Zioła a laktacja – co można polecić kobiecie karmiącej piersią?

Zmęczenie oraz stres również powodują, iż poszukują one dodatkowego sposobu na uspokojenie, czy też odprężenie. Zioła mogą też być pomocne w leczeniu rożnych dolegliwości chorobowych, co ma szczególne znaczenie ze względu na ograniczone leki syntetyczne. Laktacja zazwyczaj jej przeciwwskazaniem do ich stosowania. Wiele kobiet jednak nie wie, iż nie wszystkie zioła, pomimo ich naturalnego pochodzenia, mogą być stosowane podczas laktacji.

• Sprawdź także: Karmienie piersią – fakty i mity

Zioła, które można stosować podczas laktacji

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus)*

Zawarty w nim polisacharyd może zwiększać poziom prolaktyny w surowicy, co z kolei przekłada się na efektywniejszą laktację. Co więcej, uspokajające działanie chmielu może być dodatkowym atutem dla zestresowanych czy przemęczonych nieprzespanymi nocami mam.

Kozieradka (Trigonella foenumgraecum)*

Szeroko znana i wykorzystywana w leczeniu licznych dolegliwości, jest znana jako jedne z najstarszych ziół leczniczych na świecie. Kozieradkę wyróżnia korzystny wpływ na profil lipidowy oraz gospodarkę węglowodanową, co wynika z jej działania hipoglikemicznego i hipolipemicznego.

Ostropest plamisty (Silybum marianum)*

Związki zawarte w ostropeście plamistym (w szczególności sylimaryna) są szeroko stosowane w leczeniu przewlekłych chorób wątroby oraz jako wsparcie jej funkcjonowania. Wykazuje szereg korzystnych właściwości prozdrowotnych min. przeciwzapalne, antyoksydacyjne czy przeciwwirusowe, które mogą mieć również zastosowanie w leczeniu w leczeniu astmy, cukrzycy, chorób neurodegeneracyjnych i nowotworowych.

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica)*

Wykazuje łagodne działanie moczopędne, które może okazać się również pomocne w leczeniu dolegliwości układu moczowo-płciowego.

Szałwia (Salvia officinalis)**

Szałwia lekarska wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, wykorzystywane w chorobach jamy ustnej oraz stanów zapalnych dziąseł.

Mięta pieprzowa (Mentha x piperita)**

Mięta jest stosowana jako środek rozkurczowy w niestrawności, zespole jelita drażliwego i wzdęciach. Działa też uspokajająco, relaksująco oraz przeciwwymiotnie. Mięta wykazuje również korzystne działanie w leczeniu zaburzeń pękania brodawek sutkowych, co może być pożądane przez kobiety karmiące.

Melisa (Melissa oficinalis)**

Jest stosowana w celu łagodzenia lęku, bezsenności, wzdęć, czy też skurczów brzucha. Regularnie picie melisy podczas laktacji może również zapobiegać powstawaniu zastojów mleka, co może zapobiec obrzękom oraz zapaleniu piersi.

Koper włoski (Foeniculum vulgare)

Słynie z właściwości wykrztuśnych, antyseptycznych, spazmolitycznych oraz wiatropędnych. Jest wykorzystywany w łagodzeniu dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Zawarte w nim związki (potas, wapń, fosfor, witamina C) mają również korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Do niedawna uważano, że laktacja jest pobudzana przez koper włoski, jednak nie ma na to wiarygodnych dowodów naukowych.

Anyżek (Pimpinella anisum)

Poza korzystnym działaniem w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych (zaparcia, nudności, wzdęcia), może ułatwiać karmienie piersią w sytuacji bolesnych brodawek, ze względu na działanie przeciwbólowe.

*zioła, które mogą pobudzać laktację, tzw. galaktogogi.

** zioła, które mogą hamować laktację.

Podczas karmienia piersią można bezpiecznie stosować również inne zioła o działaniu uspokajającym (np. rumianek, lipa), wspomagającym trawienie (np. kminek, arcydzięgiel), czy też zioła wspierające odporność (np. malina właściwa).

