Zapalenie płuc u dzieci – cz2

Ze względu na niewykształcony w pełni układ odpornościowy, dzieci są 3-4-krotnie bardziej narażone na zapalenie płuc niż przeciętny dorosły. Pediatra dzięki doświadczeniu i wiedzy rozróżni czy mały pacjent cierpi na zapalenie górnych dróg oddechowych, oskrzelików czy płuc. A my, farmaceuci, możemy pomóc lekarzowi i rodzicom w dokonaniu właściwych decyzji terapeutycznych.

To jest druga część artykułu. Pierwszą część znajdziesz tutaj: Zapalenie płuc u dzieci

zapalenie płuc u dzieci
Zapalenie płuc u dzieci. fot. shutterstock

Hospitalizacja

Zapalenie płuc u dzieci jest dosyć częstą przypadłością, można ją leczyć w domu, jednak w niektórych przypadkach wskazane jest przyjęcie dziecka do szpitala i otoczenie je specjalistyczną opieką:

  • dziecko ma < 6 miesiąca życia
  • odwodnienie, zaburzenia świadomości, drgawki,
  • współistnienie innych chorób (wady serca, astma itp.),
  • rozległe zmiany w obrazie rtg,
  • ciężki przebieg (wysoka leukocytoza i CRP, niska saturacja krwi tlenem, mocno podwyższone tętno i liczba oddechów);

Leczenie

Wspomnieliśmy, że etiologia zapalenia płuc jest ciężka do określenia, a przecież dobór terapii w dużej mierze powinien być oparty na przyczynie choroby.

U niemowląt zdarza się, że powodem choroby są zakażenia wirusowe lub mieszane. Jak dobrze wiemy, w przypadku wirusów leczenie opiera się przede wszystkim na leczeniu objawowym.  Dlatego niezależnie od dalszych decyzji terapeutycznych następujące elementy powinny zostać wdrożone:

  • odpowiednie nawodnienie i dieta,
  • dostęp do świeżego, wilgotnego i chłodnego powietrza (nawet <18 ˚C),
  • leczenie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe,
  • stosowanie mukolityków, pojedynczej dawki miodu, ale nie zaleca się leków przeciwkaszlowych i przeciwhistaminowych, ponieważ ich skuteczność jest wątpliwa;

W przypadku lekkiego zapalenia płuc, gdzie podejrzewa się zakażenia wirusowe, można byłoby obejść się bez antybiotyku. Jednak taka decyzja prawdopodobnie zostałaby przyjęta przez rodziców dziecka ze sporym niepokojem, a lekarza mogłaby narażać na odpowiedzialność w przypadku błędnego rozpoznania. Dlatego przy rozpoznaniu zapalenia płuc rekomenduje się podanie antybiotyku.

U dzieci w wieku od 3 m.ż. do 5 r.ż. antybiotyk z wyboru powinien być skuteczny wobec S. pneumoniae, czyli amoksycylina, ampicylina, cefotaksym i ceftriakson.

Wiek dziecka do 5 rż.
Lek I rzutu Amoksycylina
dawka 75-90 mg/kg/dobę (uwaga wyższa dawka, ze względu na ryzyko obecności opornych szczepów pneumokoka)
dawkowanie co 8 godz.
czas terapii

5 dni – lżejsze przypadki

do 10 dni – cięższe przypadki

Z kolei u dzieci >5 r.ż. i nastolatków, równie często zakażenie wywoływane jest przez pneumokoka, co przez bakterie atypowe. Stąd też ciężko jest określić, czy antybiotykiem pierwszego rzutu powinien być antybiotyk b-laktamowy (np. amoksycylina) czy makrolid (np. azytromycyna, czy klarytromycyna). Wątpliwości te są na tyle duże, że w przypadku ciężkiego przebiegu lub konieczności hospitalizacji, możemy spotkać się z jednoczesnym podaniem tych dwóch rodzajów antybiotyków.

