REKLAMA

Wziewne glikokortykosteroidy – charakterystyka grupy leków

Glikokortykosteroidy to leki cechujące się działaniem przeciwzapalnym i immunosupresyjnym. Wziewne sterydy obecnie są uważane za najbardziej skuteczne leki w leczeniu astmy. Dlatego warto wiedzieć, jakie istnieją wskazania do ich stosowania i jakie są ich działania niepożądane.

(fot. shutterstock)

 

REKLAMA
REKLAMA

Glikokortykosteroidy jako naturalne hormony

Na samym początku warto przypomnieć, że glikokortykosteroidy to hormony steroidowe wytwarzane w naszym organizmie w warstwie kory nadnerczy. Ich główne działanie polega na pobudzeniu uwalniania glukozy do krwi w sytuacjach mobilizacji organizmu. Do innych działań GKS zaliczamy:

  • nasilenie rozkładu białek w organizmie
  • stymulacja procesu glukoneogenezy, a także syntezy i magazynowania glikogenu w wątrobie
  • przywrócenie reaktywności naczyń krwionośnych na katecholaminy
  • zmiany w gospodarce wodno-elektrolitowej, poprzez regulację wielkości filtracji kłębuszkowej
  • efekt antyalergiczny – polegający na hamowaniu uwalniania histaminy
  • efekt immunosupresyjny – poprzez ograniczenie liczby leukocytów i przeciwciał, a tym samym hamowanie rozwoju chorób o podłożu autoimmunologicznym

 

Glikokortykosteroidy stosowane w postaci wziewnej

Obecnie uważa się, że wziewne glikokortykosteroidy stanowią najbardziej skuteczny sposób leczenia większości przypadków astmy. Leki te charakteryzują się działaniem przeciwzapalnym, zmniejszającym nadreaktywność oskrzeli, a także przyczyniają się do złagodzenia napadów astmy. Przyjmuje się, że substancje te powinny być podawane codziennie w małych dawkach. Należy pamiętać, że określone glikokortykosteroidy różnią się siłą działania i biodostępnością. Punktem odniesienia dla innych kortykosteroidów jest budezonid.

Zobacz porównanie siły działania glikokortykosteroidów stosowanych miejscowo!

Mniejsza ilość skutków ubocznych

Pierwsze glikokortykosteroidy podawanie wziewnie pojawiły się w latach 70. XX wieku. Aktualnie są one podstawową grupą leków w leczeniu chorób układu oddechowego takich jak astma czy zaawansowane stadia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Kortykosteroidy uważa się za leki, które podawane ogólnoustrojowo powodują liczne skutki uboczne. Ich wziewne odpowiedniki nie tylko są podawane bezpośrednio do oskrzeli i działają w miejscu podania, ale także są aplikowane w znacznie mniejszych dawkach. Dzięki czemu do minimum można ograniczyć częstość występowania działań niepożądanych.

 

Glikokortykosteroidy w leczeniu astmy i POChP

Kortykosteroidy najczęściej wykorzystywane są w leczeniu dwóch podstawowych jednostek chorobowych, do których zaliczamy dychawicę oskrzelową (astmę) i obturacyjną chorobę płuc.

Astma

Charakteryzuje się przewlekłym zapaleniem dróg oddechowych. Jej objawami jest świszczący oddech, duszność, uczucie ściskania w klatce piersiowej czy trudności z wydychaniem powietrza. Głównym powodem spadku przepływu powietrza przez oskrzela w tej chorobie jest skurcz mięśni i obrzęk błony śluzowej oskrzeli. Warto wiedzieć, że chorobę dzieli się na astmę alergiczną i niealergiczną. Mówi się, że pierwszy jej typ lepiej reaguje na terapię GKS wziewnymi.

Jak walczyć z miejscowym zapaleniem skóry?

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)

Jest to choroba układu oddechowego charakteryzująca się stałym ograniczeniem przepływu powietrza przez płuca. W tej jednostce chorobowej uszkodzenie płuc jest efektem przewlekłego zapalenie dróg oddechowych, miąższu płuc i naczyń płucnych. W jej przebiegu możemy zauważyć m.in. nadprodukcję śluzu, rozdęcie płuc, ograniczenia drożności dróg oddechowych czy nawet rozwój nadciśnienia płucnego. Do istotnych czynników ryzyka zalicza się obecność pyłów w miejscu pracy oraz zanieczyszczenia, które mogą być obecne w słabo wentylowanych pomieszczeniach w efekcie spalania biomasy.

Mechanizm działania

Glikokortykosteroidy w swoim działaniu nasilają syntezę lipokortyny, która odpowiada za hamowanie aktywności fofolipazy A. Dzięki hamowaniu tego enzymu, leki te hamują przemiany chemiczne kwasu arachidonowego i wytwarzanie prostaglandyn odpowiadających za zwężenie oskrzeli. Warto wiedzieć, że substancje te działają hamująco na uwalnianie cytokin, zmniejszają działanie histaminy, a także odpowiadają za pobudzanie receptorów ẞ2 – adrenergicznych. Efektem tego jest działanie przeciwzapalne, które umożliwia zapobieganie zaostrzeniom.

 

Działania niepożądane

Mimo że glikokortykosteroidy wziewne uważa się w zasadzie za bezpieczne, to przy stosowaniu większych dawek mogą wystąpić działania niepożądane.

Do miejscowych skutków ubocznych zalicza się wystąpienie chrypki oraz skłonność do powstawania pleśniawek w obrębie jamy ustnej i gardła. Zaleca się więc by po każdorazowej inhalacji płukać gardło wodą, a także przemyć okolice ust. W wyniku długotrwałego stosowania wysokich dawek kortykosteroidów mogą wystąpić niepożądane ogólnoustrojowe objawy w postaci zespołu Cushinga, zahamowania czynności kory nadnerczy, spowolnieniu wzrostu, mniejszej gęstości mineralnej kośćca czy zaćmy lub jaskry. Rzadziej można spotkać się z bezgłosem, reakcjami nadwrażliwości skóry, obrzękiem w obrębie stawów, twarzy i jamy ustnej czy nawet z zaburzeniami snu.

Warto jednak pamiętać, że leki te stosowane w odpowiednich dawkach są lekami bezpiecznymi. Mogą być one stosowane przez kobiety w ciąży czy nawet małe dzieci.

 

Bibliografia:

  1. https://www.mp.pl/pacjent/astma/leczenie/49831,glikokortykosteroidy-gks-w-leczeniu-astmy
  2. https://podyplomie.pl/medycyna/10581,glikokortykosteroidy-wziewne-w-chorobach-ukladu-oddechowego
  3. https://www.mp.pl/pacjent/astma/lista/61452,leki-na-astme-dzialania-niepozadane
  4. Farmakodynamika – Waldemar Janiec, Jolanta Krupińska, PZWL
  5. https://www.mp.pl/pacjent/astma/leczenie/49831,glikokortykosteroidy-gks-w-leczeniu-astmy
  6. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.3.7.
  7. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.3.6.
  8. Podstawy fizjologii człowieka – Hanna Krauss, Przemysław Sosnowski, UM Poznań

 

REKLAMA

Patrycja Ciabach

Jestem studentką IV roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Interesują mnie tematy związane z farmacją kliniczną i recepturą. W wolnym czasie jeżdżę na rolkach lub rysuję. Kocham zwierzęta i podróżowanie.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]