Udar mózgu – jakie są czynniki ryzyka?

shutterstock_133427963.jpg

Udar mózgu jest III co do częstości przyczyną zgonów – corocznie na świecie dotyka on 15 mln osób, a 5 mln z nich umiera. Wyraźnie zatem widać, że udar mózgu jest częstą przypadłością, która oprócz wysokiego ryzyka zgonu powoduje długotrwałe negatywne następstwa zdrowotne (60% pacjentów po udarze pozostaje w pewnym stopniu niepełnosprawna ruchowo).

Udar mózgu - jakie są czynniki ryzyka?

Udar mózgu to wg definicji WHO złożony zespół kliniczny, charakteryzujący się nagłym wystąpieniem objawów ogniskowych bądź uogólnionych w obrębie mózgu i utrzymujący się powyżej 24h. Czynnik sprawczy to w przypadku udaru przyczyna naczyniowa.

Udar mózgu może mieć charakter niedokrwienny (zatorowy) – ten rodzaj stanowi ok. 80-85% wszystkich udarów, lub krwotoczny, wynikający z uszkodzenia naczynia. Każdy rodzaj udaru wiąże się z w występowaniem określonych czynników ryzyka, które w zależności od charakteru podzielić można na:

Czynniki obejmujące populację ogólną:

Niemodyfikowalne:

  • Wiek – z każdą dekadą zwiększa się ryzyko wystąpienia udaru mózgu, powyżej 65 r.ż. ryzyko wynosi 6%, natomiast powyżej 80 r.ż. już blisko 36% populacji doświadcza udaru mózgu
  • Płeć – udar mózgu dotyka częściej mężczyzn, natomiast u kobiet ma on zwykle cięższy przebieg
  • Rasa
  • Czynniki genetyczne

Modyfikowalne:

  • Nadciśnienie tętnicze – jest zdecydowanie najczęstszą przyczyną udarów mózgu (w zależności od bibliografii odpowiada nawet za 50-60% udarów). Utrzymywanie się trwałych wartości ciśnienia na poziomie >160/95 mmHg zwiększa ryzyko udaru 3-6 krotnie.
  • Choroby serca – stanowią ważną grupę czynników ryzyka. Największą zależność między chorobami serca a udarem można zauważyć w odniesieniu do choroby wieńcowej czy migotania przedsionków. MP powoduje nawet 5-krotny wzrost ryzyka wystąpienia zatorów w mózgowym układzie krążenia w porównaniu do osoby pozbawionej tego schorzenia. Udar w następstwie migotania przedsionków ma też zwykle cięższy przebieg w porównaniu do innych czynników ryzyka.
  • Cukrzyca – zwiększa ryzyko udaru mózgu od 2,5 do 3,5x. Jako choroba stanowiąca „podłoże” dla innych zmian metabolicznych stanowi ważny czynnik ryzyka, który bezwzględnie powinien być kontrolowany.
  • Zaburzenia poziomu lipidów – obniżenie poziomu HDL i wzrost ilości trójglicerydów znacząco podnoszą ryzyko wystąpienia udaru. Szczególnie niebezpieczna jest miażdżyca tętnic szyjnych.
  • Otyłość – BMI>30 podnosi ryzyko wystąpienia udaru 1,5-krotnie.

Czynniki ograniczające się do konkretnej grupy pacjentów (subpopulacyjne):

  • Nikotynizm
  • Alkoholizm – nadmierne spożywanie alkoholu powoduje wzrost ciśnienia, wzrost krzepliwości krwi i spadek przepływu mózgowego, co stanowi istotne czynniki ryzyka udaru mózgu. Ryzyko to wzrasta 3-krotnie przy spożywaniu powyżej 60g/24h etanolu.
  • Bezdech senny – jest ważnym czynnikiem występowania nadciśnienia, a to z kolei jest czynnikiem ryzyka wystąpienia udaru.
  • Niektóre choroby, np. dna moczanowa, migrena.

Dodatkowymi czynnikami ryzyka wystąpienia udaru są:

  • Dieta uboga w witaminy C i E – p/utleniacze chroniące naczynia krwionośne)
  • Wskaźnik CRP – jako marker procesu zapalnego pozwala ocenić ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych
  • Terapia antykoncepcyjna – preparaty antykoncepcyjne sprzyjają zakrzepicy, zarówno żylnej jak i tętniczej
  • Mała aktywność fizyczna
  • Zabiegi kardiochirurgiczne – wykazano, iż chirurgiczne leczenie choroby wieńcowej zwiększało ryzyko wystąpienia udaru, który występował po zabiegu jako powikłanie neurologiczne.

Literatura:

1. Wybrane czynniki ryzyka, choroby i zespoły objawowe prowadzące do występowania udarów mózgu, Małgorzata Cichońska, Monika Borek, Wioletta Krawczyk, ACTA SCIENTIFICA ACADEMIAE OSTROVIENSIS
2. Udar mózgu – czynniki ryzyka i profilaktyka, Agnieszka Strepikowska, Adam Buciński, Postępy Farmakoterapii, Tom 65, Nr 1, 2009, 46-50
3. Zastosowanie nowych doustnych leków przeciwkrzepliwych w prewencji powikłań zatorowych u chorych z migotaniem przedsionków, Piotr Pruszczyk, Janina Stępińska, Waldemar Banasiak, Anna Członkowska, Grzegorz Opolski, Maciej Niewada, Piotr Donikowski, Michał Tendera, Jerzy Windyga, Kardiologia Polska 2012; 70, 9: 979–988
4. Analiza czynników ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu (badanie wstępne), Zyta Banecka-Majkutewicz, Walenty M. Nyka, Małgorzata Krześniak-Bohdan, Grzegorz Kozera, Joanna Jakóbkiewicz-Banecka, Udar Mózgu 2002, tom 4, nr 1, 15–22
5. Statyny w pierwotnej i wtórnej prewencji udaru niedokrwiennego mózgu, Jacek Budzyński, Bogusława Wiśniewska, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 1, 1–8
6. Migotanie przedsionków, antykoagulacja a udar mózgu, Tadeusz Mendel, Anna Członkowska, Farmakoterapia w psychiatrii i neurologii II, 97, 4, 48-54
7. Postępowanie diagnostyczne i leczenie w udarze mózgu, prof. dr hab. med. Anna Członkowska, dr n. med. Tomasz Litwin, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie
8. Profilaktyka pierwotna i wtórna udarów mózgu, Barbara Błaszczyk, Remigiusz Czernecki, Helena Prędota-Panecka, Studia Medyczne 2008; 9: 71-75
9. Najnowsze zalecenia dotyczące zastosowania nowych doustnych antykoagulantów w rutynowej praktyce, Michał Witkowski, Magdalena Witkowska, Piotr Smolewski, Postępy Hig. Med. Dośw. (online) 2016, 70: 43-55

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o