Kobietą karmiącym piersią warto również zwrócić na słód jęczmienny, który w ostatnim czasie zyskał na popularności wśród galaktogogów. Zawarte w nim związki (w szczególności beta-glukan) w istotny sposób zwiększają produkcję mleka podczas laktacji, co pomaga w zaspokojeniu potrzeb żywieniowych maluszka, które zwiększają się z każdym tygodniem jego życia.

Laktacja a zioła – co jeszcze jest istotne?

Warto zaznaczyć, iż wszystkie substancje czynne w pewnym stopniu przenikają do mleka kobiecego, w mniejszym lub w większym stopniu, co ściśle zależy od właściwości fizykochemicznych danej substancji (m.in. wielkości cząstek, lipofilności, stopnia dysocjacji).

W związku z tym podczas stosowania różnych ziół (i nie tylko) zawsze należy obserwować zachowanie dziecka podczas karmienia oraz po jego zakończeniu. Ważne jest stosowanie rozsądnej ilości ziół, a w przypadku herbatek ziołowych, przeznaczonych dla kobiet w ciąży, nie należy przekraczać zalecanej przez producenta dziennej dawki. Jakiekolwiek wątpliwości kobiety powinny konsultować z farmaceutą, położną lub lekarzem.

Autor: mgr farm. Dominika Poborca

Piśmiennictwo:

1. Bolourian M, Dadgar H, Aqadousti R i in. Wpływ mięty pieprzowej na leczenie pęknięcia brodawki sutkowej podczas karmienia piersią: przegląd systematyczny. International Journal of Pediatrics (Mashhad) 2020;8:11527-35. doi:10.22038/ijp.2020.46558.3784
2. Drugs and Lactation Database (LactMed®) [Internet]. Bethesda (MD): National Institute of Child Health and Human Development; 2006-. Hops. [Aktualizacja 2021 luty 15].
3. Drugs and Lactation Database (LactMed®) [Internet]. Bethesda (MD): National Institute of Child Health and Human Development; 2006-. Peppermint. [Aktualizacja 2024 May 15]. Dostępne na stronie: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501851/
4. Drugs and Lactation Database (LactMed®) [Internet]. Bethesda (MD): National Institute of Child Health and Human Development; 2006-. Jęczmień. [Zaktualizowano 2024 May 15].
5. https://www.e-lactancia.org/
6. Jassem-Bobowicz JM, Domżalska-Popadiuk I. Zioła i leki stosowane w okresie laktacji. Annales Academiae Medicae Gedanensis. 2016;46:87–94.
7. NURZYŃSKA-WIERDAK, Renata, et al. Milk thistle (Silybum marianum (L.) Gaertn.)-phytochemistry and therapeutic effects. 2018.
8. Sevrin T, Boquien CY, Gandon A, Grit I, de Coppet P, Darmaun D, AlexandreGouabau MC. Fenugreek Stimulates the Expression of Genes Involved in Milk Synthesis and Milk Flow through Modulation of Insulin/GH/IGF-1 Axis and Oxytocin Secretion. Genes (Basel). 2020 Oct 16;11(10):1208. doi: 10.3390/genes11101208. PMID: 33081164; PMCID: PMC7602737.
9. Sim TF, Sherriff JL, Hattingh HL, Parsons R., Tee LB Stosowanie leków ziołowych w okresie karmienia piersią: badanie populacyjne w Australii Zachodniej. BMC Complement. Altern. Med. 2013; 13 :317. doi: 10.1186/1472-6882-13-317.
10. Visuvanathan T, Than LTL, Stanslas J, Chew SY, Vellasamy S. Revisiting Trigonella foenum-graecum L.: Pharmacology and Therapeutic Potentialities. Plants (Basel). 2022 May 29;11(11):1450. doi:
11. 3390/plants11111450. PMID: 35684222; PMCID: PMC9182856.Wesolowska A, Pietrzak B, Kociszewska-Najman B, Wielgos M, Czajkowski K, Wietrak E, Karzel K, Borszewska-Kornacka MK. Barley malt-based composition as a galactagogue – a randomized, controlled trial in preterm mothers. Ginekol Pol. 2021;92(2):118-125. doi: 10.5603/GP.a2020.0107. PMID: 33751522.