Przeszczep mikrobioty – czy ma zastosowanie w medycynie?

Przeszczep mikroflory jelitowej, choć przez znaczną część społeczeństwa uznawany za kontrowersyjny budzi coraz większe zainteresowanie lekarzy w kontekście leczenia wielu aktualnie występujących schorzeń. Mechanizm, na podstawie którego przeszczep mikrobioty korzystnie wpływa na fizjologię przewodu pokarmowego nie jest nadal precyzyjnie określony. Przyjmuje się dwie wersje:

  • Pierwsza mówi o tym, że patologiczna mikroflora zastępowana jest nową, pochodzącą od dawcy
  • Druga twierdzi, iż mikroflora dawcy pobudza osłabioną mikroflorę biorcy do aktywniejszego wzrostu, w celu osiągnięcia oczekiwanej równowagi między drobnoustrojami fizjologicznymi a patogennymi [1].

Nie ważne, czy prawidłowa będzie pierwsza czy druga wersja, technika przeszczepu mikrobioty z powodzeniem stosowana jest już w pewnych jednostkach chorobowych, natomiast w kontekście kolejnych wciąż trwają  badania.

przeszczep mikrobioty
Czy przeszczep mikrobioty ma sens? fot. shutterstock

Zakażenie clostridium difficile

Clostridium difficile w sprzyjających warunkach wykazuje patogenne działanie w obrębie dolnego odcinka przewodu pokarmowego. W wyniku antybiotykoterapii, stosowania leków zobojętniających żołądek czy częstych wizyt w szpitalu może dojść do zapoczątkowania infekcji laseczką Clostridium, co objawia się bólem brzucha, gorączką, ostrą biegunką, a w dalszej perspektywie rozwojem rzekomobłoniastego zapalenia jelit [2].
Przeszczep mikrobioty ma na celu odbudowę właściwej mikroflory jelitowej osoby zarażonej Clostridium difficile. W warunkach infekcji przemiana kwasów żółciowych zostaje zaburzona, przez co obecne w świetle jelita kwasy sprzyjają dalszemu rozwojowi laseczek bakterii [2]. Odbudowa właściwej równowagi w składzie drobnoustrojów pozwala na wyeliminowanie tego zjawiska i szybkie zahamowanie objawów choroby (zwykle w ciągu 2 dni, maksymalnie w przeciągu tygodnia).
Zastosowanie przeszczepu mikrobioty w leczeniu CDI (C.difficile infection) jest obecnie najlepiej poznaną i przebadaną metodą transplantacji mikroflory jelitowej z próbki kału. Według licznych badań metoda ta wykazuje lepszą skuteczność aniżeli standardowe leczenie wankomycyną [3].

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Ilość badań opisujących zastosowanie tej metody w leczeniu „colitis ulcerosa” jest zdecydowanie mniejsza, aniżeli ma to miejsce w kontekście terapii zakażeń C.difficile. Wyniki dotychczasowych badań wskazują jednak, iż efekty lecznicze nie są tak spektakularne jak w przypadku wcześniejszego schorzenia. Zastosowanie przeszczepu mikrobioty pozwoliło pacjentom na zmniejszenie dolegliwości dopiero w przeciągu kilku miesięcy, a nawet lat [3].

Otyłość

Mało kto powiązałby leczenie otyłości z przeszczepem mikrobioty. Niemniej jednak u osób z nadwagą dochodzi do rozwoju tzw. mikrobioty sprzyjającej otyłości, która nadmiar energii z pożywienia oddaje gospodarzowi, czyli ludzkiemu organizmowi. U osób otyłych stwierdza się mniejszą niż standardowo ilość bakterii z rodzaju Bacteroidetes. Dotychczasowe badania niejednoznacznie popierają słuszność stosowanie transplantacji mikroflory jelitowej jako metody leczenia otyłości, choć w kilku przypadkach zaobserwowano zmniejszenie masy ciała u pacjentów poddanych tej terapii [4].

Autyzm

Choć obecnie nie przeprowadzano terapii leczenia autyzmu u dzieci metodą przeszczepu mikrobioty, to wykazano pewną zależność pomiędzy zwiększoną zawartością C.difficile w kale dzieci chorych w porównaniu do próbek kału dzieci zdrowych. Fakt ten może mieć istotne znaczenie, zważywszy na to, że udokumentowany jest zanik objawów autystycznych u dzieci leczonych w wyniku infekcji CDI [5]. Kwestia leczenia autyzmu przeszczepem mikrobioty pozostaje zatem nadal otwarta.

