Problemy ze snem pacjenta – przegląd lekowy 51
W czwartek przedpołudniem przychodzi do Twojej apteki pan Adam i prosi o Apap Noc. Pacjent twierdzi, że ma problemy ze snem, dlatego stosuje ten lek. Prosi też o coś przeczyszczającego, ponieważ od kilku dni cierpi na zaparcia. Znasz pacjenta i zapraszasz go na przegląd lekowy.
Wywiad
| Płeć | mężczyzna |
| Wiek | 73 lata |
| Wzrost | 182 cm |
| Waga | 85 kg |
| Choroby | Nadciśnienie tętnicze |
| Hipercholesterolemia | |
| Przerost gruczołu krokowego |
Leki
| Lek | Dawkowanie |
| Co-Valsacor 160+12,5 (walsartan, hydrochlorotiazyd) | 1-0-0 |
| Nebilet 5 mg (nebiwolol) | 1-0-0 |
| Rosucard 10 mg (rosuwastatyna) | 0-0-1 |
| Doxar 4 mg (doksazosyna) | 1-0-0 |
| Hydroxyzinum 25 mg | doraźnie |
| Apap Noc (paracetamol, dimenhydrinat) | doraźnie |
Pan Adam od 15 lat leczy się na nadciśnienie tętnicze. Od trzech lat stosuje te same leki i lekarz jest zadowolony z efektów. Poza tym od 10 lat leczy hipercholesterolemię. Rosuwastatyna została wprowadzona rok temu i od tej pory lek nie był zmieniany. Ponadto od 6 lat pan Adam leczy się na łagodny przerost gruczołu krokowego. Pół roku temu lekarz podniósł dawkę doksazosyny do 4 mg na dobę.
Pan Adam od miesiąca narzeka na problemy ze snem. Lekarz POZ przepisał mu hydroksyzynę w dawce 25 mg. Pacjent twierdzi, że lek jest nieskuteczny, gdyż czuje się niewyspany. Dlatego też wspomaga się lekiem Apap Noc.
Pan Adam narzeka też na dziwne samopoczucie. Ma wrażenie spowolnienia myślenia i ma problemy z pamięcią. Poza tym od tygodnia cierpi na zaparcia, dlatego prosi o jakiś lek, który pomógłby mu.
Problemy lekowe
| Problem | Przyczyna | Interwencja | Rzeczywisty/ Potencjalny | |
| Działanie niepożądane leków dimenhydrinat i hydroksyzyna – | zaparcia | Terapia zbyteczna | Należy odstawić Apap Noc | Rzeczywisty |
| problemy ze snem | Źle dobrane leki, w tym leki przeciwwskazane i starszych pacjentów | Należy odstawić Apap Noc i hydroksyzynę | Rzeczywisty | |
| problemy z pamięcią | Źle dobrane leki, w tym leki przeciwwskazane i starszych pacjentów | Należy odstawić Apap Noc i hydroksyzynę | Rzeczywisty | |
| zaparcia | zmniejszona podaż płynów |
potencjalny |
||
Komentarz
U pacjentów powyżej 65. roku życia należy z dużą ostrożnością stosować leki o działaniu antycholinergicznym. Nie powinno się stosować więcej niż jeden taki lek ze względu na nakładanie się efektów cholinolitycznych, na które starsi pacjenci są bardziej narażeni. Konsekwencją tego mogą być zaparcia, pogorszenie widzenia upośledzenie funkcji poznawczych (w tym pogłębienie demencji), a nawet pojawienie się objawów psychotycznych lub lękowych.
Hydroksyzyna jest lekiem przeciwhistaminowym 1 generacji. Ma też silne działanie cholinolityczne i ma tendencję do kumulowania się u osób starszych. Przy dłuższym stosowaniu rozwija się tolerancja na lek, a ryzyko pojawienia się działań niepożądanych wzrasta. W związku z tym nie jest to dobry lek dla Pana Adama. Na ogół u osób starszych stosowanie leków nasennych w problemach ze snem jest przeciwwskazane, ze względu na duże ryzyko pojawienia się działań niepożądanych, wysokie ryzyko upadków i złamań. Dotyczy to szczególnie benzodiazepin i niebenzodiazepinowych leków nasennych jak zolpidem.
Pan Adam dodatkowo samowolnie zastosował lek Apap Noc zawierający dimenhydrinat, który też jest lekiem przeciwhistaminowym I generacji. Oprócz działania sedatywnego ma działanie antycholinergiczne, które nakłada się na działanie hydroksyzyny. Efektem tego są nie tylko zaparcia, ale także problemy z koncentracją i pamięcią. Dodatkowo poczucie niewyspania może wynikać z przedłużonego działania tych dwóch leków. Dlatego ważne jest, żeby pacjent zaprzestał stosowania tych leków. W przypadku problemów z zasypianiem bezpieczniejsze jest zapewnienie właściwej higieny snu.
Bibliografia:
- M. Petrovic, A. Mariman, H. Warie, M. Afschrift & D. Pevernagie (2003) IS THERE A RATIONALE FOR PRESCRIPTION OF BENZODIAZEPINES IN THE ELDERLY? REVIEW OF THE LITERATURE, Acta Clinica Belgica, 58:1, 27-36.
- American Geriatrics Society 2019 Updated AGS Beers Criteria® for Potentially Inappropriate Medication Use in Older Adults. J Am Geriatr Soc, 67: 674-694.