Inhibitory pompy protonowej – jaki wybrać?

Iwona Napierała 08-02-2018 07:47:56

Tags:

Inhibitory pompy protonowej należą do najczęściej stosowanych leków na całym świecie. Ich wprowadzenie do medycyny było wielkim przełomem, ponieważ umożliwiało skuteczne leczenie wielu różnych jednostek chorobowych zależnych od wydzielania kwasu solnego w żołądku. Czy są między nimi różnice? Czym się kierować przy wyborze leku?

Inhibitory pompy protonowej posiadają bezpośredni mechanizm działania wpływający na zahamowanie wydzielania kwasu solnego (fot. Shutterstock).

Inhibitory pompy protonowej działają silniej niż dostępni wcześniej antagoniści receptora H₂. Ich szerokie użycie związane jest również z dobrą tolerancją stosowania. Bardzo często podawane są w terapii długoterminowej.

Czytaj również: Czy leki zaburzają wchłanianie składników pokarmowych?

Inhibitory pompy protonowej – rodzaje

Inhibitory pompy protonowej posiadają bezpośredni mechanizm działania wpływający na zahamowanie wydzielania kwasu solnego. Związany jest on z nieodwracalnym hamowaniem adenozynotrifosfatazy zależnej od jonów wodorowych i potasowych (H+ -K+ -ATP-azy) aktywowanej w końcowej fazie produkcji kwasu solnego w żołądku. Odpowiedzialna jest ona za wymianę jonów potasowych na wodorowe i wydzielanie ich do światła żołądka.

Na aptecznych półkach jako pierwszy pojawił się w 1988 roku omeprazol. Następnie do grupy farmakologicznej wprowadzano kolejne substancje czynne. Ich synteza ukierunkowana była przede wszystkim na modyfikacje chemiczne pozwalające na minimalizację interakcji i działań niepożądanych oraz wzmocnienie działania. Obecnie na rynku dostępne są:

omperazol (1988 rok),
lansoprazol (1995 rok),
rabepreazol (1999 rok),
pantoprazol (2000 rok),
esomeprazol (2001 rok).

Inhibitory pompy protonowej – wskazania

Inhibitory pompy protonowej posiadają szeroki zakres wskazań do ich stosowania:

leczenie nadżerek w przebiegu refluksowego zapalenia przełyku
zapobieganie nawrotom refluksowego zapalenia przełyku
leczenie choroby refluksowej (GERD)
leczenie choroby wrzodowej (z zakażeniem Helicobacter pylori)
leczenie infekcji Helicobacter pylori z innych wskazań
zapobieganie nawrotom wrzodu u pacjentów z chorobą wrzodową wywołaną zakażeniem Helicobacter pylori
owrzodzenia żołądka i dwunastnicy związane z leczeniem niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ)
zapobieganie owrzodzeniom żołądka i dwunastnicy związanym z leczeniem NLPZ
nadkwaśność żołądka wywołana przez guz w trzustce.

Zobacz więcej: Choroba refluksowa przełyku

Inhibitory pompy protonowej – najważniejsze interakcje

Inhibitory pompy protonowej przede wszystkim mogą wpływać na opóźnienie eliminacji z organizmu:

diazepamu,
fenytoiny,
warfaryny,
cyklosporyny.

Zmniejszają wchłanianie:

ketokonazolu,
ampicyliny,
soli żelaza,
leków antyretrowirusowych.

Zwiększają biodostępność:

digoksyny,
nifedypiny,
midazolamu,
kwasu acetylosalicylowego.

Stosowanie tej grupy leków należy rozważyć przede wszystkim podczas terapii przeciwzakrzepowej klopidgrelem i/lub kwasem acetylosalicylowym, ponieważ takie połączenie może prowadzić do powstania ważnych klinicznie interakcji. W takiej sytuacji należy wybrać leki najsłabiej hamujące CYP2C19 – pantoprazol, rabeprazol i esomeprazol.

Sprawdź także: Ulotka dla pacjenta – inhibitory konwertazy angiotensyny

Działania niepożądane inhibitorów pompy protonowej

Ich wystąpienie jest najbardziej prawdopodobne podczas terapii przewlekłej. Do skutków ubocznych takiego leczenia należą:

hipergastremia prowadząca do metaplazji komórek żołądka i ryzyka rozwoju nowotworu,
hypochlorydia prowadząca do ryzyka rozwoju bakteryjnych zakażeń płuc i przewodu pokarmowego,
niedobory witaminy B12 spowodowane zaburzeniami wchłaniania,
hipomagnezemia przy długim stosowaniu (co najmniej 6 miesięcy) – może nawet prowadzić do zaburzeń rytmu serca,
możliwość rozwoju osteoporozy,
ostre zapalenie trzustki.

Czytaj także: Inhibitory pompy protonowej- w jakim kierunku zmierzamy?

