Hemoroidy – pigułka wiedzy dla farmaceuty 7

Powód wystąpienia hemoroidów

Wystąpienie hemoroidów tłumaczy się czterema głównymi mechanizmami:

Teoria naczyniowa

Zakłada się, że hemoroidy występują nie tylko poprzez niewydolność ścian naczyń, ale głównie ze względu na zaburzenia przepływu naczyniowego w obrębie struktury corpus cavernosum recti.

Upośledzenie struktury kolagenu i elastyny

Z wiekiem dochodzi do zanikania włókien elastyny i tzw. starzenia się kolagenu. Elastyczność elementów podporowych ciała jamistego odbytnicy ulega zmniejszeniu. Doprowadza to do zwiększenia objętości krwi zalegającej. W efekcie hemoroidy wypadają i pojawia się krwawienie w trakcie i po defekacji.

Nadmierna aktywność zwieraczy odbytu

U chorych stwierdza się większe ciśnienie spoczynkowe generowane przez mięsień zwieracz wewnętrzny. Nie ma natomiast pewności, czy jest to przyczyna, czy skutek choroby hemoroidalnej. Nadmierne napięcie zwieracza wewnętrznego odbytu utrudnia odpłynięcie krwi z ciała jamistego odbytnicy.

Czynniki mechaniczne

Ciąża lub guzy miednicy małej blokują odpływ z żylnych naczyń hemoroidalnych poprzez ucisk na naczynia biodrowe.

Czytaj również: Ciąża – problem infekcji intymnych u ciężarnych

Występowanie i rozpoznanie

Dokładna liczba chorych nie jest znana, ale wiadomo, że częstość wystąpienia jest uzależniona od wieku. Najczęściej hemoroidy pojawiają się pomiędzy 40 a 65 r.ż. z tą samą częstotliwością u obu płci. Wyjątkiem są kobiety w ciąży, u których problem występuje relatywnie często.

Najczęstsze objawy jakie może zgłosić pacjent w aptece to:

• Wypadające guzki krwawnicze
• Krwawienie z odbytu
• Dyskomfort
• Świąd
• Pieczenie wokół odbytu

Początkowo wielu pacjentów samodzielnie stawia rozpoznanie i ze względu na skrępowanie samodzielnie podejmuje próbę leczenia. Stąd wynika między innymi duża rola farmaceuty, który powinien profesjonalnie doradzić takiej osobie. Jest to również kolejny dowód na to, że w aptece niezbędne jest miejsce, gdzie pacjent bez skrępowania będzie mógł liczyć na fachową radę.

Najczęściej pacjenci zgłaszają krwawienie z odbytu, które jednak nie potwierdzi w 100% wystąpienia choroby hemoroidalnej. O co zapytać, aby potwierdzić przypuszczenie pojawienia się tego problemu u pacjenta?

Sprawdź o co zapytać w przypadku gorączki u dziecka!

Jakie stany należy wykluczyć?

• Zapalenie skóry i owsiki – jeżeli głównym objawem jest świąd odbytu, wówczas bardziej prawdopodobne jest kontaktowe zapalenie skóry, a nawet owsica.
• Choroba Leśniowskiego-Crohna – oprócz krwi w stolcu, charakteryzuje się wystąpieniem innych niepokojących objawów jak np. wodnisty stolec, ból brzucha, gorączka.
• Krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego – Smoliste oraz czarne stolce mogą świadczyć o wystąpieniu nadżerek, owrzodzeń w ścianie żołądka i dwunastnicy, które mogą być związane ze stosowaniem NLPZ.
• Rak jelita grubego – przewlekłe krwawienie z odbytu, zmiana rytmu wypróżnień i uczucie parcia na stolec to objawy nowotworu jelita grubego.
• Szczelina odbytu – Objawy to następstwo zaparcia podczas wysiłku fizycznego związanego z defekacją. Ból podczas defekacji utrzymuje się od kilku minut do kilku godzin, a krew ma jasnoczerwony kolor.

Leczenie OTC

Leki przeciwbólowe (lidokaina, benzokaina, cynchokaina)

Badania nie potwierdzają ich skuteczności w zmniejszaniu objawów hemoroidów. Natomiast mają udowodnioną skuteczność przeciwbólową, więc można je zalecać w tym przypadku.

Środki ściągające (allantoina, bizmut, cynk, balsam peruwiański)

Leki te włączono do lecznictwa na podstawie teoretycznego działania. Nie ma żadnego poparcia w badaniach na temat ich skuteczności. W teorii wytrącają białka powierzchniowe, a więc wytwarzają ochronną warstwę nad hemoroidami.

Leki przeciwzapalne (hydrokortyzon)

Są środkami działającymi silnie przeciwzapalnie. Zatem mają zastosowanie w zmniejszaniu obrzęku wokół hemoroidów. Jednakże preparaty OTC zawierające hydrokortyzon nie posiadają badań potwierdzających skuteczność.

Flawonoidy

Powodują zmniejszenie ostrych objawów i wtórnego krwawienia po hemoroidektomii (chirurgiczne usunięcie hemoroidów odbytu).

Jaki skuteczny preparat OTC warto polecić pacjentowi zmagającemu się z trądzikiem?

Wskazówki dla pacjenta

• Warto używać miękkiego papieru toaletowego
• Przyjmować wystarczającą ilość płynów (2-3 litry dzienne)
• Zażywać więcej ruchu
• Preparaty OTC z reguły przyjmuje się dwa razy dziennie oraz po wypróżnieniu
• Leki zawierające hydrokortyzon nie są wskazane u kobiet w ciąży oraz u karmiących

Piśmiennictwo:

• Rutter, P., Pluta, J. J., Zagrodnik, M., & Błaszczyna, N. (2018). Opieka farmaceutyczna: objawy, rozpoznanie i leczenie. Elsevier Urban & Partner.
• Bielecki, K., & Cabaj, H. (2000). Hemorrhoidal disease. Postępy Nauk Medycznych.
• https://www.mp.pl/gastrologia/wytyczne/81005,guzki-krwawnicze-i-zylaki-odbytu
• Lennecke, K., Hagel, K., & Przondzionko, K. (2012). Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób.