Instagram
Ostre zapalenie oskrzeli
Co farmaceuta musi wiedzieć o zapaleniu oskrzeli? Czy zwykle jest wywołane przez wirusy czy bakterie? Jakie leczenie powinno się zastosować? Kiedy potrzebny jest antybiotyk? Na te i inne pytania znajdziesz odpowiedź w artykule.
Ostre zapalenie oskrzeli – źródło
Czynnikiem etiologicznym zapalenia oskrzeli są wirusy, w tym m.in. wirusy grypy, paragrypy, RSV, czy adenowirusy. Nawet kojarzone z lekkim przeziębieniem – rinowirusy – mogą torować drogę innym wirusom, ułatwiając im kolonizację w dolnych drogach oddechowych. 1% przypadków spowodowanych jest zakażeniami drobnoustrojów Chlamydophila pneumoniae i Mycoplasma pneumoniae.
Chorobą przebiegającą pod postacią zapalenia oskrzeli może być również krztusiec. Jest to choroba bakteryjna wywołana Bordetella pertussis, powodująca martwicę nabłonka dróg oddechowych. Charakteryzuje się przewlekłym (> 3 tyg,), napadowym i duszącym kaszlem. Szczególnie narażone są nieszczepione dzieci lub dorośli, u których zmniejszyła się odporność poszczepienna.
Czytaj również: Ostre zapalenie oskrzelików u dzieci
Ostre zapalenie oskrzeli – diagnostyka
Szczyt zachorowań na zapalenie oskrzeli obserwujemy w wieku dziecięcym: między 6 mż – 2 rż (zostanie omówione w osobnym artykule) oraz między 9-15 rż (20-30% populacji). U dorosłych częstość występowania pozostaje na poziomie ok. 5%.
Do niedawna najprostsza diagnostyka mówiła, że jeśli kaszel trwa krócej niż 3 tyg. i nie jest to zapalenie płuc, to mówimy o ostrym zapaleniu oskrzeli.
Jednak badania pokazały, że średni czas trwania kaszlu w tym schorzeniu jest dłuższy i wynosi ok. 24 dni. Z powodu uszkodzonych przez infekcję struktur i zwiększonej wrażliwości odruchu kaszlowego, u prawie połowy pacjentów kaszel trwa dłużej niż 20 dni. Poinfekcyjny kaszel może trwać nawet kilka miesięcy.
Różnicowanie- ostre zapalenie oskrzeli
Diagnostyka zapalenia oskrzeli nie jest prosta, bo objawy są niespecyficzne i podobne do takich jednostek chorobowych jak przeziębienie, krztusiec, astma lub zapalenie płuc. Farmaceuta nie jest w stanie samodzielnie postawić jednoznacznej diagnozy, ale może naprowadzić pacjenta, który „kaszle już prawie trzy tygodnie i nie wie, co robić”.
- Przeziębienie – objawy i etapy rozwoju infekcji zostały omówione tutaj, współistniejącym obok kaszlu objawem jest katar, ból gardła, osłabienie, rzadko gorączka. Objawy zazwyczaj przechodzą samoistnie po 10-15 dniach.
- Astma – warto zapytać, czy pacjent nie ma świszczącego oddechu, nie choruje na alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry lub w ciągu roku nie zdarzyły mu się napady duszności lub inne objawy związane z ekspozycją na alergen. Można wtedy zasugerować badanie spirometryczne.
- Krztusiec (koklusz) – u dorosłych osób szczepionych przebieg może być lżejszy niż standardowo i niecharakterystyczny: dominuje przewlekły, napadowy kaszel (> 3 tyg.). Można zasugerować badanie na obecność przeciwciał IgG i IgA przeciwko toksynie krztuścowej – 4-krotny wzrost miana w próbkach uzyskanych między 3-5 tyg. da jednoznaczną odpowiedź.
- Zapalenie płuc – rozpoznanie powinien zrobić lekarz osłuchując pacjenta – w zapaleniu oskrzeli słyszalne są świsty, furczenia nad polami płucnymi, ale nieobecne są ogniskowe zmiany osłuchowe. W celu szybszej diagnostyki można sprawdzić ciśnienie krwi (< 90/60 mmHg), rytm serca (>100/min), częstość oddechów (>24/min), temperaturę (>38st). Takie parametry mogą sugerować zapalenie płuc. W przypadku wątpliwości lekarz powinien skierować pacjenta na RTG płuc. Należy podkreślić, że wystąpienie ropnej plwociny nie jest równoznaczne z nadkażeniem bakteryjnym i nie wskazuje na zapalenie płuc.
Po co farmaceutom taka wiedza? Dlatego, żeby pacjentów uspokoić lub przeciwnie – jak najszybciej skierować do lekarza. Przy wszech obecnym „wujku Google”, a także szerokiemu dostępowi do prywatnych laboratoriów, umiejętność dostarczenia fachowej wiedzy wydaje się kluczowa.
Zapalenie Oskrzeli- leczenie
Wracając szybko do etiologii zapalenia oskrzeli – infekcja wirusowa – dlatego przebieg choroby jest samoograniczający się, a podstawowym leczeniem jest leczenie objawowe: odpowiednie nawodnienie, leki przeciwkaszlowe, mukolityki, opcjonalnie leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Kaszel (nawet suchy) pełni ważną rolę w usuwaniu wydzieliny, dlatego osłabianie działania układu rzęskowego może niekorzystnie wpływać na przebieg choroby. Z tego powodu leki przeciwkaszlowe nie są rutynowo zalecane, chyba że kaszel utrudnia sen, pacjent ma przepuklinę i inne przeciwwskazania W zapaleniu oskrzeli najlepiej przebadana jest lewodropropizyna, która ze względu na działanie obwodowe cechuje się również wysokim bezpieczeństwem Przydatne mogą być również olejki eteryczne oraz miód.
Antybiotyk – nie wykazano przewagi antybiotykoterapii nad placebo w leczeniu zapalenia oskrzeli. Stosowanie antybiotyku nie wpływało na polepszenie samopoczucia pacjenta, a czas trwania kaszlu skracał się o pół dnia. Uzasadnienie stosowanie antybiotyku istnieje w przypadku podejrzenia krztuśca. W takim przypadku antybiotykami z wyboru są makrolidy (np. klarytromycyna, czy azytromycyna).
| Co musisz wiedzieć |
|---|
|
Bibliografia:
- Hryniewicz W., Albrecht P., Radzikowski A., red. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Warszawa, Narodowy Instytut Leków, 2016.
- Zieliński A. Krztusiec – informacje dla lekarzy POZ. 2012: http://www.pis.lodz.pl/brzeziny/index.php/pliki-do-pobrania/send/2-epidemiologia/66-krztusiec-01-krztusiec-informacje-dla-lekarzy-poz.
Kopiuj link
