Przegląd lekowy – jak ma być realizowany w Polsce? Szczegóły pilotażu przeglądu lekowego

W świetle Ustawy o Zawodzie Farmaceuty z dnia 10 grudnia 2020 r. opieka farmaceutyczna jest świadczeniem zdrowotnym, udzielanym przez farmaceutę, który współpracując zarówno z pacjentem, jak i lekarzem, a także przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowością farmakoterapii pacjenta. To „czuwanie” – przywoływane przez Ustawę o zawodzie farmaceuty – rozumiane powinno być jako szczególny proces obserwacji i oceny indywidualnej farmakoterapii w kontekście obiektywnego stanu klinicznego oraz subiektywnej oceny występowania i nasilenia dolegliwości.

Warto podkreślić, iż wykonywanie przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii stanowi integralną część opieki farmaceutycznej, przywoływanej przez Ustawę o zawodzie farmaceuty.

Czytaj również: Szczepienia – wyzwania stojące przed personelem i aptekami

Jak będzie wyglądała opieka farmaceutyczna po UoZF?

Jeśli zatem zadać pytanie, jak wyglądała będzie opieka farmaceutyczna po wejściu w życie przepisów Ustawy, jak będzie realizowana i czego dokładnie będzie dotyczyła, to z pewnością przegląd lekowy wraz z indywidualnym planem opieki farmaceutycznej jawi się jako element priorytetowy.

Najważniejszym celem przeglądu lekowego jest wykrywanie i rozwiązywania problemów lekowych oraz zapewnienie bezpieczeństwa pacjenta w procesie farmakoterapii. Farmaceuta, realizujący usługę przeglądu lekowego, występuje zatem w charakterze eksperta od farmakoterapii, który nie tylko potrafi zidentyfikować potencjalne i rzeczywiste problemy lekowe, ale także je rozwiązać. Rozwiązywanie problemów lekowych oparte jest o indywidualny plan opieki farmaceutycznej, zapewniający jednocześnie dokumentację procesu opieki farmaceutycznej. Dokumentacja ta jest warunkiem niezbędnym, aby proces rozumiany był jako świadczenie zdrowotne przywoływane przez Ustawę. 

Zobacz też: Czy farmaceuci są gotowi na wykonywanie szczepień?

Jak w praktyce wyglądać ma pilotaż Przeglądu Lekowego?

Ogromny potencjał do realizacji przeglądów lekowych przez farmaceutów w Polsce oraz akceptację ze strony pacjentów i lekarzy wykazało badanie OF-Senior, w ramach którego  opieką farmaceutyczną objęto pacjentów starszych z ciężką wielolekowością. Na bazie OF-Senior powstał efektywny model opieki farmaceutycznej sprawdzony w praktyce aptek ogólnodostępnych. Model ten stał się podstawą funkcjonowania pierwszych w Polsce Punktów Opieki Farmaceutycznej (POF) nagrodzonych przez Ministra Zdrowia RP i służy do wypracowania założeń pilotażu przeglądu lekowego w Polsce: link dostępny tutaj. 

Oczywistym jest bowiem, że przegląd lekowy, jako jeden z najbardziej złożonych elementów opieki farmaceutycznej, realizowany powinien być w swojej pierwszej fazie w formie pilotażu, opracowanego i wspieranego merytorycznie przez ekspertów z dziedziny opieki farmaceutycznej. Kluczowym elementem tego pilotażu jest udział w nim farmaceutów, legitymujących się szczególnym przygotowaniem merytorycznym. To szczególne przygotowanie oznacza wiedzę i umiejętności  z zakresu praktycznej  opieki farmaceutycznej. Szkolenia z tego zakresu realizowane powinny być przez jednostki akredytowane i zawierać nie tylko teoretyczne aspekty opieki farmaceutycznej, ale przede wszystkim opierać się na praktycznej pracy farmaceuty z pacjentami oraz lekarzami. Takie praktyczne przygotowanie jest warunkiem sine qua non umiejętności podejmowania przez farmaceutę  odpowiedzialnych  decyzji terapeutycznych. Decyzje te dotyczą umiejętności  identyfikacji problemów lekowych w farmakoterapii pacjenta oraz opracowania i wdrożenia indywidualnego planu ich rozwiązywania. 

Ocena poprawności farmakoterapii

Niezbędnym elementem pilotażu, umożliwiającym prowadzenie przeglądu lekowego, są narzędzia do oceny poprawności farmakoterapii, dedykowane farmaceutom aptek ogólnodostępnych, takie jak unikatowe w Polsce, wypracowane w ramach OF-Senior Kryteria Potencjalnie Niepoprawnej Farmakoterapii w Geriatrii. Niezbędne jest także wsparcie merytoryczne farmaceutów przez ekspertów z dziedziny opieki farmaceutycznej a także narzędzia informatyczne, pozwalające dokumentować oraz archiwizować przegląd lekowy oraz zapewniające dostęp farmaceuty do dokumentacji medycznej pacjenta oraz możliwość komunikacji z lekarzem. 

W ramach przeglądu lekowego specjalnie przygotowani farmaceuci identyfikować będą u pacjentów z wielolekowością poszczególne kategorie problemów lekowych. Wobec zidentyfikowanych problemów lekowych, w ramach indywidualnego planu opieki farmaceutycznej, wypracowane zostaną cele terapeutyczne oraz rekomendacje farmaceutyczne. Podkreślić należy, iż pilotaż przeglądu lekowego, będący integralnym elementem opieki farmaceutycznej rozumianej w świetle Ustawy o Zawodzie Farmaceuty, jako gwarantowane świadczenie zdrowotne finansowany powinien być ze środków publicznych. 

Jaki jest cel pilotażu przeglądu lekowego?

Pilotaż przeglądu lekowego w Polsce przynieść musi jasną odpowiedź na pytania o sposób przyszłej realizacji przeglądu lekowego w aptekach ogólnodostępnych. Dziś, kiedy opieka farmaceutyczna stała się faktem i na naszych oczach zmienia się paradygmat zawodu farmaceuty, pilotaż przeglądu lekowego jest kolejnym niezbędnym krokiem do wprowadzenia do systemu opieki zdrowotnej w Polsce novum wzorem najlepszych rozwiązań z zakresu opieki farmaceutycznej na świecie.

Dr hab.n.med. Agnieszka Neumann-Podczaska

Pracownia Geriatrii Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, EAMA (European Academy for Medicine of Ageing) member, ekspert Zespołu ds. Opieki Farmaceutycznej przy Ministrze Zdrowia, Stypendysta Programu Fulbright Senior Award 2020/2021

[film autoplay=1 mute=1]https://www.youtube.com/watch?v=MKjP4Mx9G40[/film]