REKLAMA
REKLAMA

Zespół bolesnego miesiączkowania – pigułka wiedzy dla farmaceuty 4

Jakiś czas temu na łamach naszego serwisu poruszyliśmy temat zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Tym razem zajmiemy się inną dolegliwością związaną z menstruacją, czyli bolesnym miesiączkowaniem. Jak aptekarz powinien zachować się, aby skutecznie pomóc pacjentce?

(fot. shutterstock)

Etiopatogeneza

Zespół bolesnego miesiączkowania w skrócie (ZBM) należy do najczęściej występujących dolegliwości wśród młodych kobiet. Niestety, zalicza się do tej dosyć dużej grupy chorób, których przyczyna występowania nie jest w pełni wyjaśniona. Naukowcy dzielą tę przypadłość na pierwotną i wtórną.

REKLAMA
REKLAMA

Pierwotny ZBM

Pierwszą z nich wyróżnia nadmierna czynność skurczowa macicy i powiązane z tym bolesne krwawienia miesięczne bez innych zarejestrowanych w badaniach klinicznych zmian w obrębie miednicy. Występuje zazwyczaj u młodych kobiet, zazwyczaj manifestuje się 1-2 lata od pierwszego menarche. Najczęściej problem ustępuje między 20 a 25 rokiem życia,  a częstość występowania zmniejsza się po pierwszej ciąży. Podejrzewa się, że czynniki mające wpływ na pierwotny ZBM to:

  • Zaburzenia psychiczne i anatomiczne
  • Nadmierna czynność skurczowa macicy
  • Zmniejszony przepływ krwi przez macicę
  • Nieprawidłowe stężenie prostaglandyn we krwi
  • Nieprawidłowe stężenie wazopresyny i oksytocyny.

Wtórny ZBM

Wtórna postać choroby obejmuje przypadki związane z wieloma zaburzeniami występującymi w obrębie miednicy mniejszej. Ten przypadek pojawia się rzadziej i zazwyczaj wynika z nabytych zmian. Wśród nich wyróżnia się:

  • Endometriozę
  • Przewlekłe stany zapalne miednicy mniejszej
  • Mięśniaki macicy
  • Polipy endometrialne
  • Stenozę szyjki macicy
  • Wrodzone i nabyte nieprawidłowości anatomiczne i czynnościowe narządu rodnego.

Częstość występowania

W stosunkowo nowym badaniu przeprowadzonym w 2014 r. na Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie zbadano dużą grupę studentek w wieku 18-25 lat. Z badania wykluczono kobiety, które urodziły dzieci oraz te przyjmujące leki w terapii chorób przewlekłych.  Stwierdzono, że prawie połowa badanych nie odczuwa bólu w trakcie miesiączki, około 30% zadeklarowała, że odczuwa ból o średnim nasileniu, natomiast 20% w trakcie miesiączki odczuwa silny ból.

Przyjmuje się więc, że od 7-20% kobiet odczuwa bóle uniemożliwiające normalne funkcjonowanie.

Pytania jakie powinien zadać farmaceuta i stany jakie należy wykluczyć

Podobnie jak w wielu innych przypadkach, tak i w tym, polskie apteki zupełnie nie są przystosowane do świadczenia usług poradnictwa. Oczywiste jest to, że pacjentka nie będzie chciała podjąć rozmowy w momencie, kiedy z tyłu stoi kolejka osób. W tym celu farmaceuta powinien zaprosić kobietę do pokoju konsultacyjnego, aby podjąć rozmowę, dzięki której wybierze najodpowiedniejszy sposób pomocy. Zostawmy jednak tę przykrą dygresję.

Zadaniem farmaceuty jest wyeliminowanie innych prawdopodobnych przyczyn bólu, które wymagają konsultacji lekarskiej. Należy ustalić związek bólu z cyklem menstruacyjnym.

Pytania jakie należy zadać, podejrzewając pierwotne bolesne miesiączkowanie

 

Pytanie Cel
Wiek Bolesne miesiączkowanie występuje najczęściej u kobiet w wieku ok. 20 lat. Wtórne bolesne miesiączki najczęściej dotykają kobiet powyżej 30 lat
Charakter bólu W ZBM pierwotnym ból jest najczęściej skurczowy zaś we wtórnym: tępy, ciągły, rozlany.
Nasilenie bólu Zazwyczaj ból nie jest silny. Każda pacjentka z silnym bólem w okolicy dolnej części brzucha powinna być skierowana do lekarza
Początek bólu Ból najczęściej zaczyna się przed początkiem miesiączki i trwa około 3 dni.

 

W przypadku podejrzenia dolegliwości wymienionych poniżej, pacjentkę należy skierować do lekarza:

Bolesne miesiączkowanie wtórne

Możliwe przyczyny wymieniono we wcześniejszej części artykułu. Każda kobieta, która powyżej 30 roku życia pierwszy raz doświadcza silnych bólów powinna zostać skierowana do lekarza.

Zapalenie narządów miednicy mniejszej

Jest to ważna przyczyna niepłodności wśród kobiet i zazwyczaj wykrywa się je podczas diagnostyki niepłodności. Charakterystyczne są: tępy obustronny ból w dole brzucha, bolesne miesiączki. Czasem również pojawia się gorączka, złe samopoczucie, upławy, nieregularne miesiączki i bolesne stosunki płciowe.

Nieprawidłowe krwawienia z macicy

W przypadku, jeżeli pacjentka zauważy nadmierne lub ubogie krwawienie miesięczne, również powinniśmy skierować ją na konsultację lekarską.

 

Leczenie preparatami OTC

NLPZ

Ze względu na wpływ podwyższonego poziomu prostaglandyn na bolesne miesiączki, grupą leków, która przyniesie ulgę są niesteroidowe leki przeciwzapalne. Ich skuteczność potwierdzają liczne badania kliniczne. Stosuje się między innymi kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, naproksen. Są to zatem leki pierwszego rzutu w pierwotnym zespole bolesnego miesiączkowania.

Spazmolityki (Butylobromek hioscyny)

Istnieje niewiele dowodów naukowych na skuteczność tej substancji w leczeniu ZBM. Natomiast nie podlega wątpliwości, że jest ona nadal chętnie przyjmowany przez pacjentki. Do innych preparatów spazmolitycznych należy bardzo popularna drotaweryna.

Metody alternatywne

Uważa się, że preparaty z niepokalanka stosowane przez co najmniej 3 miesiące mogą złagodzić ZBM. Pacjentkom można zaproponować wykorzystanie termoforu, który poprzez rozgrzanie miejsca bólu wspomaga efekt eliminowania skurczy.

Recenzja: Dr Mariola Drozd

Bibliografia:

  • Teul, I., Kliś, K., Jarzębak, K., & Wronka, I. (2014). Częstość występowania oraz czynniki skorelowane z bólem miesiączkowym u zdrowych studentek. Pomeranian Journal of Life Sciences60(2), 89-94.
  • Mrugacz, G., Grygoruk, C., Sieczyński, P., Grusza, M., Bołkun, I., & Pietrewicz, P. ETIOPATOGENEZA ZESPOŁU BOLESNEGO MIESIĄCZKOWANIA. Borgis, 2013
  • Rutter, P., Pluta, J. J., Zagrodnik, M., & Błaszczyna, N. (2018). Opieka farmaceutyczna: objawy, rozpoznanie i leczenie. Elsevier Urban & Partner.
  • Lennecke, K., Hagel, K., & Przondzionko, K. (2012). Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób. Medpharm 2012
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]