Aptekarz.pl > Choroby i dolegliwości > Choroby krążenia > Żylaki – jak farmaceuta może pomóc?

Żylaki – jak farmaceuta może pomóc?

13-06-2019 07:50:41

Nadwaga, noszenie butów na wysokich obcasach czy stojący tryb pracy może przyczyniać się do powstawania żylaków. Stanowią one nie tylko defekt estetyczny, ale wskazują na znacznie poważniejszy problem, czyli przewlekłą niewydolność naczyń żylnych, która nie tylko nazywana jest chorobą cywilizacyjną, ale i chorobą zawodową farmaceutów.

Pacjenci cierpiący na żylaki mogą skarżyć się na uczucie ciężkości nóg pod koniec dnia (fot. Shutterstock).

Czym są żylaki? 

Żylakami nazywamy patologicznie poszerzone i wydłużone żyły tworzące wyczuwalne uwypuklenia, często o krętym przebiegu w kolorze niebieskim lub ciemnofioletowym.  Możemy wyróżnić trzy podstawowe typy żylaków:

  • Teleangiektazje (pajączki naczyniowe) – czyli poszerzenie mniejszych położonych powierzchniowo żyłek, które rzadko dają efekty bólowe.
  • Żylaki siatkowate – podskórne siatki poszerzonych żyłek, często zlokalizowane na bocznej części uda lub łydki, niekiedy mogą pojawić się w dole podkolanowym.
  • Żylaki głównych pni żylnych – dotyczące zaburzenia budowy żyły odpiszczelowej (widoczne po przyśrodkowej części kończyny) lub odstrzałkowej (lokalizujące się na tylnej części łydki).

Czytaj również: Zakrzepica – jak jej uniknąć i czym grozi?

Czynniki sprzyjające żylakom

Literatura medyczna wskazuje kilka głównych czynników ryzyka, które mogą sprzyjać powstawaniu żylaków. Największą uwagę zwraca się na uwarunkowania genetyczne.

Innymi czynnikami ryzyka są: wiek, płeć, tryb pracy pacjenta czy przebyta w przeszłości zakrzepica naczyń żylnych.  Szybszemu powstawaniu żylaków może towarzyszyć również: nadwaga, przebyte urazy kończyn, podnoszenie ciężarów lub zbyt ciasna odzież.

Powstawanie żylaków

Sam mechanizm powstawania żylaków nie jest jeszcze do końca poznany. Przypuszcza się, że do ich powstawania może przyczyniać się zbyt mała ilość zastawek w żyłach (stanowiąca czynnik genetyczny) lub nieprawidłowa budowa ścian żył (przez co naczynia są bardziej podatne na rozciąganie). Prowadzi to tym samym do powrotu krwi z żył głębokich do powierzchniowych, co może skutkować ich przeciążeniem, osłabieniem ścian i w konsekwencji powstawaniu żylaków.

Pacjenci cierpiący na żylaki mogą skarżyć się na uczucie ciężkości nóg pod koniec dnia, ból nóg i utrzymujące się obrzęki. Trzeba zaznaczyć, że u niektórych osób nie będą one powodowały innych objawów poza widocznym defektem kosmetycznym.

 Zobacz przegląd lekowy u pacjenta z nadciśnieniem tętniczym!

Aptekarz radzi

Farmaceuci spotykający pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną, korzystając z własnej wiedzy, mogą edukować i wspierać pacjentów w ramach opieki farmaceutycznej. Szczególną uwagą warto objąć osoby (niezależnie od wieku), które skarżą się na ból czy obrzęki w obrębie kończyn dolnych.

Jak pomóc pacjentowi, który ma hemoroidy? Sprawdź tutaj!

Profilaktyka żylaków powinna zacząć się od zmian przyzwyczajeń pacjentów, które mogą przyczyniać się do ich powstawania. Jednym z nich może być zakładanie nogi na nogę i spędzanie w tej pozycji wielu godzin. Takie ułożenie nóg znacznie utrudnia prawidłowy odpływ krwi. Podobna sytuacja występuje u osób pracujących w trybie siedzącym, którym warto zalecić nie tylko poruszanie stopami, ale także krótkie spacery w miejscu pracy.

