Opryszczka wargowa – pigułka wiedzy dla farmaceuty

Czym jest opryszczka wargowa

Jest to schorzenie wywołane wirusem opryszczki (HSV, herpes simplex virus). Opryszczka jamy ustnej i skóry okołowargowej jest najczęściej występującą postacią kliniczną zakażenia HSV. Istnieją dwa rodzaje tego wirusa, tzn. HSV-1 oraz HSV-2. W świetle badań pierwszy z wymienionych powoduje zakażenia powyżej talii, natomiast drugi z nich odpowiada za infekcje w okolicy okołogenitalnej oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Czytaj również: Hascovir control i Hascovir control MAX – 30 sekund

Epidemiologia i etiologia

Zakażenie wirusem opryszczki należy do jednej z najczęściej spotykanych infekcji wirusowych. Ocenia się, że około 50% mieszkańców krajów Europy Zachodniej wykazuje serologiczne oznaki infekcji wirusem HSV1, chociaż nie muszą wykazywać jakichkolwiek objawów.

Opryszczka jest konsekwencją bezpośredniego kontaktu z błoną śluzową (np. podczas pocałunku). Wirus atakuje komórki naskórka, a także skóry, wywołując charakterystyczne pęcherze. HSV wędruje także do zakończeń nerwów, a następnie do zwojów czuciowych, gdzie przebywa w uśpieniu do czasu aktywacji. Pacjent raz zainfekowany nie pozbywa się wirusa do końca życia.

Cechy opryszczki i stany jakie należy wykluczyć

Opryszczka – objawy i cechy

• Świąd
• Pieczenie i mrowienie
• Pojawienie się pęcherzyków i pęcherzy
• Zaczerwienienie
• Wykwit, który zmienia się w strup i samoistnie ustępuje w ciągu 7-10 dni
• Osoba zakażona ma nawrót 2-3 razy w ciągu roku

Stany jakie należy wykluczyć

Liszajec zwyczajny

Początkowo wygląda jak mała, czerwona, swędząca plamka zapalna na skórze, która przekształca się w pękający pęcherzyk. Wysięk wysycha w postaci brązowożółtych, wilgotnych strupków.

Zapalenie dziąseł, aptekarzu sprawdź jak pomóc!

Zapalenie kącików ust

Występuje w każdym wieku. Pacjenci predysponowani to Ci noszący protezy zębowe. Kąciki ust są czerwone, pękają i tworzą się szczeliny. Zmiany stają się rozmiękłe i trudno się goją ze względu na ruchy ust.

Afty

W porównaniu do opryszczki częściej pojawiają się na wewnętrznej części ust niż zewnętrznej.

Opryszczka – leczenie preparatami OTC

Jedynymi lekami o potwierdzonym działaniu jest acyklowir oraz pancyklowir. Ich mechanizm działania polega na hamowaniu polimerazy DNA wirusa. Istnieje również na rynku polski preparat, który posiada udowodnioną skuteczność w zwalczaniu opryszczki, mowa o kremie zawierającym denotywir (Vratizolin). Ważne, aby podkreślić, że acyklowir stosowany doustnie posiada udowodnione działanie, natomiast dowody dotyczące miejscowego stosowania nie są tak jednoznaczne.

Zobacz przegląd leków przeciwbólowych!

Stosowane preparaty łagodzące objawy, których skuteczność nie jest jednoznacznie potwierdzona

Preparaty cynku

Działają ściągająco i potencjalnie przeciwwirusowo

Ekstrakt z liści melisy

Potencjalne hamowanie namnażania wirusa

Dodatkowe wskazówki dla pacjenta

• Leki działające miejscowo należy nakładać systematycznie
• Stosować preparaty chroniące przed słońcem (jeden z czynników predysponujących do wystąpienia aktywacji wirusa)
• W fazach remisji wzmacniać organizm
• Można doradzić pacjentowi zastosowanie plastrów maskujących opryszczkę

Kiedy należy skierować pacjenta do lekarza?

• Zmiany utrzymują się ponad 14 dni
• Obserwujemy zmiany w obrębie jamy ustnej
• Zmiany rozsiane i nasilone
• W przypadku osób z ograniczoną odpornością
• Zmiany są nasilone i obejmują inne części twarzy (możliwy liszajec)

Bibliografia:

• Lesiak, A., & Narbutt, J. (2017). Kompleksowe leczenie opryszczki wargowej. In Forum Dermatologicum(Vol. 3, No. 4, pp. 147-151).
• Rutter, P., Pluta, J. J., Zagrodnik, M., & Błaszczyna, N. (2018). Opieka farmaceutyczna: objawy, rozpoznanie i leczenie. Elsevier Urban & Partner.
• Lennecke, K., Hagel, K., & Przondzionko, K. (2012). Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób.Medpharm.