Nowy Lek — teofilina

Czy usługa “Nowy Lek” jest potrzebna?

Nowy Lek to jedna z usług realizowanych przez farmaceutów w ramach opieki farmaceutycznej. Jej celem jest intensywna edukacja pacjenta w ciągu kilku wizyt realizowanych w krótkim odstępie czasu. Badania dowodzą, że takie działania motywują pacjenta do regularnego i poprawnego stosowania leku, co jest niezbędne w prawidłowym leczeniu danej jednostki chorobowej [1].

https://aptekarz.pl/usluga-nowy-lek-czym-jest-i-jakie-korzysci-daje-pacjentowi/

Poniżej przedstawiamy symulację wizyty pacjenta i procesu kwalifikacji do usługi Nowy Lek, a także przebiegu spotkania wstępnego.

Pierwsze spotkanie

Teofilina i realizacja recepty

Do apteki przychodzi stały pacjent w wieku około 40 lat. Mężczyzna przewlekle choruje na astmę oskrzelową. Przez długi czas stosował rekomendowany wytycznymi schemat terapeutyczny, polegający na inhalacjach lekiem złożonym z wziewnego glikokortykosteroidu (budezonid) i leku rozszerzającego oskrzela — formoterolu. Pacjent przyszedł zrealizować receptę na teofilinę o przedłużonym uwalnianiu, która ma stosować rano i wieczorem po jednej tabletce [2].

Kwalifikacja pacjenta do usługi

Na tym etapie odbywa się kwalifikacja pacjenta do przeprowadzenia usługi Nowy Lek. Wspomniany mężczyzna spełnia kryteria włączenia. Jest pełnoletni, cierpi na chorobę przewlekłą — astmę oraz został mu włączony nowy lek, który ma stosować stale [1].

Farmaceuta potwierdził u pacjenta, że jest to nowy lek. Z tego powodu wyjaśnił mu, na czym polega usługa Nowy Lek i przekazał  materiały informacyjne. Pacjent po chwili zastanowienia zgodził się na edukację w ramach usługi. Farmaceuta przekazał pacjentowi odpowiednie dokumenty. Ustalono również datę spotkania wstępnego na za tydzień [1].

Usługa Nowy Lek — lewodopa

Drugie spotkanie

Pacjent oraz farmaceuta spotkali się za tydzień w ramach wizyty wstępnej. Celem tego spotkanie jest przekazanie pacjentowi wszystkich ważnych rzeczy na temat nowego leku. Zaliczają się do tego takie aspekty, jak:

• Działanie nowego leku;
• Zasady stosowania leku;
• Cel leczenia;
• Odpowiedzenie pacjentowi na wszystkie nurtujące go pytania. 

Zobacz także: Interakcja leków z pożywieniem

Jak działa teofilina i po co została włączona do terapii?

Podstawą leczenia astmy jest przyjmowanie leków wziewnych w formie inhalacji złożonych z glikokortykosteroidu, np. budezonidu i długodziałającego β₂-mimetyku — formoterolu. Astma to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, której charakterystyczne objawy to duszność, świszczący oddech, uczucie ucisku w klatce piersiowej i kaszel o zmiennym nasileniu. Jest to spowodowane toczącym się stanem zapalnym oraz powodowanym między innymi przez niego skurczem oskrzeli, czyli drogi, przez którą pobieramy powietrze do płuc [2].

Budezonid stosuje się w celu działania przeciwzapalnego, aby zredukować już istniejący stan zapalny i zmniejszyć obrzęk oskrzeli. Formoterol działa rozszerzająco na oskrzela, przez co usprawnia przepływ powietrza i redukuje niepożądane objawy [2].

Pacjent przyjmował wymienione wyżej leki w niskich dawkach, które nie przynosiły oczekiwanego rezultatu kontroli astmy. Lekarz zdecydował się dodać do terapii teofilinę o przedłużonym uwalnianiu. To lek, który działa rozkurczająco na oskrzela, ale na podstawie odmiennego mechanizmu niż formoterol. Teofilina poprawia przemieszczanie się śluzu w drogach oddechowych, co zapobiega jego zaleganiu. Zmniejsza również stan zapalny. Lek ten stosuje się przewlekle [2,3].

https://aptekarz.pl/usluga-nowy-lek-metformina-sitagliptyna/

Rozmowa z pacjentem

Przekazanie informacji o Nowym Leku w formie ulotki to dobre rozwiązanie, aby pacjent mógł odświeżyć sobie informacje, które mu przekazujemy. Jednak najważniejsza jest rozmowa. Celem spotkania wstępnego jest upewnienie się, czy pacjent zaczął przyjmować lek oraz, czy prawidłowo go stosuje. Na tym etapie odpowiadamy również pacjentowi na pytania, które chce nam zadać [1].

Pytania pacjenta

Pacjent przygotował sobie listę z pytaniami i wątpliwościami na temat nowego leku.

