REKLAMA
REKLAMA

Przypadek kliniczny – Hormony tarczycy u osoby starszej

Mgr farm. Zuzanna Miś – specjalista farmacji klinicznej

73-letni pacjent z chorobą niedokrwienną serca i niedoczynnością tarczycy zgłosił się do farmaceuty w celu wykupienia recepty na lewotyroksynę w dawcę 25 ug. Jednocześnie, z powodu odległej wizyty u endokrynologa, postanowił wyjaśnić w aptece swoje wątpliwości dotyczące wyników kontrolnych. 

REKLAMA
REKLAMA

(fot. shutterstock)

Stężenie TSH (tyreotropiny) wynosiło 8,5 mlU/L (norma 0,32 do 4,8 mlU/l), stężenie fT4 (wolnej tyroksyny) mieściło się w dolnej granicy zakresu referencyjnego (12 ng/l przy normie 8-20 ng/l). Pacjent równocześnie skarżył się na objawy zmęczenia, senności, osłabienia siły mięśniowej i gorszego samopoczucia. Podkreśla, że lek przyjmuje tylko na czczo, pół godziny przed śniadaniam, popijając wodą lub poranną kawą.

Mężczyzna obawia się, że niedoczynność tarczycy jest w dalszym ciągu niewystarczająco kontrolowana. Jego córka przeczytała w Internecie, że przy takich wynikach laboratoryjnych, dawka L-tyroksyny powinna zostać zwiększona. Pacjent zapytał farmaceutę, czy do czasu kolejnej wizyty u endokrynologa, nie może przyjmować podwójnej dawki leku.

Co farmaceuta powinien odpowiedzieć pacjentowi?

Niedoczynność tarczycy jest dość powszechnie występującym zaburzeniem produkcji hormonów (tyroksyny i trójjodotryoniny) w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Niedobór hormonów tarczycy powoduje stymulację przysadki mózgowej do produkcji tyreotropiny (TSH), który ma pobudzać tarczycę do działania.

Przesiewowym badaniem oceniającym funkcjonowanie tarczycy jest oznaczenie TSH w osoczu. Jego podwyższony poziom może, lecz nie musi, świadczyć o niewydolności tarczycy. Potwierdzeniem jest analiza fT4 (czasem fT3)

Niestety, interpretacja wyniku nie należy do prostych zadań. W żadnym wypadku nie próbujmy tego robić na własną rękę, tylko skierujmy pacjenta do lekarza. Warto wiedzieć, że zakres referencyjny podany przez laboratoria, nie odnosi się w równej mierze do wszystkich pacjentów.

Stężenia TSH w górnych granicach normy (między 2,6 – 4,8 mlU/l) mogą okazać się już za wysokie dla kobiet w wieku rozrodczym. Wymagają dalszej diagnostyki, ponieważ mogą powodować trudności z zajściem w ciążę. Z kolei u kobiet już będących w ciąży, wyniki TSH w górnej granicy normy są już wskazaniem do podawania L-tyroksyny, niezależnie od poziomu wolnych hormonów tarczycy, ponieważ mogą negatywnie wpływać na rozwój układu neurologicznego płodu [1].

Z drugiej strony u osób starszych, podwyższenie TSH nawet powyżej górnej granicy (do poziomu < 10 mlU/l) jest uznawane za powszechne, związane z wiekiem i akceptowalne. Zazwyczaj nie wymaga leczenia, jeśli stężenia hormonów tarczycy są w normie. Mówmy wtedy o subklinicznej niewydolności tarczycy [2].

W przypadku rozpoczęcia leczenia, dawki hormonów tarczycy powinny być zmniejszone u osób starszych, szczególnie jeśli obarczeni są oni chorobami sercowo-naczyniowymi. Leczenie L-tyroksyną powinno rozpocząć się od dawki 25 ug, a nawet 12,5 ug/dobę i stopniowo podnosić co kilka tygodni. Zbyt wysokie dawki hormonów tarczycy mogą powodować kołatanie serca, niepokój, drżenie, ale także zwiększone ryzyko migotania przedsionków [3].

W omawianym przykładzie lekarz prawidłowo zastosował małą dawkę L-tyroksyny. Być może na kolejnej wizycie zdecyduje się nawet na jej redukcję lub odstawienie, jeśli uzna, że wyniki laboratoryjne są zadawalające. W żadnym wypadku pacjent nie powinien samodzielnie decydować o zwiększeniu lub zmniejszeniu dawki L-tyroksyny. W połączeniu z chorobą podstawową mężczyzny (niewydolność serca), mogą pojawić się negatywne objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego.

W przypadku suplementacji hormonami tarczycy nie sposób ominąć zagadnienia prawidłowego dawkowania, czyli aspektu nad którym czuwać powinien farmaceuta. Brak skuteczności leczenia powinien być zweryfikowany pod kątem błędów w przyjmowaniu leku, zanim zostanie podjęta decyzja o podwyższeniu dawki. Najczęściej jest to brak minimalnej 30-minutowej przerwy przed posiłkiem lub jednoczesne (lub zbliżone w czasie) przyjmowanie innych leków, takich jak inhibitory pompy protonowej, bifosforanów, czy preparatów żelaza. Gdy pacjent musi stosować kilka leków na czczo, można zaproponować dawkowanie jednego z nich na noc, 4 godziny po ostatnim posiłku.

Do dość ciekawej interakcji zachodzi przy jednoczesnym popijaniu hormonów tarczycy kawą. Badania wykazały, że kawa hamuje absorpcję L-tyroksyny, powodując zmniejszenie stężenia leku w osoczu i ostatecznie zmniejszenie jego skuteczności działania [4]. Farmaceuta powinien wyjaśnić pacjentowi, dlaczego nie powinien on popijać leków kawą i jakie mogą być tego konsekwencje.

Na koniec przypomnienie, w jaki sposób przeprowadza się kontrolne badanie stężeń hormonów tarczycy i TSH. Dla osób przyjmujących L-tyroksynę, oznaczenie wykonuje się rano, jeszcze przed przyjęciem kolejnej dawki dobowej leku. Gdy badanie przeprowadza się po zażyciu leku, stężenie TSH może być obniżone, a fT4 podwyższone, co daje fałszywy obraz choroby [1].

Bibliografia

[1] Jonas M. Kuryłowicz A. Pacjent z chorobą tarczycy w gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – wybrane zagadnienia. Terapia 2018;12:86-90.

[2] Werder A, Werder K.Substitution with thyroid hormones in the elderly : Goals and risks. Internist (Berl). 2018 Jul 11

[3] Matthew IK. Hypothyroidism in the Elderly. Endotext. 2018.

[4] Benvenga S at al. Altered intestinal absorption of L-thyroxine caused by coffee. Thyroid. 2008 Mar;18(3):293-301.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

5 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Czy przyjęcie lub nie porannej dawki tyroksyny w dniu badania w normotyreozie do której pacjent dąży 6 do 12 miesięcy i przy 72 h t0,5 hormonu, ma aż tak duże znaczenie bo z tego co pamiętam to b/z .
W jakim odstępie od przyjęcia leku najlepiej nie pić kawy?
najlepiej to nie pic w ogole , bezpiecznie pic wode w kazdym czasie
czyli najlepiej nie pić cały dzień bo się przyjmuje leki?...
myslę, że godzina to juz wystarczająco duży odstęp, który gwarantuje całkowite wchłonięcie się leku i brak zaistnienia interakcji

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekarz.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo