REKLAMA
REKLAMA

Ulotka dla pacjenta – benzodiazepiny

Pierwszy lek z grupy benzodiazepin został wprowadzony do lecznictwa około 60 lat temu. Obecnie, głównie ze względu na szeroki zakres stosowania, benzodiazepiny stanowią grupę leków dość często wykorzystywanych w lecznictwie. Trzeba jednak pamiętać, że terapia lekami z tej grupy powinna być wprowadzana rozważnie i prowadzona ściśle według zaleceń lekarza.

(fot. shutterstock)

W Polsce dostępne są: diazepam, bromazepam, chlordiazepoksyd, klonazepam, alprazolam, midazolam, nitrazepam, oksazepam, lorazepam, temazepam, estazolam, klobazam, klorazepan.

REKLAMA
REKLAMA

 

Działanie farmakologiczne

Mechanizm działania polega na nasileniu hamujących funkcji neuronów GABA-ergicznych. Leki te łączą się w miejscach wiązania dla benzodiazepin w obrębie podjednostek α receptorów GABAA-ergicznych i działają w tych miejscach jako agoniści. Na skutek tego zwiększa się siła wiązania GABA, a także siła jego działania.

Powyższy mechanizm działania warunkuje właściwości przeciwlękowe, nasenne, przeciwdrgawkowe i miorelaksacyjne tej grupy leków.

 

Wskazania do stosowania

Poszczególne benzodiazepiny różnią się siłą, czasem i ukierunkowaniem działania, co powoduje, że mogą być wykorzystywane w różnych jednostkach chorobowych.

Wskazaniami do ich stosowania są:

  • zespół lęku uogólnionego
  • lęk napadowy
  • fobie
  • premedykacja przed zabiegami
  • napady drgawkowe
  • stany spastyczne mięśni
  • bezsenność
  • ostry zespół odstawienia alkoholu

 

Przeciwwskazania

Leki z grupy benzodiazepin nie mogą być stosowane u pacjentów, u których występuje:

  • ciężka niewydolność oddechowa
  • ciężka niewydolność wątroby
  • miastenia
  • ostra porfiria
  • zatrucie alkoholem
  • zespół bezdechu sennego
  • jaskra z wąskim kątem przesączania
  • nadwrażliwość na benzodiazepiny

Stosowanie tych leków u kobiet w ciąży i podczas laktacji jest niezalecane. Dopuszczalne jest jedynie w sytuacji, gdy zastosowanie danego leku jest bezwzględnie konieczne.
Nie należy ich także stosować u osób prowadzących pojazdy oraz obsługujących urządzenia mechaniczne.

 

Działania niepożądane

Stosowanie benzodiazepin może wiązać się z mnogością działań ubocznych. Głównymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi podczas terapii są: senność, upośledzenie refleksu, zaburzenia pamięci i koordynacji ruchowej, które znacznie utrudniają wykonywanie precyzyjnych czynności. Szczególnie duże ryzyko takich powikłań dotyczy osób starszych i może niestety kończyć się upadkami i urazami.
Dodatkowo mogą jeszcze wystąpić zaburzenia mowy i widzenia, bóle głowy, drżenia, bradykardia oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Nietypowym skutkiem ubocznym są reakcje paradoksalne, które występują u 1-20% osób stosujących benzodiazpiny. Charakteryzują się one wystąpieniem lęku, pobudzenia psychoruchowego oraz zachowań agresywnych. Zdarzają się częściej u pacjentów uzależnionych od alkoholu oraz w wieku podeszłym i z organicznymi uszkodzeniami mózgu.

 

Ryzyko uzależnienia

Istotnym problemem terapeutycznym jest rozwój tolerancji i uzależnienia, nie tylko psychicznego, ale także fizycznego. Po zaprzestaniu stosowania benzodiazepin zależność fizyczna prowadzi do wystąpienia objawów zespołu abstynencyjnego w postaci lęku, niepokoju, bezsenności, zaburzeń koncentracji, drżenia mięśniowego, depresji, zaburzeń żołądkowo-jelitowych oraz napadów gorąca. Chcąc zakończyć terapię lekami z tej grupy, należy stopniowo zmniejszać dawkę. Szczególnie ostrożnie trzeba postępować u chorych stosujących leki przez dłuższy czas.

 

Interakcje

Jednoczesne stosowanie benzodiazepin z alkoholem może powodować sumowanie się depresyjnego wpływu na OUN tych środków, co w efekcie może skutkować nawet śmiercią pacjenta. Z tego powodu zalecane jest całkowite zaprzestanie spożywania alkoholu na czas terapii.

Nasilenie działania uspokajającego, wpływu na układ oddechowy oraz parametry hemodynamiczne obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepin z lekami działającymi depresyjnie na OUN, takimi jak: leki przeciwpsychotyczne, leki przeciwlękowe/uspokajające, przeciwdepresyjne, nasenne, przeciwpadaczkowe, opioidowe leki przeciwbólowe, znieczulające, przeciwhistaminowe.

Inhibitory izoenzymów cytochromu P-450 (np. disulfiram, cymetydyna, ketokonazol, erytromycyna, ritonawir) hamują procesy biotransformacji pochodnych benzodiazepiny i nasilają ich depresyjne działanie na ośrodkowy układ nerwowy. Natomiast leki, które indukują aktywność cytochromu P-450 (np. ryfampicyna, fenobarbital, fenytoina, primidon, karbamazepina) przyspieszają procesy biotransformacji pochodnych benzodiazepiny i osłabiają ich działanie farmakologiczne.

 

Bibliografia:

  1. Mutschler Farmakologia i toksykologia. Podręcznik – E. Mutschler, G. Gesslinger, H.K. Kroemer, P. Ruth, M. Schäfer-Korting, wyd. II polskie poprawione i uzupełnione, red. W. Buczko
  2. Podręcznik dla studentów farmacji, red. Waldemar Janiec, wyd. PZWL, 2014
  3. Kompendium farmakologii, red. Waldemar Janiec, wyd. PZWL, 2015
  4. http://www.pharmindex.pl/
  5. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/123877,dzialania-niepozadane-pochodnych-benzodiazepiny
REKLAMA

Patrycja Ciabach

Jestem studentką IV roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Interesują mnie tematy związane z farmacją kliniczną i recepturą. W wolnym czasie jeżdżę na rolkach lub rysuję. Kocham zwierzęta i podróżowanie.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]