Leki przeciwpsychotyczne- wykaz

Atypowe leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki) to grupa, które ciągle się zwiększa. W Polsce na rejestrację czeka kilka dodatkowych substancji, a na świecie (m.in. w Japonii, Francji) trwają badania nad kolejnymi związkami przeciwpsychotycznymi, które zmierzają do syntezy leku możliwie najlepiej tolerowanego przez pacjenta, przy jednoczesnym uniknięciu efektów ubocznych.

Zestawienie najpowszechniejszych atypowych neuroleptyków, wraz z krótkim omówieniem różnić pomiędzy poszczególnymi substancjami. 

Czytaj również: Ulotka dla pacjenta – SSRI

KLOZAPINA (Klozapol)- Leki przeciwpsychotyczne

Odznacza się działaniem na receptory dopaminowe, choć silniej oddziałuje na receptory serotoninowe i cholinergiczne. Wskazana jest do leczenia psychoz schizofrenicznych w   momencie niepowodzenia terapii innymi neuroleptykami – wykazuje wtedy dość dużą skuteczność i ogranicza nawroty choroby.

Jako przedstawiciel grupy leków atypowych rzadziej wywołuje objawy pozapiramidowe. Pomimo tego stosowanie jej obarczone jest ryzykiem wystąpienia: senności, wzrostu masy ciała (58% pacjentów w ciągu I-go roku leczenia doświadcza wzrostu masy ciała po klozapinie o ponad 10%), ślinotoku czy leukopenii.

OLANZAPINA  (Zyprexa, Zolafren)- Leki przeciwpsychotyczne

Powszechnie stosowany przedstawiciel ALPP, podobnie jak klozapina o mechanizmie działania wieloreceptorowym (oddziałuje na receptory dopaminowe, serotoninowe, muskarynowe i histaminowe). Nie wywołuje objawów pozapiramidowych w dawkach terapeutycznych, może natomiast nasilać wzrost masy ciała osoby leczonej i sedację. Stosowanie jej nie wiąże się z wystąpienie hiperprolaktynemii. Znajduje zastosowanie w leczeniu ostrej i przewlekłej schizofrenii, odznaczając się skutecznością zarówno w odniesieniu do objawów negatywnych jak i pozytywnych – poprawia również funkcje poznawcze.

RISPERIDON (Rispolept)- Leki przeciwpsychotyczne

Mechanizm wieloreceptorowy (brak jednak oddziaływania na receptory cholinergiczne). W większych dawkach możliwe wystąpienie objawów pozapiramidowych, brak oddziaływania sedatywnego. Risperidon może wywoływać objawy zaburzeń związanych z podwyższonym stanem prolaktyny (zaburzenia miesiączkowania, mlekotok). Zastosowanie: ostre i przewlekłe psychozy schizofreniczne, stany psychotyczne z uwidocznionymi zaburzeniami myślenia, urojeniami, halucynacjami lub zamknięciem się w sobie pacjenta. Brak oddziaływania na układ cholino lityczny sprawia, że risperidon może być z powodzeniem stosowany u osób starszych. Nieznacznie wpływa na masę ciała.

KWETIAPINA (Ketilept, Kwetaplex)- Leki przeciwpsychotyczne

Pozbawiona praktycznie wszystkich działań niepożądanych, charakterystycznych dla leków p/psychotycznych. Rzadko wywołuje: sedację (wyjątek stanowi początek leczenia – należy wówczas powstrzymać się od prowadzenia pojazdów), zaburzenia seksualne, wzrost masy ciała czy chociażby hiperprolaktynemię. Znajduje zastosowanie w leczeniu schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych i ciężkich depresji w przebiegu tychże zaburzeń. W trakcie jej stosowanie mogą mieć miejsce zaburzenia przemian cukrowych w organizmie.

AMISULPRID (Solian)- Leki przeciwpsychotyczne

Selektywny antagonista receptorów dopaminowych, oddziałuje jedynie na receptory D₂ i D₃, co wiąże się z pewnymi działaniami niepożądanymi z jego strony, chociażby silną hiperprolaktynemią. Bezsprzecznie jednak pozbawiony jest składowej wywołującej sedację oraz wzrost masy ciała pacjenta. Amisulprid stosuje się u pacjentów z ostrą lub przewlekłą schizofrenią, zarówno z objawami pozytywnymi jak i negatywnymi.

Zobacz także: Ewidencja leków narkotycznych i psychotropowych

ZIPRASIDON (Zeldox)- Leki przeciwpsychotyczne

Główny mechanizm działania opiera się na antagonizmie do receptorów dopaminowych i serotoninowych oraz częściowym agonizmie do receptorów serotoninowych 5-HT_1A. Ziprasidon (zyprazydon) stosuje się w leczeniu schizofrenii i epizodów manii. Podobnie jak kwetiapina wykazuje słabe działanie sedatywne, nie wpływa również na masę ciała chorego. Wraz z sertindolem jest wyjątkiem w grupie ALPP – wydłuża odcinek QT na zapisie EKG – należy go zatem ostrożnie stosować z lekami również wydłużającymi ten odcinek.

ARYPIPRAZOL (Abilify, Apra)- Leki przeciwpsychotyczne

Częściowy agonista i antagonista receptorów serotoninowych i dopaminowych. Stosowany w leczeniu schizofrenii i zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym.

Gama atypowych leków p/psychotycznych ciągle się wydłuża, niezarejestrowanych w Polsce jest co najmniej kilka dodatkowych substancji, a na świecie (m.in. w Japonii, Francji) trwają badania nad kolejnymi związkami p/psychotycznymi, które zmierzają do syntezy leku możliwie najlepiej tolerowanego przez pacjenta przy jednoczesnym uniknięciu efektów ubocznych.

Literatura:

1. Nowe leki przeciwpsychotyczne, Ira D. Glick, Eric D. Peselow, Psychiatria po Dyplomie, Tom 6, Nr 4, 2009.
2. Czy wszystkie leki przeciwpsychotyczne są jednakowe?, Stefan Leucht, John M. Davis, Psychiatria po Dyplomie, Tom 9, Nr 1, 2012.
3. Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej, Barbara Sęp-Kowalikowa, Monika Czucha, Psychiatria, 2004, tom 1, Nr 1, 1-8.
4. Leki przeciwpsychotyczne, wskazania, przeciwwskazania, interakcje, przesłanki ułatwiające wybór leku, Małgorzata Rzewuska, Farmakoterapia w psychiatrii i neurologii, 2001, 1, 3-56.
5. Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu zaburzeń psychicznych, Janusz Rybakowski, Przew. Lek. 1/2011, Vol 14.
6. Objawy pozapiramidowe w psychiatrii – diagnostyka i leczenie, Anna Mosiołek, Psychiatria 2014, 11, 3: 160-165.
7. Kwetiapina – opis profesjonalny, mp.pl.
8. Ziprasidon – opis profesjonalny, mp.pl.