Choroba parkinsona

Podobnie jak w przypadku leczenia autyzmu nie ma obecnie jasnych i czytelnych danych potwierdzających możliwość zastosowania leczenia mikrobiotą również tej jednostki chorobowej. Pomysł włączenia techniki przeszczepu mikroflory do leczenia choroby Parkinsona wywodzi się z faktu, iż większość pacjentów skarży się na częste zaparcia jeszcze na długo przed wystąpieniem typowych objawów choroby neurologicznej. Niektórzy badacze wysuwają na tej podstawie wniosek, iż choroba ta ma swój początek właśnie w jelitach, w związku z czym warto sprawdzić, czy technika przeszczepu mikrobioty nie sprawdzi się w skutecznym leczeniu choroby Parkinsona [5].

Zespół jelita drażliwego

I w tym przypadku ilość aktualnie dostępnych badań jest niewystarczająca, aby móc mówić o możliwości stosowania przeszczepu mikrobioty w leczeniu IBS. Dotychczasowe publikacje potwierdzają ograniczenie dolegliwości u chorych z zaawansowaną postacią choroby (ciężkie zaparcia, dolegliwości bólowe). Brak wystarczających danych, które pozwoliłyby na całkowite potwierdzenie skuteczności transplantacji próbek kału w terapii IBS [3,5].

Nowotwory

10-20% nowotworów powiązanych jest z infekcją bakteryjną. Nie inaczej jest w przypadku nowotworu jelita grubego i odbytnicy, który także wykazuje istotną zależność z obecnością patogennych bakterii. W świetle jelita dochodzi do przetwarzania niektórych substancji w związki kancerogenne, dodatkowo nieprawidłowa mikroflora skutkuje narastaniem niekorzystnego potencjału redoks, oddziałującego na komórki nabłonka jelit, co przyśpiesza zmiany nowotworowe. Widać zatem pewien sens w poszukiwaniu rozwiązania tego problemu metodą przeszczepu mikrobioty, jednakże na konkretne wyniki badań przyjdzie nam jeszcze poczekać [6].

 

Na podstawie przedstawionych przykładów widać, że skład mikroflory jelitowej ma dość duże znaczenie w kontekście prawidłowego stanu zdrowia. W jaki jednak sposób zmiana składu mikroflory jelitowej może oddziaływać na przebieg chorób neurologicznych? Niech przykładem i potwierdzeniem tego będzie fakt, iż zdecydowana większość serotoniny (ważnego neuroprzekaźnika w OUN) produkowana jest w przewodzie pokarmowym przy udziale określonych rodzajów bakterii. Zaburzenia mikroflory jelitowej wpływają zatem negatywnie na proces jej syntezy, a to z kolei na proces przekazywania informacji w OUN [7].
Dlatego choć metoda jest dość kontrowersyjna warto kontynuować badania nad jej możliwymi zastosowaniami, które miejmy nadzieję potwierdzone zostaną licznymi, wartościowymi publikacjami.

Zajrzyj do pierwszego artykułu z cyklu:

Mikrobiota – czym jest i czy można ją przeszczepić?

 

Literatura:

  1. Transplantacja mikroflory jelitowej w leczeniu otyłości i zaburzeń metabolicznych – metoda nadal ryzykowna i niepotwierdzona wynikami badań klinicznych, Lucyna Ostrowska, Wojciech Marlicz, Igor Łoniewski, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2013, tom 4, nr 4, 161-169
  2. Przeszczep jelitowej flory bakteryjnej w leczeniu choroby związanej z Clostridium difficile, Małgorzata Małopolska, Marek Fol, Med. Dośw. Mikrobiol., 2015, 67, 207-219
  3. Przeszczepienie mikrobioty jelitowej – metoda leczenia nawracających zakażeń o etiologii Clostridium difficile i innych chorób, Klaudia Juszczuk, Katarzyna Grudlewska, Agnieszka Mikucka, Eugenia Gospodarek-Komkowska, Postępy Hig Med Dosw (online), 2017, 71: 220-226
  4. Mikrobiota przewodu pokarmowego i jej wpływ na zdrowie człowieka, Carlos Lifschitz, Standardy Medyczne/Pediatria, 2014, T.11, 525-531
  5. Fecal micro biota transplantation and its usage in neuropsychiatric disorders, Alper Evrensel, Mehmet Emin Ceylan, Clin Psychopharmacol Neurosci, 2016, 14(3): 231-237
  6. Human Microbiome Project – mikroflora jelit oraz jej wpływ na fizjologię I zdrowie człowieka, Joanna Olszewska, Elżbieta Katarzyna Jagusztyn-Krynicka, Post. Mikrobiol., 2012,51,4,243-256
  7. Struktura i rola biologiczna mikrobioty przewodu pokarmowego człowieka w zdrowiu i w chorobie, Adam Jaworski, Katarzyna Dudek, Ireneusz Jurczak, Journal of health study and medicine, 2016, nr 4, 37-61

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy