Wykaz atypowych leków przeciwpsychotycznych

Gama atypowych leków przeciwpsychotycznych ciągle się zwiększa, w Polsce na rejestrację czeka kilka dodatkowych substancji, a na świecie (m.in. w Japonii, Francji) trwają badania nad kolejnymi związkami przeciwpsychotycznymi, które zmierzają do syntezy leku możliwie najlepiej tolerowanego przez pacjenta, przy jednoczesnym uniknięciu efektów ubocznych.

 

Wykaz atypowych leków przeciwpsychotycznych  fot. shutterstock

 

Zestawienie najpowszechniejszych atypowych neuroleptyków, wraz z krótkim omówieniem różnić pomiędzy poszczególnymi substancjami. 

 

  1. KLOZAPINA (Klozapol)

Odznacza się działaniem na receptory dopaminowe, choć silniej oddziałuje na receptory serotoninowe i cholinergiczne. Wskazana jest do leczenia psychoz schizofrenicznych w                          momencie niepowodzenia terapii innymi neuroleptykami – wykazuje wtedy dość dużą skuteczność i ogranicza nawroty choroby.
Jako przedstawiciel grupy leków atypowych rzadziej wywołuje objawy pozapiramidowe. Pomimo tego stosowanie jej obarczone jest ryzykiem wystąpienia: senności, wzrostu masy ciała (58%            pacjentów w ciągu I-go roku leczenia doświadcza wzrostu masy ciała po klozapinie o ponad 10%), ślinotoku czy leukopenii.

  1. OLANZAPINA (Zyprexa, Zolafren)
    Powszechnie stosowany przedstawiciel ALPP, podobnie jak klozapina o mechanizmie działania wieloreceptorowym (oddziałuje na receptory dopaminowe, serotoninowe, muskarynowe i histaminowe). Nie wywołuje objawów pozapiramidowych w dawkach terapeutycznych, może natomiast nasilać wzrost masy ciała osoby leczonej i sedację. Stosowanie jej nie wiąże się z wystąpienie hiperprolaktynemii. Znajduje zastosowanie w leczeniu ostrej i przewlekłej schizofrenii, odznaczając się skutecznością zarówno w odniesieniu do objawów negatywnych jak i pozytywnych – poprawia również funkcje poznawcze.
  2. RISPERIDON (Rispolept)
    Mechanizm wieloreceptorowy (brak jednak oddziaływania na receptory cholinergiczne). W większych dawkach możliwe wystąpienie objawów pozapiramidowych, brak oddziaływania sedatywnego. Risperidon może wywoływać objawy zaburzeń związanych z podwyższonym stanem prolaktyny (zaburzenia miesiączkowania, mlekotok). Zastosowanie: ostre i przewlekłe psychozy schizofreniczne, stany psychotyczne z uwidocznionymi zaburzeniami myślenia, urojeniami, halucynacjami lub zamknięciem się w sobie pacjenta. Brak oddziaływania na układ cholino lityczny sprawia, że risperidon może być z powodzeniem stosowany u osób starszych. Nieznacznie wpływa na masę ciała.
  3. KWETIAPINA (Ketilept, Kwetaplex)
    Pozbawiona praktycznie wszystkich działań niepożądanych, charakterystycznych dla leków p/psychotycznych. Rzadko wywołuje: sedację (wyjątek stanowi początek leczenia – należy wówczas powstrzymać się od prowadzenia pojazdów), zaburzenia seksualne, wzrost masy ciała czy chociażby hiperprolaktynemię. Znajduje zastosowanie w leczeniu schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych i ciężkich depresji w przebiegu tychże zaburzeń. W trakcie jej stosowanie mogą mieć miejsce zaburzenia przemian cukrowych w organizmie.
  4. AMISULPRID (Solian)
    Selektywny antagonista receptorów dopaminowych, oddziałuje jedynie na receptory D2 i D3, co wiąże się z pewnymi działaniami niepożądanymi z jego strony, chociażby silną hiperprolaktynemią. Bezsprzecznie jednak pozbawiony jest składowej wywołującej sedację oraz wzrost masy ciała pacjenta. Amisulprid stosuje się u pacjentów z ostrą lub przewlekłą schizofrenią, zarówno z objawami pozytywnymi jak i negatywnymi.
  5. ZIPRASIDON (Zeldox)
    Główny mechanizm działania opiera się na antagonizmie do receptorów dopaminowych i serotoninowych oraz częściowym agonizmie do receptorów serotoninowych 5-HT1A. Ziprasidon (zyprazydon) stosuje się w leczeniu schizofrenii i epizodów manii. Podobnie jak kwetiapina wykazuje słabe działanie sedatywne, nie wpływa również na masę ciała chorego. Wraz z sertindolem jest wyjątkiem w grupie ALPP – wydłuża odcinek QT na zapisie EKG – należy go zatem ostrożnie stosować z lekami również wydłużającymi ten odcinek.
  6. ARYPIPRAZOL (Abilify, Apra)
    Częściowy agonista i antagonista receptorów serotoninowych i dopaminowych. Stosowany w leczeniu schizofrenii i zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym.

 

Gama atypowych leków p/psychotycznych ciągle się wydłuża, niezarejestrowanych w Polsce jest co najmniej kilka dodatkowych substancji, a na świecie (m.in. w Japonii, Francji) trwają badania nad kolejnymi związkami p/psychotycznymi, które zmierzają do syntezy leku możliwie najlepiej tolerowanego przez pacjenta przy jednoczesnym uniknięciu efektów ubocznych.

 

Literatura:

  1. Nowe leki przeciwpsychotyczne, Ira D. Glick, Eric D. Peselow, Psychiatria po Dyplomie, Tom 6, Nr 4, 2009
  2. Czy wszystkie leki przeciwpsychotyczne są jednakowe?, Stefan Leucht, John M. Davis, Psychiatria po Dyplomie, Tom 9, Nr 1, 2012
  3. Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej, Barbara Sęp-Kowalikowa, Monika Czucha, Psychiatria, 2004, tom 1, Nr 1, 1-8
  4. Leki przeciwpsychotyczne, wskazania, przeciwwskazania, interakcje, przesłanki ułatwiające wybór leku, Małgorzata Rzewuska, Farmakoterapia w psychiatrii i neurologii, 2001, 1, 3-56
  5. Atypowe leki przeciwpsychotyczne w leczeniu zaburzeń psychicznych, Janusz Rybakowski, Przew. Lek. 1/2011, Vol 14
  6. Objawy pozapiramidowe w psychiatrii – diagnostyka i leczenie, Anna Mosiołek, Psychiatria 2014, 11, 3: 160-165
  7. Kwetiapina – opis profesjonalny, mp.pl
  8. Ziprasidon – opis profesjonalny, mp.pl

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy