu fotowrażliwości, a pacjentka zgłasza, że w ostatnich dniach narażona była na nadmierne promieniowanie słoneczne.

Zawroty głowy oraz osłabienie mogą u pacjentki być również związane ze spadkiem glikemii w wyniku interakcji pomiędzy metforminą, a glikokortykosteroidem podanym dostawowo.

Rozwiązanie

Ze względu na potrzebę dostosowania dawki lewotyroksyny po włączeniu hormonalnej terapii zastępczej, pacjentka powinna się udać do swojego lekarza endokrynologa. Do tego czasu można jej zalecić odstawienie preparatu zawierającego soję i ewentualne wykonanie badań kontrolnych hormonów tarczycy.

Aby wyeliminować interakcję na etapie wchłaniania pomiędzy ciprofloksacyną a jonami wapnia z suplementu diety, preparaty te należy rozdzielić i podawać o innych porach z co najmniej dwugodzinną przerwą.

Ze względu na podejrzenie pojawienia się reakcji fotowrażliwości, pacjentkę należy poinstruować o konieczności unikania światła dziennego. Doraźnie, w celu złagodzenia pokrzywki można zaproponować lek przeciwalergiczny dostępny bez recepty oraz konsultację z lekarzem prowadzącym celem rozpatrzenia możliwości ewentualnej zmiany leku.

Aby stwierdzić, czy w wyniku podania dostawowego glikokortykosteroidu u pacjentki stosującej metforminę doszło do hipoglikemii i to jest przyczyną osłabienia i zawrotów głowy, należy poinstruować ją o konieczności posiadania glukometru i wykonywania w domu regularnych pomiarów oraz ewentualnym skontaktowaniu się z lekarzem diabetologiem celem modyfikacji dawek metforminy.

Bibliografia:

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Euthyrox 75 04/2014.

2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cipronex 500 07/2013.

3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyclo-Progynova 11/2011.

4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Metformax 500 06/2013.

5. Orzechowska-Juzwenko K Interakcje między jednocześnie stosowanymi lekami. W: Farmakologia Kliniczna. Znaczenie w praktyce medycznej pod red. Krystyny Orzechowskiej-Juzwenko, Górnicki Wydawnictwo Medyczne; Wrocław 2006: 38-83.