Czy jeśli czuję narastającą duszność, to mogę zażyć teofilinę?

Teofilina jest lekiem do stosowania przewlekłego jako lek kontrolujący objawy astmy. To znaczy, że stosuje się go codziennie — w Pana przypadku po jednej tabletce rano i wieczorem — niezależnie od objawów. Jeśli zaczyna się czuć Pan źle, to należy przyjąć dodatkową dawkę leku wziewnego w formie inhalatora zgodnie z zaleceniami lekarskimi.

Czy mogę zażywać lek po jedzeniu?

Lek najlepiej przyjmować po posiłku. Jednak proszę pamiętać, aby nie był to posiłek bogatotłuszczowy. Tłuszcz może zwiększyć wchłanianie leku do krwi, co zwiększy jego działanie na organizm. To efekt niepożądany, gdyż może dojść do pojawienia się działań niepożądanych, np. bólu głowy czy przyspieszenia akcji serca.

Czy teofilina i inne inhalacje nie będą wchodzić ze sobą w interakcje?

Tak, nie ma ku temu przeciwwskazań. Najlepiej najpierw połknąć tabletkę, a następnie wykonać inhalację. Po inhalacji proszę pamiętać o przepłukaniu ust wodą.

Choruję na dnę moczanową i przyjmuję Milurit. Czy to nie wpłynie źle na leczenie?

Substancja zawarta w Miluricie, czyli allopurinol może spowolnić metabolizm teofiliny. To znaczy, że jej ilość we krwi może wzrosnąć, co może nasilić działania niepożądane. Proszę obserwować swój organizm. Typowymi działaniami niepożądanymi może być przyspieszone tętno, niepokój lub ból głowy. W razie wątpliwości proszę skonsultować się z lekarzem.

Czy jeśli zapomnę rano wziąć leku, to mogę przyjąć wieczorem podwójną dawkę?

W przypadku pominięcia dawki leku nie należy zwiększać kolejnej dawki. Należy przyjąć lek standardowo według schematu leczenia.

Czy raz na jakiś czas podczas grilla ze znajomymi mogę wypić alkohol?

Podczas leczenia nie powinno się spożywać alkoholu, bo może on zwiększyć stężenie teofiliny we krwi i nasilić jej działanie. Bynajmniej nie poczuje się Pan lepiej. Mogą pojawić się bóle głowy lub przyspieszone tętno.

W przypadku pokarmów grillowanych pojawia się jeszcze inny problem. Grillowane, wołowe mięso może zwiększyć metabolizm leku. Oznacza to, że jego stężenie we krwi spadnie, co może przyczynić się do przejściowego pogorszenia choroby.

Palę papierosy. Czy teofilina będzie działać tak samo?

Choruje Pan na astmę, dlatego nie powinien Pan palić papierosów. Wpływa to na negatywnie na chorobę. Może to wywołać jej zaostrzenie, np. poprzez nagły skurcz oskrzeli będący wynikiem działania czynnika drażniącego, jakim jest dym. Substancje zawarte w dymie tytoniowym mają działania prozapalne, co pogarsza przebieg choroby oraz prokancerogenne, czyli zwiększają ryzyko wystąpienia nowotworów tytoniozależnych, jak i innych.

Z drugiej strony składniki dymu tytoniowego, w tym nikotyna, wykazują interakcję z teofiliną. U palaczy dochodzi do zwiększenia jej metabolizmu, co oznacza, że mogą być wymagane większe dawki leku, aby osiągnąć zamierzony efekt leczenia. Jeśli zdecydowałby się Pan na rzucenie palenia, do czego zachęcam, to należy porozmawiać o tym z lekarzem i odpowiednio zmniejszyć dawkę [4].

Trzecie spotkanie

Po zakończeniu wizyty wstępnej należy umówić z pacjentem datę trzeciego spotkania, tj. interwencyjnego. Powinno się ono odbyć w terminie od 7 do 14 dni od drugiego spotkania, tj. wizyty wstępnej [1].

Autor: mgr farm. Dawid Hachlica

Bibliografia:

1. ZALECENIA DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA U CHORYCH OBJĘTYCH ŚWIADCZENIEM W RAMACH USŁUGI FARMACEUTYCZNEJ NOWY LEK. Magdalena Waszyk-Nowaczyk, Magdalena Jasińska-Stroschein, Mariola Drozd, Justyna Dymek, Agnieszka Stankiewicz, Artur Jędra. Warszawa 2023.
2. GINA Main Report 2022.
3. Theospirex retard – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
4. Z. Goseva, A. Gjorcev, B. J. Kaeva, E. J. Janeva, i I. Angelovska, „Analysis of Plasma Concentrations of Theophylline in Smoking and Nonsmoking Patients with Asthma”, Open Access Maced. J. Med. Sci., t. 3, nr 4, s. 672–675, grudz. 2015, doi: 10.3889/oamjms.2015.117.