Właściwości kawy – czy warto zacząć od niej dzień?

Dywagacje na temat kawy i  jej pozytywnego lub negatywnego działania toczone są od dawna. Tak naprawdę nie da się jednoznacznie stwierdzić, że jest zdrowa lub nie. Natomiast umiarkowane picie kawy, może przynieść pewne korzyści dla zdrowia, funkcjonowania w pracy oraz samopoczucia. Tak więc dowiedzmy się więcej o kawie!

(fot. shutterstock)

 

Dlaczego pijemy kawę?

Wszyscy smakosze tego trunku znają jego działanie. Powoduje on, że każdy poranek jest trochę bardziej znośny, a pracownicy korporacji doskonale wiedzą, jaką czcią otoczony jest ekspres do kawy. Jest ona przede wszystkich dobrym sposobem na utrzymanie odpowiedniego poziomu sprawności podczas pracy — szczególnie w nocy. Kawa zawiera oczywiście kofeinę, która w dużej mierze odpowiada za efekty wspomniane powyżej.

Substancja ta zawarta jest w wielu produktach spożywczych takich jak herbata, czekolada oraz oczywiście kawa, której dotyczy ten artykuł. Kofeina jest substancją, która znacząco osłabia efekty zmęczenia w okołodobowym wymiarze aktywności. Jest to szczególnie istotne dla zawodów, które wymagają zwiększonego skupienia — czyli między innymi dla zawodu farmaceuty. Badania jednoznacznie wskazują, że kofeina szczególnie korzystnie wpływa na prace wymagające dużego poziomu skupienia uwagi [1].

 

Właściwości kawy

Wiele badań naukowych wskazuje na to, że umiarkowane picie kawy jest zupełnie bezpieczne i w żadnym razie nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Istnieją nawet publikacje mówiące o tym, że pomaga w zapobieganiu rozwojowi niektórych rodzajów nowotworów. Ciekawą informacją jest to, że organizm kobiety szybciej niż mężczyzny pozbywa się kofeiny, wyjątkiem są kobiety w ciąży i w trakcie kuracji hormonalnej.

Jednakże zgodnie z dewizą Paracelsus’a: „tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną” (łac. Dosis facit venenum) przesadne picie kawy jest niekorzystne dla zdrowia. Śmiertelną dawką dla człowieka jest 10 g kofeiny. Nadmierne spożywanie kawy, czyli więcej niż około 4 filiżanki dziennie (500-600 mg) może skutkować zbytnią pobudliwością, uczuciem niepokoju, arytmią, bezsennością, bólami głowy i problemami żołądkowymi [2].

(fot. shutterstock)

Przeprowadzone we Włoszech badania wykazały szereg działań długotrwałych na organizm człowieka. Między innymi dowiedziono, że u osób pijących jedną filiżankę kawy spadła ilość ataków duszności o 5%, natomiast u tych, którzy wypijali dwie aż o 23%. Umiarkowane spożycie kawy rozszerza arterię serca i zwiększa przepływ krwi, natomiast naczynia w głowie ulegają zwężeniu, co zmniejsza skłonność do bólów migrenowych.

Kofeina przyspiesza spalanie tłuszczy. Umiarkowane spożycie czarnej kawy może wspomóc kurację odchudzającą. Jedną z niekorzystnych właściwości tej używki jest wzmaganie wydzielania kwasów żołądkowych i żółci. Nie jest więc wskazana u osób, które cierpią na nadkwasotę, ponieważ może wpływać na rozwój wrzodów żołądka.

Przykładem negatywnego wpływu kofeiny na nasze zdrowie jest wypłukiwanie elektrolitów z organizmu. Badania udowadniają, że nawet 1 filiżanka kawy na dobę wpływa na wzrost ryzyka złamań kostnych, szczególnie w obrębie stawów biodrowych o około 69% [2].

Interakcje kawy z lekami

Najistotniejszy z punktu widzenia farmaceuty będzie jej wpływ na farmakoterapię. Połączenie kofeiny z substancją leczniczą może być zarówno negatywne, jak i pozytywne. Do zalet należy wykorzystywanie jej w celu zwiększenia efektu przeciwbólowego kwasu acetylosalicylowego, w popularnych preparatach leczniczych.

