Zespół napięcia przedmiesiączkowego – objawy i terapia

Czym jest PMS?

PMS, czyli premenstrual syndrome to w zasadzie grupa objawów fizjologicznych, które pojawiają się po owulacji, najczęściej na ok. tydzień przed wystąpieniem miesiączki. Symptomy tego zespołu występują mniej więcej tydzień przed miesiączkowaniem, trwają podczas fazy lutealnej i są najbardziej odczuwalne u kobiet w wieku 25-35 lat.

Czytaj również: Zespół bolesnego miesiączkowania – pigułka wiedzy dla farmaceuty 4

Jakie są przyczyny wystąpienia PMS?

Dokładna etiologia nadal stanowi tajemnicę dla naukowców. Potwierdzono natomiast, że cykliczne zmiany czynności jajników i wahania stężeń żeńskich hormonów są jednymi z czynników chorobotwórczych. Badania dowodzą, że nie ma istotnych różnic w produkcji hormonów u kobiet, u których występuje PMS i tych bez objawów tego zespołu. Potwierdza to tezę głoszącą, że istnieją kobiety, bardziej wrażliwe na zmiany stężeń hormonów płciowych. Czynnikiem predysponującym do pojawienia się objawów jest wiek – większość kobiet ma ponad 30 lat.

Jak często występuje?

Jest to bardzo istotne pytanie w kontekście zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Ze względu na brak ogólnej definicji choroby, badania dotyczące częstości występowania są szacunkowe i niedokładne. Jednak zakłada się, że ponad 90% kobiet doświadczyło objawów PMS w ciągu życia. Zatrważającym faktem jest to, że tylko co piąta próbowała podjąć interwencję medyczną z tego powodu.

Sprawdź także: Fitoterapia zaburzeń miesiączkowania

Zespół napięcia przedmiesiączkowego – objawy

Tak więc jakie symptomy składają się na wystąpienie PMS u kobiet? U pacjentek obserwuje się obniżenie nastroju, bezsenność, drażliwość. Są to objawy przypominające depresję, jednak jeśli dodatkowo pojawi się bolesność piersi, wzdęcia, zatrzymanie płynów oraz cykliczność wystąpienia tych symptomów, wskazuje na zespół napięcia przedmiesiączkowego.

Zespół napięcia przedmiesiączkowego rozpoznajemy gdy:

1. Jeden bądź więcej objawów fizycznych i psychicznych obserwujemy od 5 dni przed krwawieniem miesięcznym, a ustępuje do 4 dni po miesiączce
2. Objawy nie występują w fazie folikularnej
3. Symptomy pojawiają się w większości cykli miesięcznych i są potwierdzone przez co najmniej 2 miesiące
4. Objawy nie są zaostrzeniem innych zaburzeń psychicznych
5. Objawy upośledzają społeczne i rodzinne funkcjonowanie kobiety.

Terapia PMS

Obecnie na rynku istnieje wiele preparatów reklamowanych, jako pomocne w leczeniu zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Natomiast skuteczność działania przewyższająca efekt placebo udowodniono tylko w przypadku witaminy B6 oraz preparatów wapnia. Istotnym klinicznie surowcem jest również owoc niepokalanka zwyczajnego, gdzie potwierdzono wpływ na zmniejszenie objawów psychicznych, jak i fizycznych.

Witamina B6

Pirydoksyna należy do substancji, których skuteczność jest potwierdzona badaniami. Jest ona zalecana dla pacjentek z łagodnymi objawami. Nie istnieje ustalona dawka, która jest efektywna w leczeniu, natomiast dowiedziono, że działanie występuje powyżej 100 mg dziennie. Ważne, aby pamiętać, że dawki wyższe niż 500 mg są toksyczne i mogą wywołać działania niepożądane ze strony układu nerwowego, takie jak drętwienie i neuropatia.

Zobacz też: Witaminy z grupy B – ich rola i właściwości

Wapń

W celu uzupełnienia stężenia wapnia pacjentka powinna przyjąć więcej niż 200 mg wapnia elementarnego. Pamiętać zatem trzeba, iż 300 mg mleczanu wapnia zawiera tylko 39 mg wapnia elementarnego. Przyjmowanie preparatów zawierających ten pierwiastek wiąże się z potencjalnymi efektami ubocznymi, do których zaliczyć należy zaburzenia żołądkowo-jelitowe takie jak nudności i wymioty.

Vitex agnus-castagnus

Roślina o tej barwnej łacińskiej nazwie to w naszym rodzimym języku Niepokalanek pospolity. Ekstrakt z niepokalanka oddziałuje selektywnie na receptory dopaminergiczne D2 w komórkach laktotropowych przysadki mózgowej. Skutkiem jest hamowanie wydzielania prolaktyny, dzięki czemu zmniejsza obrzęk i bolesność piersi. Obniża on również objawy rozdrażnienia psychicznego. Uważa się również, że ekstrakty z niepokalanka hamują wydzielanie prostaglandyn i histaminy, a więc działają przeciwzapalnie, przeciwalergicznie i przeciwbólowo.

Zespół napięcia przedmiesiączkowego – leczenie farmakologiczne

Jeżeli wyżej wymienione preparaty nie przynoszą poprawy, to w pewnych szczególnych przypadkach lekarze decydują się na leczenie farmakologiczne. Duże dawki estradiolu, który działa supresyjnie na owulację, wykazały pewną skuteczność w leczeniu PMS. Wykorzystuje się także pigułki antykoncepcyjne, jako leki hamujące owulacje oraz leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI.

Piśmiennictwo:

• Tkaczuk-Wlach,Joanna, et al. „Zespól napiecia przedmiesiaczkowego.” PrzegladMenopauzalny 13.6 (2009): 339.
• Krawczyk, W.,& Rudnicka-Drozak, E. (2011). Zespół napięcia przedmiesiączkowego. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 17(3).
• Rutter, P.,Pluta, J. J., Zagrodnik, M., & Błaszczyna, N. (2018). Opieka farmaceutyczna: objawy, rozpoznanie i leczenie. Elsevier Urban &Partner.
• http://rozanski.li.