REKLAMA

Woskowina – jak ją prawidłowo usuwać?

Woskowina tj. woszczyna uszna (cerumen) jest substancją wytwarzaną w warunkach fizjologicznych przez nasze ciało złożoną z wydzielin i złuszczonych komórek nabłonkowych oraz włosów występujących w przewodzie słuchowym zewnętrznym. 

(fot. shutterstock)

REKLAMA
REKLAMA

Jest bogata w lipidy i dzięki hydrofobowemu charakterowi służy do ochrony i „natłuszczania” uszu. Działa również jak środek samoczyszczący, który zapewnia prawidłowe funkcjonowanie narządu słuchu. Jej nadmiar może gromadzić się w postaci czopu woskowinowego. Czym to może skutkować i w jaki sposób prawidłowo należy go usuwać?

Ogólna budowa narządu słuchu

Na narząd słuchu składają się: ucho zewnętrzne, środkowe, ślimak ucha wewnętrznego, część słuchowa nerwu słuchowo-przedsionkowego oraz droga słuchowa w obrębie struktur mózgu wraz z ośrodkami podkorowymi i korowymi.

Ucho zewnętrzne stanowią małżowina uszna i przewód słuchowy zewnętrzny, w skórze którego znajdują się gruczoły woskowinowe (woszczkowe). Charakteryzują się cewkowatą budową i apokrynowym sposobem wydzielania. Ich wydzielina wraz z wydzieliną gruczołów łojowych tworzy woskowinę, która w warunkach prawidłowych ma pH 5,0 – 5,7 i poza działaniem natłuszczającym hamuje również rozwój bakterii.

 

Czop woskowinowy i jego konsekwencje

Woskowina w formie czopu w przewodzie słuchowym zewnętrznym jest następstwem nadmiernej ilości woskowiny, wytwarzanej przez gruczoły, znajdującej się w skórze przewodu słuchowego. Szczelnie zamyka przewody słuchowe i może powodować wystąpienie objawów chorobowych, brak możliwości diagnostyki chorób uszu lub współwystępowanie obu powyższych sytuacji.

W normalnych warunkach czop woskowinowy powstaje rzadko, ale narażone są na jego wystąpienie szczególne grupy pacjentów tj. dzieci, osoby starsze, osoby z zaburzeniami poznawczymi i używające aparatów słuchowych.

Czop woskowinowy może spowodować:

  • nabyte uszkodzenie słuchu typu przewodzeniowego – niedosłuch o charakterze niezapalnym,
  • utrudnioną diagnostykę – obecność woskowiny w przewodzie słuchowym zewnętrznym utrudnia lub uniemożliwia ocenę wyglądu oraz ciągłości błony bębenkowej (otoskopia),
  • zatkanie jednego lub obu uszu – dyskomfort, niedosłuch, szumy uszne, zawroty głowy i przewlekły kaszel.

 

Prawidłowe czyszczenie uszu

Niewłaściwy sposób czyszczenia uszu może być czynnikiem sprzyjającym zapaleniu ucha zewnętrznego, bowiem dochodzi wtedy do zniszczenia bariery, jaką stanowi skóra przewodu słuchowego. Zbyt mała ilość woskowiny lub jej całkowity brak sprzyja powstaniu zmian grzybiczo-zapalnych ucha.

Zgodnie z wytycznymi American Academy of Otolaryngology 2017 istnieją trzy zalecane metody interwencji:

  • płukanie ucha (irygacja),
  • ręczne usuwanie woskowiny,
  • zastosowanie środków miejscowych – preparatów aptecznych.

Nie jest zalecane używanie patyczków do uszu (które na opakowaniu mają informację o zakazie stosowania dousznego), ponieważ na skutek przesuwania woskowiny w głąb kanału słuchowego mogą mechanicznie uszkodzić kanał słuchowy. Niewskazane są również irygatory dentystyczne do samodzielnego użytku, ze względu na to, że nie wykazano skuteczności ich stosowania w warunkach domowych oraz tzw. świecowanie (konchowanie uszu), które może mieć nawet negatywne konsekwencje np. oparzenia.

 

Płukanie uszu (irygacja)

Zabieg płukania wykonywany jest przy użyciu strzykawek lub irygatorów elektronicznych z możliwością regulacji ciśnienia. Powinien być poprzedzony podaniem środka miejscowego do usuwania woskowiny, co zwiększy jego skuteczność. Temperatura płynów używanych do irygacji powinna być zbliżona do temperatury ciała pacjenta, co zapobiega wywołaniu efektu kalorycznego. Do płukania stosowane mogą być m.in. fizjologiczny roztwór NaCl czy woda z kranu.

 

Woskowina – ręczne usuwanie 

Jest to procedura, która nie powinna być przeprowadzana przez pacjenta samodzielnie, ponieważ wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji oraz narzędzi. Obarczona jest ryzykiem powikłań, do których należą m.in. urazy błony bębenkowej oraz zakażenia. Stosowana jest w następujących przypadkach: zwężenie kanału słuchowego, niedawna operacja ucha, perforacja błony bębenkowej, drenaż lub choroby układowe zwiększające ryzyko powikłań płukania ucha.

 

Woskowina – preparaty apteczne pomocne w usuwaniu 

Można podzielić je na trzy rodzaje: wodne, olejowe i inne. Nie ma dowodów, aby któryś z nich miał większe zalety od pozostałych. Do pierwszej grupy należą preparaty zawierające w składzie: kondensat oleinianu polipeptydu trietanolaminy, dokuzan sodu, 3% nadtlenek wodoru, 2,5% kwas octowy, 10% dwuwęglan sodu oraz wodę lub sól fizjologiczną. Ich działanie polega na zwiększeniu zdolności do mieszania się woskowiny z innymi substancjami.

Natomiast środki olejowe powodują, że wosk staje się śliski. Podstawę tych produktów stanowią olejek arachidowy, oliwa z oliwek, olej migdałowy oraz olej mineralny.

W skład ostatniej grupy wchodzą preparaty obejmujące nadtlenek mocznika, salicylan choliny, glicerol oraz kondensat tlenku etylenu z glikolem polioksypropylenowym.

Produkty te niezależnie od rodzaju mają status wyrobu medycznego lub leku wydawanego bez recepty (OTC). Mogą występować pod postacią sprayów, ampułek i kropli. Należy pamiętać, że są przeciwwskazane u pacjentów z podejrzeniem przerwania ciągłości błony bębenkowej na skutek przebytego zabiegu operacyjnego czy perforacji. Przed użyciem konkretnego preparatu u dziecka trzeba zapoznać się z informacją, od jakiego wieku może być stosowany.

 

Bibliografia:

  1. Otolaryngologia, redakcja Bożydar Latkowski, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2017 r.;
  2. Krouse H.J., Magit A.E., O’Connor S.,Schwarz S.R., Walsh S.A., Plain Language Summary: Earwax (Cerumen Impaction),Otolaryngol Head Neck Surg. 2017 Jan;156(1):30-37;
  3. Seth R. Schwartz, MD, MPH, Anthony E. Magit, MD, MPH, Richard M. Rosenfeld, Clinical Practice Guideline (Update): Earwax (Cerumen Impaction) Executive Summary, Otolaryngol Head Neck Surg. 2017 Jan;156(1):14-29;
  4. https://www.otorynolaryngologia-pk.pl/f/file/orl-17-2-e1-pajaczkowska.pdf;
  5. https://www.mp.pl/otolaryngologia/ucho/czop_woskowinowy/121432,czop-woskowinowy,1;
  6. https://www.mp.pl/otolaryngologia/ucho/czop_woskowinowy/161525,czop-woskowinowy-podsumowanie-wytycznych-american-academy-of-otolaryngology-2017.
REKLAMA

Dominika Polakowska

Jestem studentką IV roku farmacji na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. W wolnym czasie lubię czytać nowinki ze świata zdrowia i nauk medycznych. Poza tym z przyjemnością poznaję nowych ludzi, spędzam czas z przyjaciółmi oraz podróżuję. Propaguję zdrowy styl życia i odżywiania. Spacery na świeżym powietrzu pozwalają mi na chwilę refleksji w codziennym biegu.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]