Przykłady interakcji kofeiny z lekami:

Lek Konsekwencja interakcji z kofeiną
Aminofenazon Wzrost działania przeciwbólowego
Aminofilina Bóle głowy, niepokój, pobudzenie, zaburzenia snu, drżenie mięśni, tachykardia
Kwas acetylosalicylowy Wzrost działania przeciwbólowego
Teofilina Tachykardia, zaburzenia rytmu serca, pobudzenie psychoruchowe, niepokój, hipotonia, zaburzenia snu, bóle głowy, skurcze mięśni [3]
Pseudoefedryna Może wywoływać nerwicę lub stany nerwowe
Pentoprazol, omeprazol Wzmożone wypłukiwanie magnezu z organizmu

 

Niebezpieczną dla zdrowia interakcją jest połączenie leku zawierającego pseudoefedrynę z kofeiną. Mocna kawa rano połączona z tabletką „na katar” wywoła negatywne skutki dla naszego organizmu. Zalicza się do nich właśnie nerwice i stany nerwowe, które mogą zachodzić szybko i zdecydowanie lub długotrwale i podprogowo [4].

W przypadku kwasu acetylosalicylowego połączenie tych dwóch substancji nie zawsze jest korzystne. Kofeina wzmocni działanie drażniące na śluzówkę żołądka, co może doprowadzić nawet do krwawień.

Kawa może również powodować zmianę wchłaniania leków. Stąd tak ważne jest uświadamianie pacjenta, że leki najbezpieczniej jest popijać wodą. Substancji leczniczych nie należy łączyć z gorącymi napojami, więc w tym przypadku kawa będzie dodatkowo niewskazana. Obniża ona działanie flufenazyny oraz haloperidolu o około 10%, jest to właśnie związane z obniżeniem wchłaniania tych związków [5].

 

Wpływ kofeiny na sprawność podczas pracy

Warto wiedzieć, że kawa wpływa na naszą sprawność podczas wykonywania codziennych czynności. W wielu publikacjach potwierdzono, że około 200 mg kofeiny jest skuteczne w pokonywaniu nocnego spadku sprawności poznawczej. Substancja ta zwiększa również poziom ciśnienia krwi oraz podnosi temperaturę ciała. Kawa jednak nie jest jedynym sposobem na poprawę koncentracji. Istnieje badanie głoszące, że żucie gumy w celu poprawy czujności przez 15 minut w godzinnych odstępach poprawia sprawności funkcji poznawczych tak samo jak kawa. Może być to alternatywa dla osób niepijących kawy [1].

(fot. shutterstock)

Podsumowując, kawa jest używką niezwykle popularną i bardzo dobrze przebadaną. Jej wpływ na procesy fizjologiczne oraz farmakoterapie jest świetnie poznany. Dlatego zatem, po zgromadzeniu i przedstawieniu tych informacji na temat kawy, autor życzy wszystkim jej wielbicielom udanego dnia!

 

Piśmiennictwo:

  1. ZUŻEWICZ, KRYSTYNA; KONARSKA, M. Kofeina-sposób na poprawę sprawności działania i zapobieganie senności. Bezpieczeństwo Pracy: nauka i praktyka, 2008, 10-14.
  2. ZUKIEWICZ-SOBCZAK, W., et al. Wpływ spożycia kawy na organizm człowieka. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, 18.1.
  3. KORZENIOWSKA, Katarzyna; JABŁECKA, Anna. Interakcje leków z pożywieniem Drug-food interaction.
  4. BABIAK, Mariusz. Interakcje leków OTC OTC drug interactions. Acta Scholae Superioris Medicinae Legnicensis, 68.
  5. CZECH, Natalia; GETEK, Monika; BIAŁEK-DRATWA, Agnieszka; FIZIA, Katarzyna; MUC-WIERZGOŃ, Małgorzata; NOWAKOWSKA-ZAJDEL, Ewa, Wiedza pacjentów na temat interakcji leków z żywnością i alkoholem. Pielęgniarstwo Polskie 2013, 2 (48), 73–78

 

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Kamil Bąk

Absolwent Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, od 3 lat aktywnie działający w Polskim Towarzystwie Studentów Farmacji. Oprócz nauk związanych z farmacją do moich zainteresowań zalicza się historia, sport, literatura oraz muzyka.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

