Sterydy donosowe — kiedy je proponować?
Od kilku lat na rynku aptecznym obecne są preparaty bez recepty ze sterydami, które stosowane są donosowo. Kiedy bezpiecznie i z korzyścią dla pacjenta rekomendować sterydy donosowe?
Jedyną substancją czynną zaliczaną do grupy sterydów i wykorzystywaną w produktach leczniczych o statusie OTC do podawania do nosa jest furoinian mometazonu. Aktualnie w aptekach dostępnych jest kilka produktów w postaci aerozolu do nosa z tą substancją aktywną w składzie. W jakich sytuacjach możemy polecić furoinian mometazonu bez recepty?
Sterydy donosowe — wskazania do stosowania preparatów OTC
W ChPL konkretnych preparatów znajdziemy tylko jedno konkretne wskazanie do zastosowania furoinianu mometazonu. To leczenie objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa (zwanego też sezonowym alergicznym nieżytem nosa – ANN – lub katarem siennym) u osób dorosłych (powyżej 18 roku życia) po wcześniejszym zdiagnozowaniu przez lekarza.
Przeanalizujmy teraz każdy z członów tego wskazania.
Sterydy donosowe a alergiczny nieżyt nosa
Klasycznymi objawami alergicznego nieżytu nosa, które może zgłaszać pacjent w aptece, są:
- upośledzenie drożności nosa (zatkanie nosa)
- wyciek wodnistej wydzieliny z nosa
- świąd nosa
Choroba przejawia się jednym lub kilkoma z objawów występujących w trakcie kontaktu osoby chorej ze źródłem uczulającego alergenu. Często wyżej wymienionym objawom towarzyszą objawy zapalenia spojówek: łzawienie, świąd oczu, zaczerwienienie spojówek.
Dlaczego sterydy donosowe OTC nie powinny być stosowane u dzieci?
Sterydy donosowe mogą być zalecane pacjentom w wieku od 18 lat, między innymi z powodu ryzyka opóźnienia wzrostu u dzieci, co wiąże się z koniecznością kontroli krzywej wzrastania przez lekarza. Jest to związane z potencjalnym wystąpieniem ogólnoustrojowego działania niepożądanego w postaci wpływu na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (nawet pomimo niskiej biodostępności kortykosteroidów podawanych na błonę śluzową nosa).
Czytaj także: Sterydy do nosa- jak je prawidłowo stosować?
Czemu najpierw diagnoza lekarska?
Objawy alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa mogą wyglądać podobnie do schorzeń błony śluzowej nosa o innej przyczynie.
Ponadto alergiczny nieżyt nosa często współistnieje z astmą oskrzelową. Oznacza to, że chorzy z ANN wymagają oceny w kierunku astmy, a chorzy na astmę – diagnostyki w kierunku ANN. Nieprawidłowo leczony alergiczny nieżyt nosa może być przyczyną rozwoju astmy lub pogorszyć jej przebieg.
Dlatego lekarz musi postawić diagnozę ANN na podstawie szczegółowego wywiadu, zbadania organizmu pacjenta oraz wykonaniu badań dodatkowych, potwierdzających rozpoznanie. Prawidłowo przeprowadzona diagnostyka pozwala na zastosowanie skutecznej terapii farmakologicznej, zaplanowanie terminów stosowania leków i ich dawek oraz ewentualne zastosowanie immunoterapii swoistej (odczulania).
Co ważne – alergiczny nieżyt nosa może maskować objawy astmy! Więc jeśli do apteki przychodzi pacjent i skarży się na objawy ANN, które występują u niego po raz pierwszy, lub przedstawia objawy sugerujące astmę (takie jak: kaszel, świszczący oddech, duszność) należy zalecić mu konsultację lekarską.
Czytaj także: Pronasal- aerozol do nosa
O czym powiedzieć pacjentowi?
Po określeniu zasadności zastosowania sterydów donosowych warto przekazać pacjentowi następujące informacje:
- Sterydy donosowe należy podawać przez maksymalnie 14 dni – jeśli po tym czasie objawy ulegną tylko częściowej poprawie lub się pogorszą, trzeba skonsultować się z lekarzem.
- Leczenie tym lekiem może trwać nieprzerwanie przez 3 miesiące bez zasięgnięcia porady lekarskiej.
- Zanim będzie można ocenić efekty leczenia, niezbędne jest regularne stosowanie leku przez co najmniej kilka dni. U niektórych osób złagodzenie objawów występuje już po 12 godzinach od podania pierwszej dawki, jednak czasem trzeba poczekać 2 dni.
- Aby uniknąć przedawkowania leku, nie należy przekraczać zalecanej maksymalnej liczby rozpyleń na jedno podanie oraz nie używać częściej niż raz na dobę.
- W celu zapobiegania miejscowemu podrażnieniu i perforacji przegrody nosowej trzeba zadbać o właściwy sposób podawania leku. Należy przechylić głowę lekko do przodu, trzymając butelkę pionowo do góry. Końcówka dozownika powinna by skierowana w stronę nozdrza, a nie w kierunku przegrody nosowej.
Autorka: mgr farm. Daria Frisch
Bibliografia:
- Karty Charakterystyki Produktu Leczniczego preparatów: Momester Nasal, Nasometin Control, ALERIC SPRAY, Pronasal Control, HITAXA METMIN-SPRAY
- Materiały edukacyjne dla farmaceuty zatwierdzone przez URPLWMiPB dla preparatów: Momester Nasal, Pronasal Control, ALERIC SPRAY