CBD – jakie ma działanie i zastosowanie?

W przeciwieństwie do swojego izomeru tetrahydrokannabinolu (THC), CBD nie ma działania psychoaktywnego, wpływa jednak na przebieg odurzenia wywołanego działaniem THC. [1]

Mechanizm działania

Działanie CBD wpływa na układ endokannabinoidowy, który bierze udział w wielu procesach fizjologicznych organizmu, takich jak: odczuwanie apetytu, bólu, uczenie się oraz powstawanie stanów zapalnych. Pełni on również ważną rolę w regulowaniu homeostazy całego organizmu poprzez poprawę komunikacji pomiędzy neuronami. Układ endokannabinoidowy składa się z enzymów regulujących, endokannabinoidów i receptorów, które umożliwiają jego działanie. Występują dwa typy receptorów kannabinoidowych: CB1 obecne w układzie nerwowym, oraz CB2 w układzie odpornościowym. Receptory są stymulowane przez endokannabinoidy wytwarzane przez organizm oraz fitokannabinoidy dostarczane z zewnątrz, takie jak np. CBD czy THC. Kannabinoidy te mogą wykazywać względem receptorów działanie agonistyczne lub antagonistyczne. [3,4]

CBD przypomina strukturalnie Δ9-THC, ale różni się od niego znacząco farmakologią i funkcją. CBD ma bardzo niskie powinowactwo do receptorów CB1 i CB2, w przeciwieństwie do Δ9-THC, dlatego zasadnym wydaje się ich wzajemne połączenie, które wpływa na biodostępność obu substancji. Oba zmniejszają neuronalne uwalnianie czynników zapalenia, takich jak czynnik martwicy nowotworów-α, NO, interleukiny (IL)-1 i IL-6 oraz zwiększają uwalnianie cytokin przeciwzapalnych, takich jak IL-4, IL-10 i antagonisty receptora IL-1. CBD bierze również udział w wielu istotnych przemianach biochemicznych zachodzących w organizmie, wpływając także na m.in. ośrodkowy układ nerwowy i gospodarkę energetyczną. [3-5]

Efekt farmakologiczny

Kierunki działania obu substancji są odmienne. CBD przyczynia się do poprawy terapeutycznej w zespołach padaczkowych u dzieci i może mieć wskazania przeciwzapalne, przeciwlękowe i przeciwpsychotyczne. Z kolei działanie Δ9-THC powiązane jest z aktywnościami psychotycznymi, takimi jak paranoja, upośledzenie pamięci, zwiększone ryzyko chorób psychotycznych, uzależnienie oraz rozwój zaburzeń związanych z używaniem konopi indyjskich. Warto jednak zauważyć, że Δ9-THC wykazuje obiecującą skuteczność przeciwbólową, szczególnie w terapii bólu neuropatycznego, a także aktywność przeciwnowotworową, potwierdzoną licznymi badaniami, tak przedklinicznymi jak i klinicznymi [5]. Czytaj także: Medyczna marihuana — przegląd produktów

Zastosowanie produktów zawierających CBD

Według najnowszych badań naukowych zarówno CBD, jak i Δ9-THC działają terapeutycznie, gdy są stosowane razem. CBD posiada modulujący wpływ na Δ9-THC, wzmacniając niektóre jego korzystne efekty prozdrowotne. Jednocześnie związek ten wydaje się tłumić potencjalne negatywne skutki uboczne Δ9-THC, które mogą obejmować: niepokój, zawroty głowy i nudności. Ponadto wykazuje szeroki zakres potencjalnych korzyści, gdy jest stosowany samodzielnie, ale może być jeszcze bardziej skuteczny, gdy jest przyjmowany z Δ9-THC. Nawet śladowe ilości Δ9-THC mogą poprawić skuteczność produktów zawierających CBD. Przeprowadzono liczne badania naukowe, które wykazały korzystne właściwości CBD, ale większość z nich zostały potwierdzone jedynie na zwierzętach.

