Instagram
Jak rozumieć badania naukowe – Evidence Based Medicine cz. 1
Wydawałoby się, że skoro często spotykamy się z określeniem Evidence Based Medicine, bez trudu będziemy w stanie powiedzieć na czym ona polega. Czy aby na pewno?
Evidence Based Medicine tłumaczy się jako „praktyka medyczna oparta na wiarygodnych i aktualnych publikacjach” lub „medycyna oparta na faktach”. Niestety żadne z tych tłumaczeń nie oddaje istoty zagadnienia.
Czytaj również: Jak rozumieć badania naukowe – Evidence Based Medicine cz. 2
Trzy aspekty EBM
EBM jest sposobem podejmowania decyzji klinicznych, biorącym pod uwagę połączenie trzech aspektów:
- Zaistniałej sytuacji klinicznej, czyli prawdopodobnego rozpoznania oraz możliwych opcji postępowania. Powinna uwzględniać informacje dotyczące pacjenta, objawy kliniczne, choroby współistniejące. Oprócz poszukiwania optymalnego postępowania, należy też określić ryzyko różnych zdarzeń zdrowotnych – zarówno tych korzystnych, jak i niekorzystnych.
- Znajomości danych z badań naukowych.
- Indywidualnej sytuacji pacjenta – jego systemu wartości, wątpliwości, emocji czy możliwości finansowych.
|
Gdzie szukać wiarygodnych artykułów?
Źródłem wyselekcjonowanych badań (przedstawionych w formie streszczeń) są czasopisma „ACP Journal Club” i „Evidence Based Medicine” oraz ich strony: www.acpjc.org i www.evidencebasedmedicine.com. W Polsce można takie badania znaleźć w czasopismach wydawanych przez Medycynę Praktyczną oraz na stronie www.mp.pl/artykuly. |
Sprawdź także: Kim jest monitor badań klinicznych i czy może nim być farmaceuta?
Od czego zacząć?
Przyzwyczailiśmy się do stwierdzeń w stylu “ Lek A jest skuteczny w chorobie Z”. Jednak jest to mocno nieprecyzyjne stwierdzenie. Dlaczego?
- Lek A – ale jaka dawka, jaki schemat dawkowania, jak długo stosowany?
- Skuteczny, czyli jaki? Zwiększa szansę na ustąpienie objawów? Zmniejsza ryzyko zgonu? Poprawia jakość życia?
- Czy jest skuteczny u wszystkich chorych na chorobę Z? Czy tylko w niektórych populacjach?
- Lek jest skuteczny w porównaniu z czym? Z placebo,z brakiem interwencji, czy ze standardową uznaną terapią
Prawidłowe pytanie kliniczne można sprowadzić do schematu PICO:
- P – opisu grupy pacjentów (P – patients),
- I – ocenianej interwencji (I – intervention),
- C – interwencji, z którą była ona porównywana (C – comparison),
- O – pomiaru efektu interwencji (O – outcome).
Zobacz także: Evidence Based Medicine- czym jest medycyna oparta na faktach?
|
Nieprawidłowe
|
Prawidłowe
|
|---|---|
|
Czy gemfibrozil zmniejsza ryzyko zawału serca? |
Czy u mężczyzn w wieku poniżej 74 r.ż. chorych na chorobę wieńcową, z małym stężeniem HDL–C (=<1 mmol/l (40 mg/dl)) w osoczu (P) gemfibrozyl stosowany przez 5 lat w dawce 1200 mg/dz (I) zmniejsza w porównaniu do placebo (C) ryzyko wystąpienia poważnych incydentów wieńcowych (O)?
|
Bibliografia:
- Fahey T., Griffiths S., Peters T.J.: Evidence based purchasing: understanding results of clinical trials and systematic reviews. BMJ, 1995; 311: 1056–1060.
- Sever PS, Dahlöf B, Poulter NR, Wedel H, Beevers G, Caulfield M, Collins R, Kjeldsen SE, Kristinsson A, McInnes GT, Mehlsen J, Nieminen M, O’Brien E, Ostergren J; ASCOT investigators.. Prevention of coronary and stroke events with atorvastatin in hypertensive patients who have average or lower-than-average cholesterol concentrations, in the Anglo-Scandinavian Cardiac Outcomes Trial–Lipid Lowering Arm (ASCOT-LLA): a multicentre randomised controlled trial. Lancet. 2003 Apr 5;361(9364):1149-58.
- J. Mrukowicz: Podstawy evidence based medicine (EBM), czyli o sztuce podejmowania trafnych decyzji w opiece nad pacjentami. www.mp.pl/artykuly/25574,podstawy-evidence-based-medicine-ebm-czyli-o-sztuce-podejmowania-trafnych-decyzji-w-opiece-nad-pacjentami.
- R. Jaeschke, D. Cook, Gordon Guyatt: Ocena artykułów o leczeniu lub zapobieganiu – cz. I – ocena wiarygodności www.mp.pl/artykuly/10520,ocena-artykulow-o-leczeniu-lub-zapobieganiu-cz-i-ocena-wiarygodnosci.
- R. Jaeschke, D. Cook, Gordon Guyatt: Ocena artykułów o leczeniu lub zapobieganiu – cz. II – kliniczna ocena wyników. www.mp.pl/artykuly/10522,ocena-artykulow-o-leczeniu-lub-zapobieganiu-cz-ii-kliniczna-ocena-wynikow#kotwica1.
- R. Jaeschke, D. Cook, Gordon Guyatt: Ocena artykułów o leczeniu lub zapobieganiu – cz. IV – czy wyniki badania pomogą mi w opiece nad pacjentem? www.mp.pl/artykuly/10526,ocena-artykulow-o-leczeniu-lub-zapobieganiu-cz-iv-czy-wyniki-badania-pomoga-mi-w-opiece-nad-pacjentem.
Kopiuj link
