Świąteczne dolegliwości gastryczne pacjentów – jak im pomóc?

W Święta bardzo łatwo o przejedzenie, co prowadzi do wielu nieprzyjemnych dolegliwości, takich jak uczucie pełności, odbijanie, pieczenie w przełyku czy ból brzucha, a nawet czasami biegunki czy zaparcia. Zjedzenie dużych ilości jedzenia, do których organizm nie jest przyzwyczajony, sprawia że układ trawienny zaczyna „szwankować”. W takiej sytuacji warto trochę usprawnić jego pracę i o tym warto informować naszych pacjentów. 

Domowe sposoby na radzenie sobie z niestrawnością 

Oczywiście najlepiej zapobiegać, a nie leczyć. Do potraw warto dodać zioła, które  pomogą w trawieniu. Do pieczeni można dodać majeranek, rozmaryn lub tymianek, kminek do potraw z kapusty, a cynamon i imbir do ciepłych napojów.

Zamiast napojów gazowanych warto pić herbaty czy wodę, dzięki czemu nie będziemy obciążać dodatkowymi gazami układu pokarmowego. A co jeśli to nie pomoże? Jakie preparaty możemy zastosować?

Czytaj także: Makrogole w leczeniu zaparć

Zgaga

Zgaga jest jednym z najczęstszych dolegliwości, jakie występują w wyniku przejedzenia. Objawia się nieprzyjemnym uczuciem pieczenia w przełyku lub żołądku. Aby przywrócić prawidłowe działanie kwasu solnego w żołądku, można sięgnąć po preparaty:

• zobojętniające kwas solny w żołądku – węglan wapnie, węglan magnezu, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu,
• hamujące działanie pompy protonowej w żołądku – omeprazol, pantoprazol,
• barierowe, osłaniające żołądek.

Preparaty dostępne w aptekach można znaleźć pod różnymi postaciami. Leki zobojętniające można otrzymać w postaci mleczek, tabletek do ssania czy do rozgryzania i do żucia. Przyjmuje się je w momencie wystąpienia zgagi. Poprzez neutralizację działania kwasu solnego likwidują nieprzyjemne uczucie pieczenia w przełyku. Prazole działają prewencyjnie. Dzięki blokowaniu pompy protonowej zmniejszają ilość kwasu solnego w żołądku, a co za tym idzie, cofająca się treść żołądka do przełyku nie daje uczucia pieczenia. Należy jednak pamiętać, aby zalecić stosowanie tabletek rano oraz poinformować , że nie należy stosować ich długotrwale bez konsultacji z lekarzem, ponieważ długie stosowanie może prowadzić do niedoborów witaminy B12 przez zaburzone jej wchłaniania. 

Pomimo szerokiego asortymentu dostępnego w aptekach kobiety w ciąży mają bardzo ograniczone możliwości stosowania leków na zgagę. Bardzo często, nie tylko w okresie świąt, borykają się one z tą nieprzyjemną dolegliwością. Lekiem dostępnym i przebadanym dla kobiet w ciąży jest rennie, które w swoim składzie zawiera węglan wapnia i magnezu i działa zobojętniająco. Jest to preparat, który bezpiecznie można polecić kobiecie w ciąży. Warto też wspomnieć, aby starać się unikać potraw nasilających zgagę, czyli czekolad, tłustych potraw czy tych z dużą zawartością cukru.

Czytaj również: Zgaga w okresie ciąży – co zrobić, aby ją zredukować?

Wzdęcia i ból brzucha

Innym bardzo nieprzyjemnym objawem niestrawności jest uczucie pełności i wzdęcia. Preparaty z dimetykonem i simetikonem przyniosą ulgę. Powodują pękanie pęcherzyków gazu, zawartych w masach pokarmowych i w śluzie przewodu pokarmowego. Dzięki temu gazy, uwolnione na tej drodze, mogą być wchłaniane przez ścianę jelita lub usuwane z przewodu pokarmowego w wyniku ruchów perystaltycznych jelit. W celu złagodzenia dolegliwości spowodowanych gromadzeniem się gazów w jelitach należy przyjmować po 80 mg simetikonu 3-4 razy na dobę. Aby zapobiegać wzdęciom po obfitym posiłku, można zalecić napary z ziół wiatropędnych – kopru włoskiego, mięty pieprzowej. Wzdęciom zapobiega też napar z bazylii (łyżka ziół na szklankę wody), pity 3-4 razy dziennie po pół szklanki, żucie po jedzeniu świeżych liści mięty lub plasterków imbiru.

