Przegląd lekowy 14 – menopauza, cukrzyca – rozwiązanie

Dodatkowo wdrożono u niej leczenie przeciwgrzybiczne. Skarży się na problemy z utrzymaniem glikemii. Czy wiesz co może być u niej problemem?

Leki podstawowe

Leki dodatkowe

Wywiad

Pani Basia od kilku lat choruje na cukrzycę typu 2. Z tego powodu przyjmuje obecnie metforminę w dawce 500 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Glucophage XR), raz dziennie wieczorem – do niedawna lek ten stosowany był w dawce 1000 mg, obecnie diabetolog zalecił redukcję dawki do 500 mg i wypisał nową receptę. Pani Basia jeszcze jej nie zrealizowała, ponieważ w domu ma kilkanaście tabletek dawki 1000 mg i postanowiła je zużyć zanim wykupi nowe dzieląc na pół.

Pacjentka boryka się również z nietrzymaniem moczu związanym z wiekiem, urodzeniem trójki dzieci i obecną menopauzą. Lekarz urolog zalecił jej, aby stosowała preparat zawierający w swoim składzie tolterodynę (Uroflow).

Z powodu silnych i nawracających zakażeń grzybiczych narządów rodnych pacjentka leczy się obecnie przy pomocy ketokonazolu w dawce 200 mg (Ketoconazole Hasco). Inne preparaty miejscowe i doustne niestety okazały się nieskuteczne, dlatego ginekolog zdecydował o podaniu tego leku – stosowany jest już od pięciu dni, ale jeszcze nie ma znaczącej poprawy.

Poza tym Pani Basia postanowiła się odchudzać – w związku z tym, za radą kolorowych magazynów, stosuje błonnik przed każdym posiłkiem, a wieczorem wyciąg z dziurawca w tabletkach – ma on za zadanie również poprawić jej nastrój, który zwykle ulega obniżeniu w okresie jesienno-zimowym.

Nowym lekiem, który ma stosować Pani Barbara jest system transdermalny z estradiolem (Systen 50) – wskazany w leczeniu objawów menopauzy. Został przepisany, ponieważ od kilku miesięcy pacjentka odczuwa uderzenia gorąca, chwiejność nastroju, ma również problemy ze snem. Lekarz ginekolog wyjaśniał, jak stosować plastry, ale Pani Basia nie zapamiętała wszystkich instrukcji.

Zapytana o dolegliwości i problemy zdrowotne pacjentka wspomina, że ostatnio ma problemy z glikemią. Pomiary często pokazują nieprawidłowe wyniki – wieczorem cukier nagle spada, a nad ranem i w ciągu dnia poziom glukozy jest zbyt wysoki. Poza tym od kilku dni odczuwa dziwną suchość w ustach, niestrawność, biegunkę, ma również zawroty i bóle głowy.

Problemy lekowe

Komentarz

Podstawowym problemem pacjentki jest nieefektywność terapii cukrzycy objawiająca się nieprawidłowymi pomiarami glikemii. Taki stan rzeczy związany jest z nieprawidłowym przyjmowaniem leku o przedłużonym uwalnianiu – tabletek nie powinno się dzielić. Takie postępowanie powoduje nieprawidłowe uwalnianie leku w czasie i zachwiania glikemii.

Niepokojące objawy, jakie zgłasza pacjentka prawdopodobnie są efektem działania niepożądanego leku cholinergicznego, jakim jest tolterodyna (Uroflow). Objawy te mogą być wynikiem interakcji powstałej przy jednoczesnym przyjmowaniem ketokonazolu i tolterodyny. Ketokonazol jest silnym inhibitorem enzymu CYP3A4 i hamuje w ten sposób metabolizm tolterodyny, a to prowadzi do pojawienia się objawów toksycznych opisanych przez pacjentkę.

Stosowanie błonnika może być też związane z potencjalnym brakiem efektywności leczenia przeciwgrzybiczego oraz stosowanego w nietrzymaniu moczu. Stosowanie dziurawca z kolei może mieć potencjalnie negatywny wpływ na hormonalną terapię zastępczą, a także lekiem przeciwgrzybiczym.

Czytaj również: Przegląd lekowy 17 – cukrzyca, osteoporoza – problemy lekowe

Rozwiązanie

Podstawowym zaleceniem dla pacjentki jest zaprzestanie dzielenia tabletek metforminy 500 mg (Glucophage XR) i wykupienie preparatu o zaleconej przez lekarza dawce. Po wprowadzeniu tych zmian należy jej zalecić stałą kontrolę glikemii i jeśli nieprawidłowości nadal będą się utrzymywały, to wizytę u diabetologa.

Ze względu na kilka potencjalnych interakcji pacjentka nie powinna stosować nie tylko błonnika, ale również tabletek z dziurawcem. Substancje czynne zawarte w tej roślinie leczniczej są induktorami wielu enzymów mikrosomalnych i mogą powodować przyśpieszenie metabolizmu leków, a tym samym spadek efektywności farmakoterapii. Pacjentkę należy również poinformować o potencjalnym ryzyku reakcji fotoalergicznej po zastosowaniu tabletek z dziurawca.

Interakcja tolterodyny i ketokonazolu wyklucza stosowanie jednego z nich. Decyzję tę najlepiej, aby pacjentka podjęła z lekarzem prowadzącym (ginekologiem). Najlepszym rozwiązaniem byłoby odstawienie ketokonazolu i wdrożenie innego leczenia. Jeśli jednak nie jest to możliwe, to można rozważyć ewentualnie czasowe odstawienie leku stosowanego w związku z nietrzymaniem moczu.

Podczas przeglądu lekowego należy również pacjentkę dokładnie poinstruować o zasadach stosowania hormonalnej terapii zastępczej pod postacią plastrów transdermalnych. Można jej też zasugerować wykonanie badan krwi pod kątem funkcjonowania wątroby (enzymy wątrobowe i bilirubina). Zalecenie to związane to jest z faktem stosowania ketokonazolu, który jest lekiem związanym z dużym ryzykiem pojawienia się uszkodzenia wątroby.

Bibliografia:

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketoconazole Hasco 200 11/2008.

2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Systen 50 05/2005.

3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Uroflow 06/2012.

4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Glucophage XR 1000.

5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gliclda.

6. Orzechowska-Juzwenko K Interakcje między jednocześnie stosowanymi lekami. W: Farmakologia Kliniczna. Znaczenie w praktyce medycznej pod red. Krystyny Orzechowskiej-Juzwenko, Górnicki Wydawnictwo Medyczne; Wrocław 2006: 38-83.