Fitoterapia zaburzeń miesiączkowania

Zaburzenia miesiączkowania

Wyróżnia się kilka rodzajów zaburzeń miesiączkowania. Należą do nich:

• nieregularny cykl miesiączkowy (za normę długości trwania cyklu przyjmuje się 21-35 dni),
• zbyt długi czas trwania miesiączki (powyżej 10 dni),
• obfite lub bardzo skąpe krwawienie,
• silne skurcze.

Wymienione objawy mogą wskazywać na problemy z owulacją lub inne schorzenia. Do ich przyczyn należą m.in. zaburzenia równowagi hormonalnej, zaburzenia krzepnięcia, wady macicy czy niewydolność jajników. W przypadku braku bezpośredniej przyczyny lub przy niskim stopniu nasilenia objawów warto zasięgnąć fitoterapii. 

Czytaj również: Zespół bolesnego miesiączkowania – pigułka wiedzy dla farmaceuty 4

Bolesne i skąpe miesiączkowanie

Krwawnik pospolity

Krwawnik pospolity to aromatyczna roślina często spotykana na łąkach, brzegach lasów czy przydrożach. Znajduje zastosowanie w problemach trawiennych oraz ginekologicznych. Jest skuteczny w łagodzeniu bolesnego miesiączkowania i stanów skurczowych macicy. Stosowany w przypadku zatrzymania miesiączkowania przez czynniki przejściowe, takie jak stres, osłabienie, niedożywienie. Krwawnik wykazuje również korzystne działanie w zespole napięcia przedmiesiączkowego i w nieregularnym miesiączkowaniu.

Surowcem farmaceutycznym jest ziele krwawnika (Herba Millefolii), zawierające olejek eteryczny bogaty w chamazulen. Występuje jako składnik preparatów złożonych i mieszanek ziołowych oraz jako surowiec do zaparzania.

Napar: W celu wykonania naparu należy zalać 3 szklankami wrzątku 2 czubate łyżki ziela, a następnie przecedzić. Gotowy napar pić porcjami.

W dolegliwościach takich jak napięcie przedmiesiączkowe, bolesne i skąpe miesiączkowanie, zaleca się napar z mieszanki równych części następujących surowców:

• ziele przywrotnika,
• kwiat rumianku,
• kwiat jasnoty białej ,
• ziele pokrzywy,
• 2 części ziela krwawnika.

Następnie 2 łyżki mieszanki ziół zalać 2,5 szklanki wrzącej wody. Pić porcjami w ciągu dnia. Napar będzie skuteczny również w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych. 

W przypadku bolesnego miesiączkowania pomogą również preparaty z:

• ziela pięciornika gęsiego,
• kory kaliny koralowej,
• ziela serdecznika.

Nadmierne krwawienie

Kalina koralowa

Kora kaliny koralowej (Viburni opuli) wykazuje działanie przeciwkrwotoczne i przeciwskurczowe na narządy rodne dzięki obecności garbników katechinowych. Znosi napięcie mięśni gładkich macicy i łagodzi uczucie bólu. Występuje w postaci torebek do zaparzania oraz wyciągu płynnego. 

Jasnota biała

Jasnota biała (Lamium album), zwana inaczej głuchą pokrzywą, zawiera wiele cennych leczniczo substancji: związki śluzowe, flawonoidy, fenolokwasy, garbniki, triterpeny, irydoidy. Działają osłaniająco, przeciwzapalnie oraz hamują mikrokrwawienia. Surowcami bogatymi w te substancje są ziele i kwiat. Wskazaniami do stosowania są obfite krwawienia miesiączkowe i krwawienia maciczne, a także upławy oraz stany zapalne pochwy i szyjki macicy. Kwiat jasnoty białej występuje w postaci torebek do zaparzania. 

Sprawdź także: Zespół napięcia przedmiesiączkowego – objawy i terapia

Tasznik pospolity

Choć uchodzi za chwast, tasznik pospolity to dobry środek przeciwkrwotoczny. Ziele tasznika (Herba Bursae pastoris) zawiera m.in. aminy biogenne, liczne aminokwasy, garbniki i flawonoidy. Wyciągi ze świeżego ziela znajdują zastosowanie w krwawieniach miesiączkowych, macicznych i w łagodzeniu objawów napięcia przedmiesiączkowego. Zmniejszają również krwawienia  z przewodu pokarmowego, dróg moczowych i z nosa. Ziele tasznika można stosować w postaci naparów (3-5 g surowca/150 ml naparu), maceratów i nalewek.  

Przymiotno kanadyjskie

Jak sama nazwa wskazuje, roślina ta pochodzi z Ameryki Północnej, choć obecnie jest rozpowszechniona na całym świecie. Surowcem jest ziele (Herba Erigeronis), zawierające olejek lotny, flawonoidy, garbniki pirogalonowe, fenolokwasy i fitosterole. To właśnie garbniki odpowiadają za działanie krwiotamujące. Wskazane jest w krwawieniach z dróg rodnych i przedłużających się miesiączkach. Ziele przymiotna jest składnikiem preparatu Hemorigen (Herbapol Wrocław).

Rdest ostrogorzki

Wyciągi alkoholowe ze świeżego ziela (Herba Polygoni hydropiperis) działają przeciwkrwotocznie i zwiększają krzepliwość krwi. Odpowiedzialne za to są substancje zawarte w surowcu: garbniki hydrolizujące, garbniki katechinowe i flawonoidy. Warto zaznaczyć, że wyciągi wodne charakteryzują się nieco odmiennym działaniem – bardziej ściągającym i przeciwbiegunkowym. 

Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS)

Niepokalanek pieprzowy (pospolity)

Niepokalanek pieprzowy to roślina wiecznie zielona, uważana w średniowieczu za symbol niewinności. Surowcem są wysuszone owoce (Fructus Agni casti), bogate w pełen wachlarz cennych leczniczo substancji. Działają one dopaminergicznie, hamują wydzielanie prolaktyny, a także wykazują powinowactwo do receptorów estrogenowych α i β. Połączenie z receptorami dopaminowymi warunkuje zmniejszenie wydzielania hormonu luteinizującego (LH) oraz zwiększenie wydzielania hormonu folikulotropowego (FSH). Preparaty zawierające owoc niepokalanka wskazane są w objawach zespołu napięcia przedmiesiączkowego, bólu i napięciu piersi, zaburzeniach emocjonalnych oraz zakłóceniach cyklu miesiączkowego.
W aptece znajdziemy surowiec tylko pod postacią preparatów gotowych: 

• Castagnus (Herbapol Wrocław),
• Agufem (Biofarm),
• Agnusol (Phytopharm Klęka).

Preparatów z owocem niepokalanka nie należy stosować u kobiet w ciąży i w okresie laktacji, a także u pacjentek stosujących inne leki dopaminergiczne. 

Autor: Weronika Salamon

Piśmiennictwo: 

1. https://www.mountsinai.org/health-library/report/menstrual-disorders.
2. Fitoterapia i leki roślinne – Eliza Lamer-Zarawska, Barbara Kowal-Gierczak, Jan Niedworok
   PZWL, Warszawa 2014.
3. Charakterystyka produktu leczniczego – KRWAWNIK FIX, 1,8 g/saszetkę, zioła do zaparzania w saszetkach (Millefolii herba).