Właściwości farmakologiczne IPP

	Metabolizm	Cechy szczególne	Parametry farmakokinetyczne
Omeprazol	CYP2C19/ CYP3A4	Dostępny w formie IR-omeprazol (immediate release), która nie ma powlekania i jest podawana w postaci płynnej. Ochronę przed kwasem solnym stanowi w tym przypadku dwuwęglan sodu. Dzięki szybkiemu działaniu IR-omeprazol może być stosowany doraźnie.	T_0,5= 0,5-1h T_max = 1-3h Biodostępność 40-60%
Esomeprazol	CYP3A4/ CYP2C19	S-izomer omeprazolu. Bardziej aktywny biologicznie, o większej skuteczności klinicznej, większej biodostępności, Wskazany w przypadku nietolerancji lub braku efektów innych IPP. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego przyjmowania z atorwastatyną.	T_0,5= 1,5h T_max= 1-2 godziny Biodostępność 80%
Lansoprazol	CYP2C19/ CYP3A4	Jedyny z grupy IPP wydalany z żółcią, wymaga weryfikacji dawki u pacjentów z niewydolnością wątroby i w podeszłym wieku.	T_0,5= 1-2h T_max = 1,3-2,2 h Biodostępność 80%
Pantoprazol	CYP3A4/ CYP2C19/ sulfotransferaza	Posiada najmniejsze powinowactwo do cytochromów w wątrobie, najwolniej ulega aktywacji. Słabo wchodzi w interakcje z innymi lekami.	T_0,5= 1-1,9 h T_max = 2-4h Biodostępność 70%
Rabeprazol	CYP2C19/ CYP3A4/ nieenzymatyczne	Najmniej stabilny. Osiąga szybki początek działania. Wpływa na wydzielanie ochronnego śluzu w żołądku. Podlega przemianom głownie nieenzymatycznym. Jako jedyny nie ulega zjawisku pierwszego przejścia przez wątrobę.	T_0,5= 1-2 h T_max =3h Biodostępność 50%
Dekslansoprazol	CYP2C19/ CYP3A4	Występuje w formie o modyfikowanym uwalnianiu – 25% leku uwalnia się tak jak w innych IPP (pik po 1,5–2 godzin), a 75% z opóźnieniem w dalszych odcinkach jelita (drugi pik po 4–5 godzin) Może być stosowany przed snem. Dexlansoprazol może być podawany niezależnie od posiłków. Daje lepszą 24-godzinną kontrolę pH niż omeprazol, pantoprazol i lansoprazol.	T_0,5= 1-2h T_max = 4 h Biodostępność 76%

Metabolizm

Cechy szczególne

Parametry farmakokinetyczne

Omeprazol

CYP2C19/

CYP3A4

Dostępny w formie IR-omeprazol (immediate release), która nie ma powlekania i jest podawana w postaci płynnej.

Ochronę przed kwasem solnym stanowi w tym przypadku dwuwęglan sodu.

Dzięki szybkiemu działaniu IR-omeprazol może być stosowany doraźnie.

T_0,5= 0,5-1h

T_max = 1-3h

Biodostępność 40-60%

Esomeprazol

CYP3A4/

CYP2C19

S-izomer omeprazolu.

Bardziej aktywny biologicznie, o większej skuteczności klinicznej, większej biodostępności,

Wskazany w przypadku nietolerancji lub braku efektów innych IPP.

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego przyjmowania z atorwastatyną.

T_0,5= 1,5h

T_max= 1-2 godziny

Biodostępność 80%

Lansoprazol

CYP2C19/

CYP3A4

Jedyny z grupy IPP wydalany z żółcią, wymaga weryfikacji dawki u pacjentów z niewydolnością wątroby i w podeszłym wieku.

T_0,5= 1-2h

T_max = 1,3-2,2 h

Biodostępność 80%

Pantoprazol

CYP3A4/

CYP2C19/ sulfotransferaza

Posiada najmniejsze powinowactwo do cytochromów w wątrobie, najwolniej ulega aktywacji.

Słabo wchodzi w interakcje z innymi lekami.

T_0,5= 1-1,9 h

T_max = 2-4h

Biodostępność 70%

Rabeprazol

CYP2C19/

CYP3A4/ nieenzymatyczne

Najmniej stabilny.

Osiąga szybki początek działania.

Wpływa na wydzielanie ochronnego śluzu w żołądku.

Podlega przemianom głownie nieenzymatycznym.

Jako jedyny nie ulega zjawisku pierwszego przejścia przez wątrobę.

T_0,5= 1-2 h

T_max =3h

Biodostępność 50%

Dekslansoprazol

CYP2C19/

CYP3A4

Występuje w formie o modyfikowanym uwalnianiu – 25% leku uwalnia się tak jak w innych IPP (pik po 1,5–2 godzin), a 75% z opóźnieniem w dalszych odcinkach jelita (drugi pik po 4–5 godzin)

Może być stosowany przed snem.

Dexlansoprazol może być podawany niezależnie od posiłków.

Daje lepszą 24-godzinną kontrolę pH niż omeprazol, pantoprazol i lansoprazol.

T_0,5= 1-2h

T_max = 4 h

Biodostępność 76%

Bibliografia:

Muszyński J, Erhmann-Jośko A. Leczenie inhibitorami pompy protonowej. Terapia 2012; 5: 52-59.
Szymczyk H. Bezpieczeństwo terapii inhibitorami pompy protonowej. Lek w Polsce 2015; 9(25): 44-52.
Gill MJ et al. Balancing the risks and benefits of Proton Pump Inhibitors. Ann Fam Med 2011; 9: 200-202.
Wocial W. Czy jest nam potrzebny esomperazol? Gastroenterologia Kliniczna 2010; 2: 56–63.
Li-Yuan Y et al. A Review of the Novel Application and Potential Adverse Effects of Proton Pump Inhibitors. Adv Ther 2017; 34: 1070–1086.
Rydzewska G. inhibitory pompy protonowej – czy są między nimi różnice? EgastroeneterologiaNews 2014; 2: 3-8.
www.dragbank.ca.

REKLAMA

Inhibitory pompy protonowej – rodzaje

Inhibitory pompy protonowej – wskazania

Inhibitory pompy protonowej – najważniejsze interakcje

Działania niepożądane inhibitorów pompy protonowej

Oświadczenie