Instagram
Zapalenie płuc u dzieci – kompendium wiedzy cz. 2
Ze względu na niewykształcony w pełni układ odpornościowy, dzieci są 3-4-krotnie bardziej narażone na zapalenie płuc niż przeciętny dorosły. Pediatra dzięki doświadczeniu i wiedzy rozróżni czy mały pacjent cierpi na zapalenie górnych dróg oddechowych, oskrzelików czy płuc. A my, farmaceuci, możemy pomóc lekarzowi i rodzicom w dokonaniu właściwych decyzji terapeutycznych.
Zapalenie płuc u dzieci – hospitalizacja
Zapalenie płuc u dzieci jest dosyć częstą przypadłością, można ją leczyć w domu, jednak w niektórych przypadkach wskazane jest przyjęcie dziecka do szpitala i otoczenie je specjalistyczną opieką:
- dziecko ma < 6 miesiąca życia
- odwodnienie, zaburzenia świadomości, drgawki,
- współistnienie innych chorób (wady serca, astma itp.),
- rozległe zmiany w obrazie rtg,
- ciężki przebieg (wysoka leukocytoza i CRP, niska saturacja krwi tlenem, mocno podwyższone tętno i liczba oddechów).
Czytaj również: Zapalenie płuc u dzieci – kompendium wiedzy
Leczenie
Wspomnieliśmy, że etiologia zapalenia płuc jest ciężka do określenia, a przecież dobór terapii w dużej mierze powinien być oparty na przyczynie choroby.
U niemowląt zdarza się, że powodem choroby są zakażenia wirusowe lub mieszane. Jak dobrze wiemy, w przypadku wirusów leczenie opiera się przede wszystkim na leczeniu objawowym. Dlatego niezależnie od dalszych decyzji terapeutycznych następujące elementy powinny zostać wdrożone:
- odpowiednie nawodnienie i dieta,
- dostęp do świeżego, wilgotnego i chłodnego powietrza (nawet <18 °C),
- leczenie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe,
- stosowanie mukolityków, pojedynczej dawki miodu, ale nie zaleca się leków przeciwkaszlowych i przeciwhistaminowych, ponieważ ich skuteczność jest wątpliwa;
W przypadku lekkiego zapalenia płuc, gdzie podejrzewa się zakażenia wirusowe, można byłoby obejść się bez antybiotyku. Jednak taka decyzja prawdopodobnie zostałaby przyjęta przez rodziców dziecka ze sporym niepokojem, a lekarza mogłaby narażać na odpowiedzialność w przypadku błędnego rozpoznania. Dlatego przy rozpoznaniu zapalenia płuc rekomenduje się podanie antybiotyku.
U dzieci w wieku od 3 m.ż. do 5 r.ż. antybiotyk z wyboru powinien być skuteczny wobec S. pneumoniae, czyli amoksycylina, ampicylina, cefotaksym i ceftriakson.
Czytaj także: Ostre zapalenie oskrzeli
| Wiek dziecka | do 5 rż. |
| Lek I rzutu | Amoksycylina |
| dawka | 75-90 mg/kg/dobę (uwaga wyższa dawka, ze względu na ryzyko obecności opornych szczepów pneumokoka) |
| dawkowanie | co 8 godz. |
| czas terapii | 5 dni – lżejsze przypadki
do 10 dni – cięższe przypadki |
Z kolei u dzieci >5 r.ż. i nastolatków, równie często zakażenie wywoływane jest przez pneumokoka, co przez bakterie atypowe. Stąd też ciężko jest określić, czy antybiotykiem pierwszego rzutu powinien być antybiotyk b-laktamowy (np. amoksycylina) czy makrolid (np. azytromycyna, czy klarytromycyna). Wątpliwości te są na tyle duże, że w przypadku ciężkiego przebiegu lub konieczności hospitalizacji, możemy spotkać się z jednoczesnym podaniem tych dwóch rodzajów antybiotyków.
| Wiek dziecka | 5 – 15 r.ż. |
| Lek I rzutu | Azytromycyna (lub amoksycylina – patrz wyżej) |
| dawka | 10 mg/kg w pierwszej dobie, potem 5 mg/kg |
| dawkowanie | 1x/dobę |
| czas terapii | 5 dni |
Sprawdź także: Zapalenie płuc – wytyczne leczenia
Zapalenie płuc u dzieci – leczenie skorygowane
W przypadku braku poprawy lub pogorszenia się objawów mogą być zastosowane następujące ścieżki terapeutyczne – zwiększenie dawki amoksycyliny (podejrzewamy oporne pneumokoki na niskie dawki <75 mg/kg/dobę), ampicylina dożylnie (gdy podejrzewa się, że antybiotyk był podawany nieregularnie), dodanie klawulanianu (podejrzewamy bakterie produkujące b-lakatamazy, np. H. influenze), wankomycyna, linezolid (podejrzewamy w szpitalu zakażenia opornymi szczepami np. MRSA), makrolid (podejrzewamy bakterie atypowe, u dzieci pow. 5rż lub alergię na penicyliny).
A może to tylko… objaw?
Nawet u 9% dzieci dochodzi do nawrotu zapalenia płuc w ciągu roku. Oprócz opisanego postępowania, warto przeprowadzić głębszą diagnostykę w poszukiwaniu chorób towarzyszących – możliwej przyczyny zapalenia dolnych dróg oddechowych np.:
- zespół aspiracyjny (refluks żołądkowo-przełykowy, zwężenie przełyku),
- niedobory odporności,
- wady wrodzone serca i inne anomalie rozwojowe,
- astma oskrzelowa.
I o szczepieniu słów kilka
Wprowadzenie darmowych i obowiązkowych szczepień przeciwko S. pneumoniae od stycznia 2017 r. było m.in. spowodowane bardzo korzystnymi doświadczeniami pochodzącymi z Kielc. To właśnie w tym mieście w 2006 r. wprowadzono dofinansowanie do szczepień dla wszystkich nowonarodzonych dzieci. W efekcie po dwóch latach programu liczba hospitalizacji spadła o 63% w grupie 0-1 r.ż. i 23% w grupie 2-4 r.ż. Co więcej, zaobserwowano również „efekt populacyjny”, czyli zmniejszoną liczbę zachorowań również w populacji dorosłej. U osób starszych > 65 r.ż., często opiekującymi się wnukami, liczba zachorowań spadła o aż 66,5% na przestrzeni lat 2005-2012.
Co musisz wiedzieć? |
|
Zobacz też: Pneumokoki – objawy, leczenie, dostępne szczepienia i ich znaczenie w dobie pandemii cz. 2
Kopiuj link