Potencjalne zastosowanie produktów:

• bezsenność,
• ból neuropatyczny,
• ból nowotworowy,
• ból stawów przy RZS,
• stany zapalne,
• lęk,
• depresja,
• zmęczenie,
• wspomagająco przy schizofrenii,
• leczenie uzależnień [2,5].

Przykładowe leki zawierające CBD

W wielu krajach produkty te uzyskały licencję medyczną dla kilkunastu wskazań. Przykładem może być produkt o nazwie Epidiolex® (GW Pharmaceuticals), który został zatwierdzony przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) do leczenia rzadkich zaburzeń napadowych u dzieci. Z kolei niezwykle efektywny w łagodzeniu bólu neuropatycznego, spastyczności i objawów stwardnienia rozsianego jest Nabiximols (USAN, nazwa handlowa Sativex), którego głównymi aktywnymi składnikami kannabinoidowymi są Δ9-THC i CBD. Istnieje duże zainteresowanie wśród konsumentów, środowisk medycznych i naukowych, potencjałem terapeutycznym CBD i Δ9-THC, w tym we wskazaniach, które nie zostały jeszcze zatwierdzone przez FDA [2,5].

Podsumowanie

Poznanie aktywności biologicznej i farmakologicznej oraz mechanizmów działania kannabinoidów spowodowało ponowny wzrost zainteresowania potencjałem medycznym konopi. Biorąc pod uwagę synergistyczny związek między licznymi chorobami o przebiegu ciężkim i przewlekłym oraz współtowarzyszącym im stanom zapalnym, zastosowanie kannabinoidów jako środków przeciwzapalnych stanowi obiecujące podejście terapeutyczne. Przeciwstawna aktywność psychoaktywnego Δ9-THC i pozbawionych tego działania kannabinoidów, stwarza szereg korzystnych możliwości farmakologicznych, wynikających z ich relacji, synergii i dawko-zależnej aktywności biologicznej. Na ten moment nie ma rozstrzygających danych potwierdzających korzystnych właściwości samodzielnie występującego CBD, jednak tego typu produkty mają duży potencjał, który należy dalej badać [6,7]. Czytaj także: Jak wybrać waporyzator i na co zwrócić uwagę?

Autorka: mgr farm. Monika Stańczak

Literatura: 

1. https://pl.wikipedia.org/wiki/Kannabidiol
2. Cannabinoids and Pain: New Insights From Old Molecules, Sonja Vučković, Dragana Srebro, Katarina Savić Vujović, Čedomir Vučetić, Milica Prostran
3. Lewandowska J., Kapała J., Puchała Ł.: Zastosowanie kannabidiolu w terapii uzależnień w świetle badań klinicznych. Farm. Pol. 2020, 76, 423-429.
4. Pagotto U., Marsicano G., Cota D., Lutz B., Pasquali R.: The emerging role of the endocannabinoid system in endocrine regulation and energy balance. Endocr. Rev. 2006, 27, 73-100.
5. Konopie jako źródło kannabidiolu (CBD) oraz Δ9-tetrahydrokannabidiolu (Δ9-THC) – kannabinoidów o synergistycznym działaniu, na przykładzie możliwości ich wykorzystania do uzupełnienia farmakoterapii chorób o przebiegu ciężkim i przewlekłym. Karolina Wielgus, Joanna Bartkowiak-Wieczorek, Jakub Winkler-Galicki, Marlena Szalata, Ryszard Słomski
6. Effects of Cannabidiol (CBD) on Regional Cerebral Blood Flow. José Alexandre de Souza Crippa, Antonio Waldo Zuardi, Griselda E J Garrido, Lauro Wichert-Ana, Ricardo Guarnieri, Lucas Ferrari, Paulo M Azevedo-Marques, Jaime Eduardo Cecílio Hallak, Philip K McGuire & Geraldo Filho Busatto
7. A Review of Human Studies Assessing Cannabidiol’s (CBD) Therapeutic Actions and Potential C. Michael White, PharmD