Kobieta z podejrzeniem depresji – case study

Opis przypadku pani Bożeny

Pani Bożena – mama dwójki dzieci w wieku 14 i 2 lat zjawiła się w aptece z powodu znacznego pogorszenia nastroju trwającego od 3 miesięcy. Kobiecie towarzyszy także apatia, brak chęci do życia, bezsenność i brak apetytu. Chciała zakupić tabletki z wyciągiem z dziurawca, które stosowała jej sąsiadka. Z przeprowadzonej z pacjentką rozmowy wynika, że po urodzeniu drugiego dziecka cierpiała na depresję poporodową. 

Czytaj również: Case study – pacjent geriatryczny z bezsennością

Depresja – rozpoznanie i diagnoza depresji

Depresję rozpoznaje się na podstawie kryteriów wymienionych w ICD-10 i DSM-5. Niestety wiele osób mylnie za depresję uznaje przejściowy smutek, towarzyszący np. jakiemuś przykremu wydarzeniu. Podstawowym objawem depresji jest zaburzenie nastroju o charakterze jego ogólnego obniżenia trwające przez wiele tygodni. Zaburzenia nastroju w depresji mają dwa wymiary. Pierwszym jest poczucie smutku i przygnębienia, natomiast drugim – niemożność cieszenia się życiem i sprawami, które dotychczas przynosiły radość. Osoby chore na depresję nie tylko mają problem z odczuwaniem pozytywnych emocji, ale może im towarzyszyć również zobojętnienie emocjonalne. Objawia się to niezdolnością do wyrażania smutku czy płaczu. 

Trzecim kluczowym symptomem depresji jest poczucie wyczerpania i utraty energii. W celu postawienia diagnozy depresji absolutnie niezbędna jest obecność dwóch lub trzech z powyższych objawów, w powiązaniu z pozostałymi, do których zalicza się zaburzenia: 

• toku myślenia,
• treści myślenia,
• myśli samobójcze, 
• snu, 
• aktywności ruchowej,
• łaknienia i masy ciała.

Co zatem powinna zrobić nasza pacjentka?

Pani Bożena powinna udać się do lekarza pierwszego kontaktu lub od razu umówić się na wizytę do psychiatry, ponieważ nie wymaga ona skierowania. W sytuacji postawienia diagnozy depresji zapewne zostanie jej zalecona terapia farmakologiczna. Pacjentka powinna wykupić zapisane przez lekarza leki, przyjmować je zgodnie z wytycznymi lekarza i trzymać je w miejscu niedostępnym dla dzieci. Pomocne może być również umówienie się na konsultację do psychoterapeuty.

Sprawdź także: Farmakoterapia snu – grupy leków stosowane w bezsenności

Z czego wynikają zaburzenia depresyjne?

Współcześnie istnieje kilka biologicznych teorii przyczyn depresji, które się wzajemnie uzupełniają. Trzeba również mieć na względzie fakt, że w etiologii i patogenezie tej choroby udział bierze szereg czynników, w tym również psychologicznych.

Aktualne modele patogenetyczne depresji opierają się na hipotezie monoaminoergicznej. Podkreśla ona rolę dysfunkcji w zakresie neuroprzekaźnictwa: serotoninergicznego (5-HT), dopaminergicznego (DA), noradrenergicznego (NA) oraz acetylocholinergicznego (Ach).

Spadek stężenia noradrenaliny i serotoniny wiązany jest z objawami depresji, dlatego też dużym wydarzeniem w świecie medycznym było wprowadzenie nowej generacji leków przeciwdepresyjnych z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Kolejnym ważnym krokiem była wdrożenie do lecznictwa leków wpływających zarówno na przekaźnictwo serotoninergiczne, jak i noradrenergiczne, czyli inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI).

Zobacz też: Pacjentka z bezsennością i osteoporozą – przegląd lekowy 43

Depresja – jaka jest skala problemu wśród kobiet?

Jakiś czas temu uważano, że ryzyko wystąpienia zaburzeń depresyjnych u kobiet wynosi 20–25% i jest blisko dwa razy większe niż u mężczyzn (7-12%). Natomiast coraz częściej przyjmuje się, że w przypadku mężczyzn dane są niedoszacowane, co znacznie zaniża statystyki. U kobiet wskaźniki zachorowalności na depresję zależą od czynników takich jak: 

• wiek – wraz z wiekiem wzrastają od 2,5% w grupie wiekowej 15-29 lat do 5% po 50 roku życia;
• poziom wykształcenia – im wyższy, tym większe ryzyko wystąpienia kolejnych epizodów depresji;
• rozmiar miejsca zamieszkania – na depresję częściej chorują mieszkanki dużych miast.

Dlaczego kobiety częściej zapadają na depresję?

Nie można wskazać jednoznacznej przyczyny dlaczego kobiety częściej zapadają na depresję. Jednym z czynników może być dymorfizm płciowy w zakresie budowy mózgu. U kobiet stwierdza się brak znaczącej asymetrii płatów skroniowych, podczas gdy u mężczyzn występuje asymetria lewopółkulowa zakrętu skroniowego środkowego i zakrętu skroniowego górnego. Obszary te powiązane są z rozumieniem mowy i pamięcią słuchowo-werbalną. 

Za kolejną przyczynę uznaje się fakt, że dla kobiet ekspresja przeżywanych emocji jest intensywniejsza. Częściej niż mężczyźni śmieją się i płaczą. Kobiety są również bardziej narażone na doświadczanie negatywnych wydarzeń w ciągu życia i zazwyczaj reagują na nie zaburzeniami nastroju. 

Autor: Dominika Polakowska

Literatura:

1. P. Gałecki, M. Talarowska, Depresje u kobiet. Przyczyny, diagnoza, leczenie, Wydawnictwo Medical Education, Warszawa 2018 r.;
2. J. Rybakowski, Lit. Niezwykły lek w psychiatrii, Termedia Wydawnictwo Medyczne, Poznań 2019r.;
3. Ł. Święcicki, Depresja. Jednak niezwykła choroba, Wydawnictwo Edra Urban&Partner, Wrocław 2018 r.;
4. https://czp.org.pl/index.php/media/.