Szczepienia w ciąży – co rekomendować pacjentkom?

Stan ciąży to szczególny czas w życiu kobiety, podczas którego wiele leków i terapii jest niewskazane. Jednak szczepienia do nich nie należą. Dzięki podaniu szczepionki w II i III trymestrze zwiększa się stężenie przeciwciał, które zostaną przekazane dziecku. W ten sposób będzie ono chronione również w pierwszych miesiącach życia.

Czytaj również: Trudne, bo niepoznane – czyli farmakoterapia kobiet w ciąży

Szczepienia w ciąży- które są zalecane?

W ciąży można bezpiecznie przyjmować szczepionki inaktywowane, do których należą szczepienia:

• WZW typu B,
• przeciw grypie – niezależnie od trymestru, ale szczególnie w II i III trymestrze,
• przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi – najlepiej w III trymestrze, między 27. a 36. tygodniem ciąży.

W szczególnych sytuacjach podaje się również szczepienia przeciw:

• wściekliźnie – w sytuacji pogryzienia przez zwierzę, podejrzewane o chorobę,
• tężcowi – w sytuacji zranienia i zabrudzenia rany np. glebą lub brudnymi narzędziami.

Sprawdź także: Szczepienia przeciwko w grypie – rozszerzenie kompetencji farmaceutów

Dlaczego warto zaszczepić się przeciwko grypie?

Pacjentkę warto poinformować, że przechorowanie grypy w ciąży może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem powikłań oraz zaostrzeniem objawów. Do najczęstszych powikłań pogrypowych ciężarnych zaliczamy zapalenie płuc oraz ostrą niewydolność oddechową. Zachorowanie na grypę sprzyja również przedwczesnemu porodowi. 

Badania potwierdzają skuteczność szczepionki przeciw grypie. Według danych kobiety zaszczepione chorowały o 63% rzadziej, a ryzyko ostrych objawów oddechowych zmniejszało się o połowę. Szczepiąc się na grypę, przyszła matka chroni również swoje dziecko, ponieważ przeciwciała utrzymują się we krwi niemowlęcia do około 6 miesięcy. 

Ważna uwaga – kobietom w ciąży dedykowane są szczepionki inaktywowane przeciwko grypie. W Polsce dostępna jest również szczepionka atenuowana do podawania donosowego. Jednak ona zarejestrowana jest dla dzieci między 2. a 18. rokiem życia.

Zobacz też: Porównanie dostępnych szczepionek na grypę

Szczepienia w ciąży- których się nie zaleca?

W okresie ciąży niewskazane są szczepionki żywe, ze względu na ryzyko przeniesienia drobnoustroju szczepionkowego na płód. Do szczepień przeciwwskazanych w ciąży należą szczepienia przeciw: 

• odrze,
• różyczce,
• śwince,
• ospie wietrznej,
• gruźlicy.

Szczepienie przeciwko Covid-19

Aktualne rekomendacje ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników polecają oraz zalecają szczepienia na Covid-19 w okresie ciąży. Szczepienie to rekomendowane jest również przez zagranicznych ekspertów z dziedziny ginekologii i położnictwa.

Ze względu jednak na fakt, że ze szczepieniami przeciwko koronawirusowi mamy do czynienia od niedawna, zaleca się (o ile to możliwe), aby rekomendować szczepienie po okresie organogenezy, czyli od II trymestru ciąży. 

Dlaczego warto namawiać kobietę ciężarną na przyjęcie szczepionki?

Kobiety w ciąży znajdują się w grupie ryzyka (razem z osobami starszymi, otyłymi i z chorobami przewlekłymi) ciężkiego przechorowania i wystąpienia groźnych powikłań. Ponadto dostępne badania pokazują, że od czasu pojawienia się wariantu Delta, ryzyko poronienia u kobiet ciężarnych chorujących na Covid-19 zwiększyło się czterokrotnie.

Po ponad roku podawania szczepień (także ciężarnym) nie zaobserwowano, aby szczepienie kobiet ciężarnych wiązało się z większym ryzykiem niż całej populacji. Nie zaobserwowano również szkodliwego wpływu na płód. Wprost przeciwnie – dziecko rodzi się z przeciwciałami przeciwko Covid-19, jest więc przez pewien czas chronione. 

Czytaj także: Szczepienia w aptekach- aspekt prawny i wymogi

Na którą szczepionkę przeciwko Covid-19 powinna zdecydować się ciężarna?

Obecnie do wyboru mamy szczepienia w technologii mRNA (Pfizer, Moderna) oraz wektorowe (Astra Zeneca, J&J). Ze względu na zdecydowaną większość obserwacji pacjentek ciężarnych po podaniu szczepionek mRNA, to one są zalecane do podania w pierwszej kolejności. 

Do szczepienia przeciwko Covid-19 nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Wystarczy konsultacja z lekarzem położnikiem i wypełnienie ankiety w punkcie szczepień. Zastrzyk podany może być również przez farmaceutę w aptece. 

Źródła:

• Stanowisko PTGiP dotyczące szczepień kobiet ciężarnych przeciwko COVID19 (26.04.2021).
• Stanowisko ekspertów OPZG i PTGiP dotyczące szczepienia przeciw grypie kobiet w ciąży (09.2020).
• DeSisto CL i wsp. Risk for Stillbirth Among Women With and Without COVID-19 at Delivery Hospitalization – United States, March 2020-September 2021.