Instagram
Pacjent z kaszlem w aptece – co robić?
Kaszel to najczęstszy objaw chorób układu oddechowego, natomiast odruch kaszlowy jest podstawowym fizjologicznym mechanizmem oczyszczającym drogi oddechowe. Wielu pacjentów przychodzi do apteki, prosząc o „coś na kaszel”. O co powinniśmy zapytać? Co wypada wiedzieć na jego temat?
Czym jest kaszel?
Tak jak zostało napisane we wstępie, jest to odruch pozwalający oczyścić drogi oddechowe. Nadmiar wydzieliny i ciała obce są usuwane poprzez kaszel i transport śluzowo-rzęskowy. Odruch ten może niestety znacząco osłabić pacjenta i utrudnić jego funkcjonowanie w społeczeństwie. Kaszlowi często towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny, ale może też przebiegać bez odkrztuszania – jest to tzw. Kaszel produktywny i bezproduktywny. Drugim sposobem na podział kaszlu jest rozróżnienie go na ostry i przewlekły.
Powszechny problem w społeczeństwie
Ostry kaszel jest zazwyczaj wywołany wirusową infekcją górnych dróg oddechowych. Szacuje się, że 20% konsultacji medycznych jest związana z tą dolegliwością. Statystyki te są jeszcze wyższe w stosunku do konsultacji farmaceutycznej. W Wielkiej Brytanii około 24 miliony wizyt rocznie dotyczy kaszlu.
Czytaj również: Przegląd syropów na kaszel suchy – krótki opis substancji
Klasyfikacja kaszlu
Jak wiemy, możemy go podzielić na ten ostry i przewlekły.
Przyczyny kaszlu ostrego:
- Wirusowe zakażenie górnych dróg oddechowych
- Astma
- Infekcje dróg oddechowych
- Zapalenie płuc
- Odma
- Wrodzone wady układu oddechowego
- Ciała obce w drogach oddechowych
Przyczyny kaszlu przewlekłego:
- Astma
- Choroby płuc
- Przewlekające się bakteryjne zapalenie oskrzeli
- Rozstrzenie oskrzeli
- Mukowiscydoza
- Wady wrodzone
- Zespół nieruchomych rzęsek
- Ciała obce w drogach oddechowych
- Refluks
- Dym tytoniowy i inne zanieczyszczenia powietrza
Jednym z najczęstszych powodów powstania kaszlu jest ostre wirusowe zakażenie oskrzeli. Choroba ta występuje najczęściej w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
Pytania, które dobrze jest zadać pacjentowi:
| Pytanie | Znaczenie |
| Kolor plwociny | Śluzowa, przezroczysta, biała – najczęściej sugeruje brak infekcji.
Żółtawa, zielona, brązowawa – wskazuje na infekcję. Może towarzyszyć bakteryjnej oraz wirusowej, która nie wymaga automatycznego skierowania do lekarza.
Krwioplucie – Czasem plwocina ma barwę rdzawą (przy zapaleniu płuc).
|
| Charakter plwociny | Rzadka i pienista – może świadczyć o niewydolności lewej komory serca
Gęsta, śluzowa, biała do żółtej – może być symptomem astmy |
| Czas trwania kaszlu | 3 dni – prawdopodobnie infekcja górnych dróg oddechowych
Ponad 3 tygodnie – zakażenie górnych dróg oddechowych, kaszel powirusowy, przewlekłe zapalenie oskrzeli. Kaszel trwający powyżej 3 tygodni należy traktować szczególnie, gdyż im dłużej trwa, tym bardziej prawdopodobna jest poważniejsza przyczyna. 3 miesiące – przewlekłe zapalenie oskrzeli, gruźlica oraz nowotwór
|
| Palenie tytoniu | Większe narażenie na kaszel przewlekły, zapalenie oskrzeli oraz rozedmę. |
| Wiek | U dzieci najczęściej infekcje górnych dróg oddechowych.
U dorosłych częściej występuje zapalanie oskrzeli, płuc i nowotwory. |
| Okresowość | U dzieci nawracający kaszel może sugerować astmę.
U dorosłych bardziej prawdopodobne jest zapalenie oskrzeli, zwłaszcza jeśli są palaczami. |
| Początek kaszlu | Porannie nasilający się kaszel sugeruje spływanie wydzieliny po ścianie gardła, przewlekłe zapalenie oskrzeli. |
Sprawdź także: Postaw na opiekę – kaszel mokry – video
Kiedy skierować pacjenta do lekarza?
Jest to jedno z najważniejszych pytań w naszej praktyce zawodowej. W przypadku kaszlu istnieje kilka przesłanek ku temu, aby zalecić pacjentowi wizytę u specjalisty. Jednym z takich wskazań jest utrzymujący się kaszel powyżej 3 tygodni. Nie zawsze jednak powinniśmy kierować takiego pacjenta do lekarza – przykładem jest alergia sezonowa, która może utrzymywać się kilka tygodni i powodować kaszel.
Bezwzględnym objawem wymagającym zalecenie konsultacji lekarskiej jest współistniejąca z kaszlem duszność, okresowy bezdech, ból w klatce piersiowej oraz ból przy wdechu. Czynnikiem pomocniczym jest kolor plwociny. Nie zawsze jednak zielonożółta lub brązowa barwa świadczy o infekcji bakteryjnej. Zdarza się jednak, że pacjent z pierwotną infekcją wirusową uległ wtórnemu zakażeniu bakteryjnemu. Może to świadczyć o konieczności wizyty u lekarza.
Do objawów wymagających konsultacji lekarskiej zalicza się również świszczący płytki oddech, regularnie nawracający kaszel, utrzymujący się kaszel nocny u dzieci. Mogą to być symptomy astmy, współistnienia poważnej patologii lub ciężkiej infekcji wirusowej. Wysoka gorączka, powyżej 39° C jest również wskazaniem do konsultacji lekarskiej, gdyż jest to jeden z symptomów infekcji bakteryjnej.
Zobacz też: Postaw na opiekę – kaszel suchy – video
Bibliografia:
- Doniec, Zbigniew, et al. „Rekomendacje postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w kaszlu u dzieci dla lekarzy POZ.” Lekarz POZ4: 305-321.
- Rutter, Paul, et al. Opieka farmaceutyczna: objawy, rozpoznanie i leczenie. Elsevier Urban & Partner, 2017.
- Lennecke, K., K. Hagel, and K. Przondzionko. „Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób.” (2012).
Kopiuj link