Wiek dziecka 5 – 15 r.ż.
Lek I rzutu Azytromycyna (lub amoksycylina – patrz wyżej)
dawka 10 mg/kg w pierwszej dobie, potem 5 mg/kg
dawkowanie 1x/dobę
czas terapii 5 dni

Leczenie skorygowane

W przypadku braku poprawy lub pogorszenia się objawów mogą być zastosowane następujące ścieżki terapeutyczne – zwiększenie dawki amoksycyliny (podejrzewamy oporne pneumokoki na niskie dawki <75 mg/kg/dobę), ampicylina dożylnie (gdy podejrzewa się, że antybiotyk był podawany nieregularnie), dodanie klawulanianu (podejrzewamy bakterie produkujące b-lakatamazy, np. H. influenze), wankomycyna, linezolid (podejrzewamy w szpitalu zakażenia opornymi szczepami np. MRSA), makrolid (podejrzewamy bakterie atypowe, u dzieci pow. 5rż lub alergię na penicyliny).

A może to tylko… objaw?

Nawet u 9% dzieci dochodzi do nawrotu zapalenia płuc w ciągu roku. Oprócz opisanego postępowania, warto przeprowadzić głębszą diagnostykę w poszukiwaniu chorób towarzyszących – możliwej przyczyny zapalenia dolnych dróg oddechowych np.:

  • zespół aspiracyjny (refluks żołądkowo-przełykowy, zwężenie przełyku),
  • niedobory odporności,
  • wady wrodzone serca i inne anomalie rozwojowe,
  • astma oskrzelowa;

I o szczepieniu słów kilka

Wprowadzenie darmowych i obowiązkowych szczepień przeciwko S. pneumoniae od stycznia 2017 r. było m.in. spowodowane bardzo korzystnymi doświadczeniami pochodzącymi z Kielc. To właśnie w tym mieście w 2006 r. wprowadzono dofinansowanie do szczepień dla wszystkich nowonarodzonych dzieci. W efekcie po dwóch latach programu liczba hospitalizacji spadła o 63% w grupie 0-1 r.ż. i 23% w grupie 2-4 r.ż. Co więcej, zaobserwowano również „efekt populacyjny”, czyli zmniejszoną liczbę zachorowań również w populacji dorosłej. U osób starszych > 65 r.ż., często opiekującymi się wnukami, liczba zachorowań spadła o aż 66,5% na przestrzeni lat 2005-2012.

Co musisz wiedzieć?

  1. Zapalenie płuc może być spowodowane m.in. przez pneumokoki (1/3 przypadków), wirusy (głównie dzieci do lat 5), bakterie atypowe (głownie dzieci pow. 5 lat).
  2. Ze względu na trudności z pewnym rozpoznaniem przyczyny rekomenduje się podanie antybiotyku.
  3. U dzieci do 5 lat leczenie powinno być rozpoczęte od beta-laktamu, a pow. 5 lat od beta-laktamu i/lub makrolidu.
  4. Amoksycylina powinna być podawana w wyższych dawkach ze względu na liczne szczepy oporne pneumokoków.
  5. W przypadku niepowodzenia terapii lub ciężkiego przebiegu rozważyć rtg płuc i/lub badania mikrobiologiczne, a także zmianę antybiotyku lub hospitalizację.
  6. Dzieci do 6 miesiąca bezwzględnie wymagają hospitalizacji.
  7. Ważne elementy leczenia to też lek przeciwbólowy, chłodne pomieszczenie i nawodnienie.
  8. Zachęcajmy rodziców do szczepienia ochronnego dzieci.

To jest druga część artykułu. Pierwszą znajdziesz tutaj:

Zapalenie płuc u dzieci

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

4
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
3 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
MrówkaZuzannaTejo Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

Pacjenci często mylą “wygrzanie się” w trakcie przeziębienia z przegrzewaniem dzieci w takich sytuacjach. A nawet z doświadczenia wiem, że chociażby kaszel w przebiegu zapalenia płuc nasila się proporcjonalnie do wzrostu temperatury w pomieszczeniu dziecka…

Zuzanna
Gość
Zuzanna

Racja, no i dobrze nawilżone powietrze i płyny… No, ale zauważyłam, że jak pacjentom przypominam o piciu płynów, to każdy się zaklina, że co jak co, ale on przyjmuje bardzo dużo płynów w ciągu dnia i tutaj akurat nie muszę się martwić. Czy też tak masz?

Mrówka
Gość
Mrówka

Tak, a kiedy zapytam ile mniej więcej pije to słyszę: ze dwie herbaty.

Mrówka
Gość
Mrówka

Nie zawsze, ale często pomocne jest kilka łyków wody, ale dziecku w środku nocy dać się napić to jak walka w wiatrakami. Taka pobudka ze snu to dla nich wielka kara.