Czy farmaceuci są gotowi na wykonywanie szczepień?

Jednocześnie  pojawiają się głosy farmaceutów, którzy zadają pytania odnośnie sposobu realizacji szczepień w aptekach. Mają wątpliwości dotyczące kwalifikacji do szczepień, bezpieczeństwa pacjenta, a także odpowiedzialności, którą bierze na siebie farmaceuta. Transfer kompetencji, tak naturalny w ewoluujących systemach opieki zdrowotnej, wzbudza też wiele emocji ze strony innych środowisk medycznych – przede wszystkim ze strony środowiska lekarskiego. Pojawiają się w tym kontekście komentarze lekarzy. Upatrują zagrożeń dla pacjentów w związku z wprowadzeniem możliwości wykonywania kwalifikacji oraz szczepienia przez farmaceutę. 

Powstaje zatem pytanie, czy rzeczywiście jest się czego bać? Czy farmaceuci są przygotowani do wykonywania szczepień ? Jak zareagują na to novum w naszym systemie opieki zdrowotnej pacjenci? 

Czytaj również: Szczepienia – wyzwania stojące przed personelem i aptekami

Przykłady z innych krajów

W kontekście głośnej dyskusji wobec nowych uprawnień farmaceutów należy przytoczyć przykłady krajów, w których szczepienia w aptekach funkcjonują od lat. W Stanach Zjednoczonych – kolebce opieki farmaceutycznej, która funkcjonuje od lat 60. poprzedniego wieku – „katalizatorem” powszechnej akceptacji szczepień byli pacjenci. Pacjenci, którzy powiedzieli „TAK” serwisowi łatwo dostępnemu, przynoszącemu ogromne korzyści zdrowotne świadczone przez ekspertów od farmakoterapii – farmaceutów. W dyskusji środowisk farmaceutycznego i lekarskiego – głos decydujący mieli pacjenci. W Polsce z pewnością również zabiorą głos. Polacy dobrze rozumieją, jak ważne jest zwiększenie poziomu wyszczepialności naszego społeczeństwa.  Pacjenci chcą, aby system opieki zdrowotnej stawał się podobny do systemów najlepiej rozwiniętych krajów świata, w których serwis ten dawno jest standardem. 

[film autoplay=1 mute=1]https://www.youtube.com/watch?v=s3IrUIHvSoU[/film]

Jak wygląda proces kształcenia przygotowany przez CMKP?

W kontekście pytań o przygotowanie farmaceutów do wykonywania szczepień zaznaczyć trzeba, że szkolenia oferowane przez Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego we współpracy z Uniwersytetami Medycznymi posiadającymi Centra Symulacji Medycznej spełniają najwyższe standardy europejskie i amerykańskie w zakresie szczepień. Przykładem jest szkolenie praktyczne, realizowane przez Studium Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (kierownik merytoryczny dr hab.n.med. Agnieszka Neumann-Podczaska), które umożliwia nabycie praktycznych umiejętności w zakresie:

• przygotowania szczepionek przeciwko COVID-19 dopuszczonych do obrotu w Polsce, zgodnie z instrukcją producenta zawartą w charakterystyce produktu leczniczego oraz ich podanie drogą domięśniową;
• postępowania we wstrząsie anafilaktycznym oraz w zakresie prowadzenia wysokiej jakości resuscytacji krążeniowo-oddechowej wraz z użyciem automatycznego defibrylatora zewnętrznego.

Sprawdź także: Dlaczego potrzebujemy rozszerzonej opieki farmaceutycznej w Polsce?

Szczegółowy plan szkolenia praktycznego

1. Przygotowanie dokumentacji szczepienia w systemie elektronicznym.
2. Przygotowanie stanowiska zabiegowego.
3. Technika przygotowania roztworu szczepionki zgodnej z zaleceniem zawartym w charakterystyce produktu leczniczego oraz zasadami przygotowania leków (higiena rąk, sprawdzenie nazwy i daty ważności, przygotowanie roztworu, opisanie daty i godziny przydatności do użycia).
4. Technika podaży leku drogą domięśniową (potwierdzenie zgody na szczepienie, higiena rąk, antyseptyka).
5. Udokumentowanie wykonania szczepienia.
6. Ćwiczenia w zakresie postępowania we wstrząsie anafilaktycznym.
7. Ćwiczenia w zakresie prawidłowego i bezpiecznego użycia ampułkostrzykawek z adrenaliną.
8. Trening wysokiej jakości resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
9. Ćwiczenia w zakresie użycia automatycznego defibrylatora zewnętrznego.
10. Zaliczenie, w ramach którego każdy szkolacy się wykonuje czynności praktyczne, omawiane i prezentowane na szkoleniu.

Warto zwrócić uwagę, iż szkolenie zawiera wyłącznie elementy praktyczne. Zwraca uwagę na umiejętność przygotowania i podania szczepionek przeciwko COVID-19. Odbywa się w nowoczesnym Centrum Symulacji Medycznej, spełniającym najwyższe standardy w zakresie praktycznej edukacji medycznej.

Zobacz też: Przegląd lekowy – jak ma być realizowany w Polsce? Szczegóły pilotażu przeglądu lekowego

Szczepienia wykonywane przez farmaceutów

Czy zatem farmaceuta – absolwent trudnych studiów farmaceutycznych, specjalista z zakresu podstaw anatomii, fizjologii, patofizjologii, biochemii, chemii leków, technologii postaci leku oraz syntezy leków, posiadający uprawnienia do przygotowania i podania szczepionki oraz udzielenia pierwszej pomocy nie poradzi sobie z tym zadaniem?

Farmaceuta jest samodzielnym zawodem medycznym, ekspertem od leku – zatem podstawowe zasady przygotowania roztworu szczepionki (od którego zawodu medycznego oczekuje się większej dokładności aniżeli od farmaceuty?!), jej podanie, a także rozpoznanie objawów wstrząsu anafilaktycznego oraz udzielenie pomocy pacjentowi, nie są czynnościami, które wykraczają poza jego kompetencje.

Odwagi zatem! Farmacja idzie nową drogą, idźmy wraz z nią!

Autor: dr hab n. med. Agnieszka Neumann-Podczaska