REKLAMA

WYTYCZNE LECZENIA – POKRZYWKA

Pokrzywka to określenie grupy chorób, które obejmują zmiany skórne, zwykle nie wywołując przy tym zmian ogólnoustrojowych. Dla pokrzywki charakterystyczne jest pojawianie się wykwitów (bąbli) pokrzywkowych lub obrzęku naczynioruchowego. Z punktu widzenia pacjenta pokrzywka to schorzenie, które w znaczący sposób może obniżyć jakość życia, prowadząc nawet do rozwoju depresji.

(fot. shutterstock)

PATOFIZJOLOGIA I CHARAKTERYSTYKA POKRZYWKI

Pokrzywka to wbrew pozorom stosunkowo często występująca choroba. Przyjmuje się, że na ostrą pokrzywkę zapada w ciągu swojego życia około 20% (a niektóre źródła mówią o 25%) populacji ogólnej. W kontekście ryzyka rozwoju pokrzywki nieznacznie częściej dotyczy ona kobiet i to w tej grupie ma ona cięższy przebieg.
Dwa typy zmian skórnych, jakie zauważa się w przebiegu pokrzywki, występują również w trakcie innych chorób. Cechy, które różnicują je od zmian niepokrzywkowych to:

REKLAMA
REKLAMA
  • Bąble występujące w znacznej ilości, a tempo ich zmian jest dość szybkie – ustępują zwykle do 24 godzin (czasem nawet po 30 minutach).
  • Bąblom towarzyszy świąd, rzadziej pieczenie.
  • Wykwity skórne otoczone są „refleksem rumieniowym” i położone są pośrodkowo w stosunku do obrzęku.
  • Obrzękowi naczynioruchowemu towarzyszy czasami ból.
  • Tempo zmian w obrębie obrzęku jest znacznie wolniejsze aniżeli w odniesieniu do bąbli – ustępuje do 72 godzin.
  • Obrzęk dotyczy głębszych warstw skóry właściwej i tkanki podskórnej, za to bąble obejmują górne warstwy skóry.

Zmiany skórne są efektem aktywacji komórek tucznych (mastocytów), w wyniku czego dochodzi do uwolnienia z nich związków prozapalnych. Są to przede wszystkim: histamina, czynnik aktywujący płytki (PAF) i cytokiny. Uwolnienie cytokin prowadzi do rozszerzenia naczyń i wzrostu wysięku z nich osocza poza układ naczyniowy.

Międzynarodowa klasyfikacja pokrzywki obejmuje podział schorzenia na pokrzywkę ostrą i przewlekłą. Dokładne dane na temat ich rozróżnienia podaje tabela 1.

Tabela 1. Podział pokrzywki

Ostra (spontaniczna) – okres trwania do 6 tygodni Przewlekła – okres trwania powyżej 6 tygodni. Wyróżnia się dwa rodzaje:
Spontaniczna – jej przyczyny nie są znane bądź jest ona wynikiem obecności autoprzeciwciał aktywujących mastocyty. Indukowana – ze względu na rodzaj bodźca dzieli się na pokrzywkę:
Z zimna
opóźnioną z ucisku
Słoneczną
Cholinergiczną
Kontaktową
Wodną
Z gorąca

Przeziębienie – czy preparaty OTC są rzeczywiście skuteczne?

CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE ZMIANY POKRZYWKOWE

Pokrzywka może być indukowana przez następujące czynniki:

  • Czynniki fizyczne (gorąco, zimno, ucisk)
  • Czynniki infekcyjne (zakażenia, np. Helicobacter pylori, wirusem zapalenia wątroby)
  • Związki lecznicze – w tej grupie największą indukcyjnością zmian charakteryzują się niesteroidowe leki przeciwzapalne, na czele z kwasem acetylosalicylowym. Zalicza się tu również niektóre antybiotyki, leki hormonalne czy związki stosowane w antykoncepcji.
  • Niektóre produkty spożywcze – ta grupa rzadko wywołuje pokrzywkę, może jednak przyczyniać się do nasilenia jej objawów. Pacjenci chorzy na pokrzywkę powinni uważać na jajka, orzechy, produkty mleczne oraz alkohol.

Jeśli przyczyną pokrzywki okaże się konkretny lek – pacjent powinien bezwzględnie zrezygnować z jego stosowania bądź pod kontrolą lekarza zamienić go na substancję z innej grupy chemicznej.

 

DIAGNOSTYKA I ZAŁOŻENIA TERAPII

Pokrzywka rozpoznawana jest na podstawie przeprowadzonego wywiadu z pacjentem. Na podstawie ustaleń czasu powstania zmian i ich możliwej przyczyny lekarz zleca przeprowadzenie testów prowokacyjnych (np. testu prowokacji zimnem). Jako dodatkowe badania może zlecić morfologię krwi i badanie CRP, jednakże nie w każdym przypadku jest ono niezbędne.
Właściwie prowadzona terapia zakłada zdiagnozowanie i usunięcie przyczyny, unikanie ekspozycji na czynnik wywołujący objawy oraz zastosowanie właściwego leczenia farmakologicznego. Celem takiego leczenia jest pełna kontrola objawów, a powinno się je prowadzić do czasu ich ustąpienia.