Jak już wiemy, czynnikiem sprzyjającym powstawaniu żylaków, który dotyczy farmaceutów, jest stojący tryb pracy. W tej sytuacji zaleca się ćwiczenia polegające na wspinaniu się na palcach i opadaniu na pięty. Mimo że ćwiczenie może wyglądać nieco nieelegancko, umożliwia ono działanie „pompy mięśniowej” (w tym przypadku mięśni łydek) i pompowaniu krwi z żył w kierunku serca.

Farmaceuta może również wspomnieć pacjentowi o doborze prawidłowego obuwia, noszeniu luźniejszej odzieży czy utrzymaniu prawidłowej wagi ciała.

Czy antykoncepcja wpływa na problemy żylne pacjenta?

Naturalne sposoby na żylaki

Do surowców stosowanych w niewydolności żylnej zalicza się m.in. kłącze ruszczyka kolczastego. Wodny wyciąg z kłączy ruszczyka zmniejsza ilość zastoinowej krwi w kończynach dolnych i opuchliznę w stawach skokowych oraz stopach. Pozytywnie oddziałuje on również na mięśnie gładkie naczyń żylnych – obkurczając je. Surowiec ten warto zalecić w przypadku niewydolności żylnej o niewielkim nasileniu. Wyciąg z ruszczyka w połączeniu z innymi substancjami wchodzi w skład stałych postaci leku.

Zobacz także: Dobesylan wapnia w leczeniu niewydolności żylnej

Żylaki – preparaty bez recepty

W leczeniu niewydolności krążenia żylnego zastosowanie mają zarówno doustne postaci leku, jak i żele stosowane miejscowo. Wyróżnić tutaj można żele zawierające heparynę. Działają one przeciwzakrzepowo, przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo.

Diosmina

Doustne preparaty zawierające diosminę działają ochronnie wobec naczyń żylnych. Poprawiają one powrót krwi z układu żylnego z dolnych kończyn, zmniejszając ciśnienie i zastój krwi. Dosmina wpływa na zwiększenie wytrzymałości układu kapilarnego u pacjentów z nasiloną kruchością naczyń.

Bioflawonoidy

Są to jedne z najczęstszych substancji stosowanych w leczeniu żylaków. Do tej grupy należy rutyna, trokserutyna i okserutyna. Swoje zastosowanie w leczeniu żylaków posiadają również wyciągi z kasztanowca i izolowane z nich saponiny, które zmniejszają przepuszczalność włośniczek, hamują wysięk i zmniejszają obrzęk w obrębie kończyn.

Trybenozyd

W leczeniu farmakologicznym stosuje się również trybenozyd – działający antagonistycznie do histaminy, acetylocholiny, serotoniny i bradykininy, który zmniejsza przepuszczalność naczyń włosowatych. Ma on działanie przeciwzapalne.

Dobesylan wapnia

Innym związkiem obecnym w preparatach stosowanych na żylaki jest dobesylan wapnia. Oddziałuje on bezpośrednio na śródbłonek, zmniejszając jego przepuszczalność i zwiększając wytrzymałość mechaniczną. Dzięki temu lek wpływa na usztywnienie ścian żył, zapobiegając tworzeniu wysięków, zastojów krwi i tworzeniu się niebezpiecznych zakrzepów.

Inne

Alternatywą dla leczenia farmakologicznego są specjalne podkolanówki/pończochy przeciwżylakowe. W zależności od ich rodzaju mogą one być stosowane w profilaktyce, jak i w leczeniu żylaków. Ich główną funkcją jest wspomaganie odpływu krwi z najniższych odcinków kończyny poprzez wywieranie dozowanego ucisku, czyli ucisku, który począwszy od kostki, zmniejsza się ku górze.

Bibliografia:

  1. http://ptfarm.pl/pub/File/FP/2_2009/patofizjologia_rozwoj_zylakow.pdf.
  2. https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/zylaki/63354,zylaki.
  3. Kompendium farmakologii, red. Waldemar Janiec, wyd. PZWL, 2016.
  4. Charakterystyka produktu leczniczego Diohespan forte, 600 mg, tabletki.
  5. Charakterystyka produktu leczniczego Venożel, (12 mg + 10 mg + 5 mg)/1 g, żel.
  6. https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/wszystkoozakrzepicy/profilaktyka/56224,jak-prawidlowo-stosowac-wyroby-uciskowe.