Co przekazać pacjentowi z receptą na analogi GLP-1?

Cukrzyca i analogi GLP-1

W tym artykule pochylimy się nad nowymi metodami terapii cukrzycy typu 2, czyli leczenie analogami GLP-1. U podstawy cukrzycy typy 2 leży insulinooporność i upośledzone wydzielanie insuliny przez nasz organizm. Celem zażywanych leków jest korekcja tych nieprawidłowości [1].

Lekiem I wyboru jest doustna metformina. Jednak jeśli po pewnym czasie terapii nie przynosi ona rezultatów, to zaleca się włączenie innych substancji. Przykładem są agoniści receptora GLP-1, czyli substancje takie jak:

• liraglutyd (Saxenda, Victoza),
• semaglutyd (Ozempic),
• dulaglutyd (Trulicity).

Warto wiedzieć, że agoniści GLP-1 są polecane jako leki I rzutu w przypadku przeciwwskazań do stosowania metforminy [1].

Jak działa Saxenda, Victoza, Ozempic i Trulicity, czyli analogi GLP-1?

Główny mechanizm działania analogów GLP-1 polega na zwiększeniu wydzielania insuliny w zależności od stężenia glukozy we krwi. U diabetyków, którzy chorują na cukrzycę typu 2, poziom glukagonu jest wysoki. Wspomniane analogi hamują jego nadmierne wydzielanie. Leki te opóźniają także opróżnianie żołądka [2].

Analogi wykazują także korzystny efekt sercowo-naczyniowy, dlatego są polecane osobom z chorobami układu sercowo-naczyniowego i obarczone czynnikami rozwoju takich schorzeń. Agoniści receptorów GLP-1 hamują łaknienie poprzez osłabienie sygnałów głodu i wzmocnienie sygnałów sytości. Z tego względu często są polecane osobom otyłym, które redukują masę ciała. Leki takie jak liraglutyd, semaglutyd i dulaglutyd faktycznie pomagają zrzucić nadmierną masę ciała, jednak tylko i wyłącznie w połączeniu z odpowiednią dietą i ćwiczeniami fizycznymi [3], [4].

Jak podawać analogi GLP-1?

Analogi GLP-1 zawarte w preparatach Ozempic, Victoza, Saxenda i Trulicity podaje się podskórnie. Leki można wstrzykiwać w 3 miejsca:

• w brzuch w okolice talii (po bokach od pępka),
• w ramię,
• w udo.

Warto tutaj kierować się zasadami podobnymi jak przy wstrzykiwaniu insuliny. Mianowicie najlepiej zmieniać miejsca wkłucia o kilka centymetrów, a jeśli wybieramy okolice pępka, to raz wykonywać iniekcje po lewej, a raz po prawej stronie. Można też raz wykonać wkłucie w ramię, następnie w udo, a później w brzuch.

Ogólna instrukcja stosowania analogów GLP-1

Leki dostępne są w gotowych wstrzykiwaczach. Ich wygląd może się nieco różnić, jednak zasada działania jest identyczna. Poniżej prezentujemy zbiorczą instrukcję obsługi wstrzykiwaczy:

1. Przed podaniem leku należy zdjąć osłonkę wstrzykiwacza i sprawdzić go wizualnie. Roztwór we wstrzykiwaczu musi być przezroczysty.
2. Przed każdym wstrzyknięciem należy użyć nowej igły. Po oderwaniu papierowej nalepki osłonnej z igły nakręcamy ją na wstrzykiwacz.
3. Jeśli wstrzykiwacz używany jest po raz pierwszy, to należy sprawdzić jego drożność. W tym celu należy obrócić pokrętłem tak, aby wskazywał symbol sprawdzania przepływu (dwie kropki), obrócić wstrzykiwacz igłą do góry i nacisnąć przycisk podania dawki, aż na wyświetlaczu pojawi się “0”. Na końcu igły powinna pojawić się mała kropelka:
   • Jeśli kropla nie pojawi się, to punkt 3 należy powtórzyć jeszcze 5 razy.
   • W przypadku dalszego braku pojawienia się kropli należy zmienić igłę i powtórzyć punkt 3.
   • W przypadku niepowodzenia należy wymienić wstrzykiwacz.
4. Poprzez obrót pokrętłem należy ustawić dawkę.
5. Teraz można przystąpić do podania leku. Należy wykonać wstrzyknięcie podskórne. Igłę wbijamy prostopadle do podłoża, np. fałdów brzucha i naciskamy przycisk aż do momentu pojawienia się na liczniku liczby “0”.
   • Po podaniu leku nie należy od razu wyjmować igły z powłok skórnych. Należy odczekać 6 sekund.
6. Po wykonaniu wstrzyknięcia igłę należy zdemontować, wyrzucić zabezpieczoną do pojemnika na odpady medyczne i zabezpieczyć wstrzykiwacz osłonką.