Ból brzucha często towarzyszy zaburzeniom układu pokarmowego. Jeśli się pojawi, skuteczne będzie zastosowanie leków z drotaweryną lub hioscyną. Zadziałają one rozkurczająco na mięśnie przewodu pokarmowego, dzięki czemu złagodzą ból. Klasyczne leki przeciwbólowe, jak ibuprofen czy paracetamol nie będą miały słuszności w stosowaniu, ponieważ nie zniwelują bólu związanego z przejedzeniem. Należy przy tym pamiętać, że NLPZ wykazują tak zwany efekt pułapkowy, po przekroczeniu określonej dawki ich skuteczność przeciwzapalna i przeciwbólowa się nie zwiększa, a zwiększa się ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych. Błędem jest także stosowanie kilku różnych leków z tej grupy naraz. To również nie podnosi skuteczności terapeutycznej, a prowadzi do pojawienia się efektów ubocznych.

Największe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego, w tym owrzodzeń i krwawień z jego górnego odcinka, wynika ze stosowania NLPZ, które silnie hamują aktywność COX-1. W przypadku jakichkolwiek problemów z układem pokarmowym, między innymi w postaci nadkwaśności czy owrzodzeń, lepiej zastosować lek, który wybiórczo lub selektywnie hamuje COX-2, na przykład nimesulid albo meloksykam. Brak skuteczności w przypadku dolegliwości związanych z niestrawnością i wysokie ryzyko uszkodzenia układu pokarmowego są bezwzględnym wskazaniem do niezalecania preparatów z tej grupy w leczeniu bólu brzucha wynikającego z niestrawności.

Sprawdź także: Apteczne sposoby na niestrawność

Nudności, wymioty, biegunka i zaparcia

Mogą również pojawić się nudności, które można łagodzić, stosując preparat zawierający dimenhydrynat. Pomocne mogą być także herbatki lub preparaty z imbirem. Jeśli pojawią się wymioty, które, pomimo opróżnienia żołądka, powtarzają się, to może być sygnał, że doszło do zatrucia lub jest to objaw zakażenia wirusem. W takim wypadku należy przede wszystkim się nawadniać – pić duże ilości wody oraz elektrolitów. Warto pamiętać, aby przy wymiotach lub biegunce zalecać stosowanie elektrolitów, które pomogą przywrócić odpowiednie nawodnienie organizmu. Jeśli objawy się utrzymują, należy skonsultować się z lekarzem.

Jeśli już doszło do uciążliwego rozwolnienia, można zastosować leki z loperamidem, który spowalnia aktywność jelit i zmniejsza liczbę wypróżnień lub z racekadotrylem, który zmniejsza nadmierne wydzielanie wody do światła jelit. Warto zalecić stosowanie probiotyków, których rola w leczeniu biegunki jest od dawna badana we wszystkich rodzajach biegunki. W jednych pełnią jedynie pomocniczą rolę i nie wyleczą biegunki samodzielnie, a w innych mogą mieć istotne znaczenie terapeutyczne. Uciążliwa biegunka również może być objawem zatrucia lub choroby wirusowej, dlatego należy pamiętać o nawodnieniu.

Zobacz także: Mięta pieprzowa- opis surowca i jego zastosowanie

Jeśli w trakcie świątecznego ucztowania pojawią się zaparcia, można wtedy sięgnąć po preparaty, które działają łagodnie przeczyszczająco – aloes, baldoina. Doraźnie można zastosować typowy lek przeczyszczający (pikosiarczan sodu, senes, bisakodyl) lub makrogole.  

W przypadku związków antrachinowych początek ich działania można zaobserwować z około sześciogodzinnym opóźnieniem, dlatego zalecane jest ich stosowanie wieczorem, popijając szklanką wody. Maksymalna dobowa dawka to 30 mg na dobę, a stosowanie należy ograniczyć do 1-2 tygodni ze względu na ryzyko rozwinięcia tolerancji i „rozleniwienia jelit”. Nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży. 

Laktuloza jest środkiem osmotycznie czynnym i należy ją stosować 1 raz dziennie na czczo lub podczas śniadania albo w 2–3 dawkach podzielonych. Syrop można rozcieńczyć wodą lub sokiem owocowym. Makrogole w leczeniu zaparć – 10 g proszku należy rozpuścić w szklance wody; zwykle stosuje się 1–2 torebki dziennie, najlepiej rano. Efekt działania możemy zauważyć po 24–48 godzinach i nie powinno się stosować tej grupy leków dłużej niż 3 miesiące. 

Bisakodyl  – w leczeniu krótkotrwałych zaparć stosuje się 1-2 tabletki dojelitowe (5-10 mg) przed snem, aby spowodować wypróżnienie rano. Nie należy go stosować dłużej niż 5 dni oraz u dzieci poniżej 12. roku życia.

Czopki glicerolowe — czopki 2 g — jednorazowo 1 do 2 czopków, efekt przeczyszczający można zaobserwować po 15–60 minutach od zastosowania.

Zobacz też: 5 ważnych preparatów pomocnych w leczeniu zaparcia