43 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Ja poranka bez kawy sobie nie wyobrażam. Kiedyś dziwiłam się innym , że tak zaczynają dzień, teraz u mnie to norma
Kawa musi być. Najlepiej może nie na pusty żołądek, ale bez kawy się nie da :)
Jak jeszcze nie pracowałam miałam dni bez kawy i było ich całkiem sporo. Teraz kiedy pracuję to niezbędny element każdego poranka.
A ja się staram unikać kawy, bo bardzo często się po niej źle czuję.
sporo moich znajomych też tak ma. Jak to mówią: rewolucje żołądkowe murowane
ja uwielbiam jej smak...mogę śmiało stwierdzić, że jestem od niej uzależniona
Kawa kawie nie jest równa. Rozpieściłam moje kubki smakowe i byle jakiej już nie akceptują ;)
Ja mam tak samo ;) dlatego że sama nie posiadam ekspresu to pijam ją od czasu do czasu tylko w ulubionej kawiarni
Dla mnie kawa to rytuał, jeśli akurat nie jestem w pracy - to takie 20min wytchnienia w ciągu dnia;)
jeszcze pol roku temu pilam kika kaw dziennie ale odkad wprowadzilam zasade jedna kawka dziennie rano stwierdzam ze znaczaco poprawilo sie moje samopoczucie, wniosek: wszystko jest dobre w rozsadnych ilosciach
Lepiej postawić na jakość i wypić jedną, dobrą kawę w spokoju niż kilka w pośpiechu;)
Ale jedna to za mało. To nierozsądna ilość ;)
kawe bardzo lubie , pije jej dośc duzo , moze za duzo
Emila (gość) 2018-11-03 07:40:47
W artykule jest podana błędna śmiertelna dawka kofeiny
"Paweł Szynkiewicz Zamysł jest taki, żeby dać pełen obraz dyskusji. Czyli komentarze pod artykułem niezależnie od tego gdzie będą dodawane – będą się wyświetlać zarówno na portalu z którego pochodzi artykuł, jak i na farmacja.net … Dzięki temu nie będzie problemu, że w jednym miejscu toczy się jedna dyskusja, a w drugim druga. To jest jedna z największych nowości nowej wersji farmacja.net" Emila, nie wiem czy wiesz, że w efekcie tej bilokacji, na tym drugim portalu jesteś Adamem, chyba, że tak masz. Właściwie jest to bez znaczenia, ale uznanie należy się również dla Adama za trafną uwagę :)
Fakt, wystarczy już 10g, by zabić dorosłego człowieka i niewiele wystarczy by zrobić błąd, który wiele może kosztować innych... Emilio, brawo za czujność :)
niekoniecznie, ja wypijam kawke rano w domu a w pracy woda +herbaty ziolowe
A ja na odwrót. Kawa lepiej smakuje mi w pracy ;)
mnie smakuje wszędzie i o każdej porze, osobiście preferuję arabicę .....robusty nie znoszę
Ja nie pije kawy , czuje się jakiś nienormalny :)
No oczywiście że trzeba się temu bliżej przyjrzeć. Tak się nie da ;)
Ja osobiście kawy nie lubiłem aż do połowy studiów... Wszystko przez to, że zawsze to była albo rozpuszczalna albo sypana. A tak na prawdę ciężko do jednego worka wrzucić te wersje i taką z dobrego ekspresu ciśnieniowego. Niestety od kiedy kupiłem sobie taki dziennie nie zamykam się w zalecanych 4 filiżankach...
Oj tak, nie da się porównać kawy z ekspresu do kawy sypanej (o rozpuszczalnej nawet nie wspomnę). Kiedyś marzył mi się taki w domu, ale złe samopoczucie po wypiciu kawy skutecznie zniechęciło mnie do zakupu.
Marzy mi się ekspres ciśnieniowy w domu, ale poki co metraż kuchni blokuje to marzenie :D ale kawiarka tez daje radę;)
Miałam ekspres kapsułkowy, aczkolwiek dla mnie smak nie ten, zbyt wyczuwalna nuta plastiku;) za to korci mnie by pobawić się dripem
tylko ekspres ciśnieniowy lub kawiarka są w stanie wydobyć prawdziwą esencję z kawy oczywiście dobrej jakości
Dokładnie, dla mojej połówki kawa tylko z kawiarki wydobywa esencję
Ja bez kawy nie wyobrażam sobie życia, kawa nie pyta ona zawsze rozumie jest dobra na zły i dobry humor.
ja osobiście bardzo lubie kawe , musi być z mleczkiem
a ja zaczynam pracowac nad tym by wyeliminowac nawet te jedna mala czarna dziennie ale kurcze czym ja zastapic by moc caly dzien jakos funkcjonowac
dla mnie też mleczko musi byc, na szczęscie cukier już wyeliminowałam
Kawa musi być na początku każdego dnia :)
Ostatnio przerzuciłem się na espresso zamiast filiżanek "rozcieńczonej" kawy.
Przy espresso właśnie widać tę przepaść między z-ekspresu, a nie-z-ekspresu. Do niedawna nie wyobrażałem sobie picia kawy bez mleka i bez cukru, a dobre espresso wchodzi jak marzenie :D
Zgadza się. Ja z ekspresu już od dawna bez dodatków. Teraz czasem jak się człowiek napije takiej "zwykłej" to słabo to wypada ;)
to tak jak ze wszystkim,,,,jak pojeździsz mercedesem to już do wartburga nie wsiądziesz
Rano na pewno, to już dla mnie obowiązek. Dalej w ciągu dnia już różnie bywa..