Czy do analogów GLP-1 są dołączone igły?

Ozempic ma dołączone igły do opakowania w ilości 4 na 1 wstrzykiwacz. Do Saxendy i Victozy nie są dołączane igły. Pacjent może kupić je oddzielnie. Do wstrzykiwaczy pasują igły NovoFine lub NovoTwist o długości do 8 mm i grubości od 32G.

Saxenda i Victoza — to warto wiedzieć!

Saxenda i Victoza to leki zawierające liraglutyd. Poniżej znajdują się najważniejsze informacje, o jakich warto wspomnieć pacjentom będących podczas terapii tym lekiem.

Dawkowanie liraglutydu

Liraglutyd to substancja, którą przyjmuje się codziennie. Terapię rozpoczyna się od podawania 0,6 mg leku raz na dobę. Ma to na celu minimalizację działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego. Dawkę zwiększa się o 0,6 mg co najmniej po tygodniu terapii. Dawką docelową podawaną raz na dobę jest 3 mg [2,5].

Lek powinno podawać się w miarę możliwości o stałej porze dnia. Miejsce wkłucia nie ma znaczenia i można je zmieniać. Lek można podawać niezależnie od posiłków.

Pominięcie dawki leku

Co zrobić, jeśli pacjent pominie dawkę leku? Jeśli od ostatniego podania upłynęło mniej niż 12 godzin, to należy niezwłocznie wykonać iniekcję. Natomiast jeśli czas przerwy jest dłuższy niż 12 godzin, to dawkę należy pominąć i przyjąć dopiero następnego dnia według schematu. Nie należy przyjmować podwójnej dawki [2,5].

Jak przechowywać liraglutyd?

Wstrzykiwacze Saxenda i Victoza muszą być przechowywane w lodówce w temperaturze od 2°C do 8°C. Nieużywane wstrzykiwacze można przechowywać do końca daty ważności.

Jeśli wstrzykiwacz jest już w użytku, to można go dalej przechowywać w lodówce, ale nie jest to konieczne. W takim przypadku ważne, aby lek był przechowywany w temperaturze poniżej 30°C w suchym i zacienionym miejscu. Wstrzykiwacz w trakcie użytkowania można przechowywać maksymalnie 1 miesiąc. Nie można go zamrażać.

Co warto przekazać pacjentowi stosującemu Ozempic?

Kolejnym analogiem GLP-1 stosowanym w leczeniu cukrzycy jest semaglutyd. Występuje on w preparacie Ozempic.

Dawkowanie semaglutydu

Semaglutyd podaje się podskórnie raz na tydzień. To z pewnością prostsze i wygodniejsze dla pacjenta. Terapię rozpoczyna się od dawki 0,25 mg raz na tydzień. Schemat zwiększenia dawek wygląda następująco:

Tabela 1. Dawkowanie semaglutydu.

Dawka maksymalna to 2 mg semaglutydu raz na tydzień.

Pominięcie dawki leku

Jeśli pacjent zapomni zastosować kolejną dawkę Ozempicu, a nie upłynęło więcej niż 5 dni od pominiętej dawki, to lek należy niezwłocznie przyjąć. Natomiast jeśli okres przerwy był dłuższy niż 5 dni, to należy przyjąć dopiero kolejną dawkę według schematu [6].

Ozempic przyjmuje się 1 raz w tygodniu. Co zrobić w sytuacji, jeśli pacjent potrzebuje zmienić dzień przyjmowania leku? Można to zrobić, jeśli od ostatniego podania leku upłynęło więcej niż 72 godziny [6].