Jak chronić skórę przed słońcem?

POKRZYWKA – WYTYCZNE LECZENIA

Zgodnie z przyjętymi założeniami lekami I rzutu są leki p/histaminowe II generacji. Odradza się stosowanie leków I generacji, ze względu na komponentę sedatywną i ich interakcje z innymi lekami, np. p/bólowymi i nasennymi.
Leki p/histaminowe II generacji wykazują większą skuteczność i dłuższy czas działania. Spośród tej grupy substancji preferowane są związki o potwierdzonej skuteczności, tj.:

  • Cetyryzyna
  • Lewocetyryzyna
  • Loratadyna
  • Desloratadyna
  • Feksofenadyna
  • Rupatadyna

Leczenie opiera się na regularnym przyjmowaniu standardowych dawek wymienionych substancji. W przypadku braku poprawy po upływie 2-4 tygodni wytyczne zalecają zwiększenie dawki danego leku do 4-krotnej dawki dobowej. Wyniki badań pokazują, iż większość pacjentów pozytywnie odpowiada na taką korektę leczenia.
W sytuacji, kiedy zwielokrotnienie dawki leku p/histaminowego nie da zadowalających skutków EAACI (Europejska Akademia Alergologii i Immunologii Klinicznej) zaleca włączenie do terapii omalizumabu. Substancja ta jest przeciwciałem monoklonalnym, wykazującym wysoką skuteczność, zwłaszcza w leczeniu pokrzywki indukowanej zimnem, z gorąca bądź w wyniku opóźnionego ucisku. Pomimo stwierdzenia występowania sporadycznie po jego zastosowaniu działań niepożądanych w postaci bólu głowy, zapalenia zatok czy bólu stawów omalizumab stanowi idealne uzupełnienie terapii lekiem p/histaminowym. Co więcej – zapobiega on występowaniu obrzęku naczynioruchowego.
Omalizumab stosuje się podskórnie co 4 tygodnie, w dawce 300 mg. Zasada jego działania nie została jeszcze do końca poznana. Niemniej jednak zakłada się, iż wiąże się on z wolnym IgE, tworząc strukturę niezdolną do aktywacji mastocytów. Ostatecznie prowadzi to do zmniejszenia się ilości czynników prozapalnych.

Niepowodzenie terapii łączonej leku p/histaminowego i omalizumabu, choć występujące sporadycznie jest przyzwoleniem na zastosowanie cyklosporyny. Korzyści uzyskiwane przy jej zastosowaniu przewyższają potencjalne ryzyko i pomimo braku rejestracji cyklosporyny w kierunku leczenia pokrzywki – wytyczne uwzględniają ją jako 4 część schematu leczenia.

Jak poradzić sobie, kiedy do apteki zawita pacjent z pleśniawką?

POKRZYWKA – ALTERNATYWNE SUBSTANCJE STOSOWANE W LECZENIU

Pomimo braku umiejscowienia w wytycznych leczenia pokrzywki, niektóre substancje były bądź są stosowane w przebiegu farmakoterapii tej choroby. Zalicza się do nich m.in. montelukast – jako jedynego przedstawiciela leków p/leukotrienowych. Poza nim publikacje naukowe wymieniają miejscowo stosowane GKS, jednak ich skuteczność jest dość niska.
W sytuacjach zaostrzeń choroby niektóre z badań podkreślają skuteczność doustnych GKS. Wysoka liczba działań niepożądanych znacznie ogranicza jednak ich zastosowanie, zawężając dodatkowo czas leczenia nimi do 10 dni.

 

Literatura:

  1. Najnowsze wytyczne dotyczące definicji, klasyfikacji, diagnostyki i leczenia pokrzywek EAACI/GA2LEN/EDF/WAO 2017, Izabela Kupryś-Lipińska, Paulina Korczyńska, Marcelina Przemęcka, Piotr Kuna, Terapia, Nr 4 (363), 2018, str. 13-21
  2. Leczenie pokrzywki przewlekłej i obrzęku naczynioruchowego – co jeszcze oprócz leków przeciwhistaminowych?, Bernard Panaszek, Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 6, 454-460
  3. Zastosowanie omalizumabu w leczeniu pokrzywki, Joanna Dawicka, Aleksandra Wilkowska, Roman Nowicki, Alergia Astma Immunologia 2015, 20(4): 218-222
  4. Managing urticaria in primary care, Michael J. Tidman, The Practitioner, 2015; 259 (1779): 25-28
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]