REKLAMA

Zakrzepica – jak jej uniknąć i czym grozi?

Zakrzepica jest schorzeniem podstępnym, które może rozwijać się w utajeniu i nie dawać żadnych widocznych objawów. Natomiast jej powikłania mogą stanowić zagrożenie życia oraz być przyczyną kalectwa. Ich leczenie jest kosztowne, dlatego bardzo ważna jest profilaktyka. A zatem, co można zrobić, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania?

 

REKLAMA
REKLAMA

(fot. shutterstock)

Czym jest zakrzepica?

Zakrzepica to inaczej żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻchZZ). Jest to pojęcie oznaczające zakrzepicę żył głębokich oraz zatorowość płucną. Jest to 3. co do częstości choroba układu sercowo-naczyniowego. Zapadalność na tę jednostkę chorobową zależy między innymi od wieku i jest znacznie mniejsza wśród osób młodych (1:10 000 u osób poniżej 40. rż.) niż wśród osób starszych (1:100 u osób powyżej 60. rż.). Zatorowość płucna może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia i jest przyczyną hospitalizacji 5-10% pacjentów.

Patogeneza zakrzepicy

Czynniki odpowiedzialne za powstawanie zakrzepicy żylnej zostały opisane w 1856 roku przez Rudolfa Virchowa. Mimo upływu lat nadal aktualna jest jego hipoteza – tzw. triada Virchowa.

Według niego, do powstania zakrzepicy przyczynia się uszkodzenie ściany naczynia na przykład podczas urazu, kaniulacji żyły, zabiegu operacyjnego lub nacieku nowotworowego. Kolejną przyczyną jest upośledzenie przepływu krwi spowodowane między innymi uciskiem od zewnątrz, unieruchomieniem, ciążą lub otyłością, co skutkuje zmniejszonym dopływem tlenu oraz inhibitorów krzepnięcia. Trzecia z przyczyn to zmiany w składzie krwi, czyli stan nadkrzepliwości, który predysponuje do zakrzepicy. Może to mieć miejsce w przypadku odwodnienia, ciąży, stosowania pewnych grup leków, a także w poliglobulii i trombofilii dziedzicznej.

Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej można podzielić na te, które są związane z cechami osobniczymi i stanem klinicznym oraz na czynniki związane z leczeniem, profilaktyką bądź interwencjami diagnostycznymi.

Do pierwszej grupy czynników zalicza się wiek powyżej 40. rż., otyłość, rodzinne obciążenie zakrzepicą lub okres ciąży i połogu. Ryzyko wystąpienia ŻchZZ zwiększa się również w przypadku schorzeń takich jak nowotwory złośliwe, niewydolność serca, choroby jelit lub szpiku kostnego, zespół nerczycowy oraz żylaki kończyn dolnych. Do tego rodzaju czynników należą również urazy, przede wszystkim wielonarządowe oraz złamania, ucisk na naczynia żylne oraz długotrwałe unieruchomienie.

Do drugiej grupy czynników ryzyka zalicza się leczenie przeciwnowotworowe, obecność cewnika w dużych żyłach, a także zabiegi operacyjne. Niektóre leki mogą przyczyniać się do wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Są to doustne środki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza oraz leki stymulujące erytropoezę.

Zakrzepica – Profilaktyka

Wszystkim znane jest powiedzenie, że „lepiej zapobiegać niż leczyć”. W celu zmniejszenia ryzyka zachorowania na ŻchZZ stosuje się leki zmniejszające krzepliwość krwi. Takie działanie wykazuje heparyna, acenokumarol oraz warfaryna. Po operacjach i zabiegach zaleca się aktywność fizyczną, a także gimnastykę kończyn.

Do metod profilaktyki przeciwzakrzepowej należy również leczenie uciskowe. Pończochy, rajstopy oraz podkolanówki uciskowe powinny być dobrze dobrane. Utrzymanie prawidłowej masy ciała, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie przebywania w bezruchu i wykonywanie przerw w pracy siedzącej lub długiej podróży przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia zakrzepicy. Warto również wykonywać badania okresowe i kontrolować swój stan zdrowia.

Zakrzepica – Powikłania

Powikłania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej mogą być przewlekłe lub ostre. Przewlekłym powikłaniem jest zespół pozakrzepowy, który występuje aż u 20-50% chorych na zakrzepicę żył głębokich. Może on prowadzić do przewlekłej niewydolności żylnej. Do jej objawów należą żylaki, bóle kończyn, a niekiedy nawet owrzodzenia żylne.

Ostre powikłania zakrzepicy żył głębokich mogą spowodować zatorowość płucną, która stanowi realne zagrożenie życia. Kiedy w przegrodzie międzykomorowej lub międzyprzedsionkowej są ubytki, wówczas może dojść do udaru mózgu lub zatoru obwodowego. W niektórych przypadkach istnieje ryzyko rozwoju nadciśnienia płucnego.

 

Bibliografia:

  1. Żylna choroba zakrzepowo- -zatorowa w praktyce lekarza rodzinnego – Piotr Gutknecht, Grażyna Łuszczyńska-Nitka, Janusz Siebert. Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom 1, nr 2, 115–123
  2. Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – dr hab. n. med. Maciej Kostrubiec. Choroby Serca i Naczyń 2016, tom 13, nr 4
  3. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – epidemiologia oraz profilaktyka – Agnieszka Nalewczyńska, Agnieszka Maździarz, Ryszard Krynicki, Beata Śpiewankiewicz. Curr Gynecol Oncol 2015, 13 (3), p. 191–200
  4. Wytyczne dotyczące profilaktyki i leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u chorych na nowotwory poddawanych leczeniu zachowawczemu – Marek Z. Wojtukiewicz, Ewa Sierko, Witold Tomkowski, Krystyna Zawilska, Anetta Undas, Maria Podolak-Dawidziak, Piotr Wysocki, Maciej Krzakowski, Krzysztof Warzocha, Jerzy Windyga. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Onkologicznego Nowotwory 2016, tom 1, nr 1, 55–82
  5. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.33.1.
  6. https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/wszystkoozakrzepicy/profilaktyka/54408,metody-profilaktyki-zakrzepicy-zylnej
REKLAMA

Patrycja Ciabach

Jestem studentką IV roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Interesują mnie tematy związane z farmacją kliniczną i recepturą. W wolnym czasie jeżdżę na rolkach lub rysuję. Kocham zwierzęta i podróżowanie.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]