Jak przechowywać semaglutyd?

Ozempic należy przechowywać w lodówce, w temperaturze od 2°C do 8°C. Jeśli wstrzykiwacze są już w użytku, to można je nadal przechowywać w lodówce, jednak nie trzeba. Należy natomiast pamiętać, aby przechowywać je w temperaturze poniżej 30°C, w zacienionym miejscu przez 6 tygodni [6].

Czytaj także: Rybelsus- pierwszy doustny analog GLP-1

Co należy wiedzieć o Trulicity?

Trulicity to kolejny lek z grupy analogów GLP-1, który podaje się podskórnie. Tutaj substancją czynną jest dulaglutyd.

Dawkowanie dulaglutydu

Trulicity podaje się raz w tygodniu. Nie ma potrzeby stopniowego dostosowywania dawki, jak w przypadku poprzednich leków. W monoterapii stosuje się 0,75 mg dulaglutydu raz na tydzień, a w leczeniu uzupełniającym zwykle 1,5 mg [7].

Jak podawać dulaglutyd?

Wstrzykiwacz Trulicity różni się od pozostałych. Zawiera on gotową dawkę leku na jedno wstrzyknięcie – 0,75 mg dulaglutydu. Wstrzykiwacz jest wyposażony w jednorazową igłę. To zaleta, gdyż pacjent nie musi jej zakładać.

Schemat podawania leku prezentujemy poniżej:

1. Wyjąć wstrzykiwacz z opakowania i sprawdzić, czy roztwór jest przezroczysty. Nie może być mętny ani zawierać ciał stałych.
2. Zdjąć zatyczkę (szersza część).
3. Przyłożyć dolną część z końcówką igły do miejsca podania i docisnąć do skóry.
4. Przekręcić pierścień, tak aby wskazywał zieloną kłódkę – wstrzykiwacz jest odblokowany.
5. Nacisnąć zielony przycisk – powinno być słyszalne kliknięcie:
   • Trzymać wstrzykiwacz z wciśniętym przyciskiem jeszcze przez około 10 sekund, aż do usłyszenia drugiego kliknięcia. Dopiero teraz można odłożyć urządzenie od skóry.
6. Zutylizować zgodnie z zasadami [7].

Pominięcie dawki leku

W przypadku pominięcia dawki Trulicity, jeśli do kolejnego wstrzyknięcia pozostało więcej niż 72 godziny, to należy je wykonać jak najszybciej. Jeśli termin jest krótszy, to należy pominąć dawkę i przyjąć kolejną według schematu [7].

Trulicity podaje się raz w tygodniu. Jeśli pacjent potrzebuje zmienić dzień podania, to może to zrobić, jeśli od poprzedniej iniekcji upłynęło więcej niż 72 godziny [7].

Jak przechowywać dulaglutyd?

Dulaglutyd w preparacie Trulicity przechowuje się w lodówce w temperaturze od 2ºC do 8ºC. Możliwe jest przechowywanie leku w temperaturze poniżej 30ºC, ale tylko 14 dni [7].

Podsumowanie, czyli wszystko co powinieneś wiedzieć o analogach GLP-1

W Tabeli 2. zebraliśmy najważniejsze informacje o omawianych lekach, które warto znać.

Tabela 2. Ważne informacje o lekach Saxenda, Victoza, Ozempic i Trulicity [2], [5-7].

Autor: mgr farm.  Dawid Hachlica

Literatura:

1. Current topics in diabetes.
2. Victoza – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
3. M. J. Davies i in., „Efficacy of Liraglutide for Weight Loss Among Patients With Type 2 Diabetes: The SCALE Diabetes Randomized Clinical Trial”, JAMA, t. 314, nr 7, s. 687–699, sie. 2015, doi: 10.1001/jama.2015.9676.
4.  „A Randomized, Controlled Trial of 3.0 mg of Liraglutide in Weight Management | NEJM”. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1411892 (dostęp 3 luty 2023).
5. Saxenda – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
6. Ozempic – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
7. Trulicity – Charakterystyka Produktu Leczniczego.