Rola farmaceuty w profilaktyce zdrowotnej

Rola farmaceuty w obszarze profilaktyki zdrowotnej

Rola farmaceuty w obszarze profilaktyki zdrowotnej jest ogromna. Pamiętać trzeba, iż niezależnie od konkretnych programów profilaktycznych, o których mówią rekomendacje Zespołu ds. Opieki Farmaceutycznej, działania profilaktyczne są niejako wpisane w zawód farmaceuty. Farmaceuci od zawsze stanowią ważne ogniwo budowania i wzmacniania świadomości zdrowotnej wśród pacjentów. Apteka jest miejscem, gdzie informacje na temat zdrowej diety i aktywności fizycznej, a także walki z nałogami,  przekazywane są przez farmaceutów pacjentom leczonym z powodu chorób przewlekłych. 

Czytaj również: Czy farmaceuci są gotowi na wykonywanie szczepień?

Profilaktyka w usługach opieki farmaceutycznej

Warto także zauważyć, że działania profilaktyczne, polegające na prowadzeniu szeroko pojętej edukacji zdrowotnej, wpisują się w zakres innych usług opieki farmaceutycznej. Często stanowiąc ich integralna część. Rozpatrywać należy działania profilaktyczne jako te, wpisane w codzienność rozmów z pacjentami.  Jest to ważny element Indywidualnego Planu Opieki Farmaceutycznej w ramach usługi „Przegląd Lekowy”, a także jako integralna część usługi „Nowy Lek”. 

W sytuacji pacjent stosuje pierwszorazową terapię z użyciem leków sercowo-naczyniowych lub w przypadku potencjalnych problemów lekowych związanych ze stosowaniem np. statyn, a identyfikowanych w czasie wykonywania przeglądu lekowego, przekazanie informacji na temat zdrowego stylu życia muszą być integralną częścią interwencji farmaceuty. Szczególnie w przypadku schorzeń sercowo-naczyniowych, nie ma skutecznej farmakoterapii bez udziału pacjenta w całościowym procesie leczenia, obejmującym nie tylko stosowanie leków, ale także prace nad zmianą stylu życia. 

Program profilaktyki chorób układu krążenia

Według danych GUS w 2017 r., zgony z powodu chorób układu krążenia stanowią  41,5% wszystkich zgonów. Dodatkowo schorzenia sercowo-naczyniowe prowadzą do utraty jakości życia. W odpowiedzi na te wyzwania NFZ realizuje Program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK). Jego celem jest wczesne wykrycie chorób układu krążenia. Niestety świadczenia w ramach tego programu, pomimo że udzielane bez skierowania, po zgłoszeniu się do lekarza POZ, cieszą się niewielką popularnością – korzysta z nich ok. 3-4% uprawnionych! 

Zobacz też: Szczepienia – wyzwania stojące przed personelem i aptekami

Na czym polega program?

Program polega na ocenie czynników ryzyka oraz globalnego ryzyka wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego w przyszłości według klasyfikacji SCORE. Ponadto, wykonaniu badań biochemicznych, dokonania pomiaru ciśnienia tętniczego krwi, określenie współczynnika masy ciała BMI oraz wykonaniu badania przedmiotowego. Za każdym razem, lekarz przeprowadza edukację zdrowotną pacjenta oraz podejmuje wspólnie z nim decyzję o dalszym postępowaniu. Dyskutuje się obecnie o możliwości transferu większości wymienionych czynności do farmaceutów, którzy z powodzeniem w ramach usług opieki farmaceutycznej mogliby wykonywać większość wymienionych czynności.

Aby taki transfer kompetencji mógł się dokonać, potrzeba zmian legislacyjnych, dających farmaceutom rękojmię do wykonywania edukacji oraz profilaktyki zdrowotnej i nadających im status świadczenia zdrowotnego. Potrzebna jest także z pewnością dodatkowa edukacja podyplomowa w zakresie prowadzenia programów profilaktycznych, w ramach których zbierany i analizowany jest wywiad medyczny oraz wykonywana ocena globalnego ryzyka sercowo-naczyniowego. 

Czy rola farmaceuty w profilaktyce wzrośnie?

Z pewnością zmiany te w Polsce nastąpią, a rola farmaceutów w profilaktyce zdrowotnej będzie się wzmacniać. Potrzeba ta wynika z trudności, z jakimi mierzą się dzisiejsze systemy zdrowotne na całym świecie – społeczeństwa starzeją się, wzrasta zapotrzebowanie na usługi opieki zdrowotnej, a zasoby systemowe są ograniczone.

Jest zatem miejsce, a zarazem wielka potrzeba zwiększenia roli farmaceutów w systemie opieki zdrowotnej, poprzez rozszerzenie zakresu usług świadczonych w ramach opieki farmaceutycznej. 

Sprawdź także: Przegląd lekowy – jak ma być realizowany w Polsce? Szczegóły pilotażu przeglądu lekowego