Przegląd lekowy 17 – problemy lekowe

shutterstock_173815481.jpg

Na przegląd lekowy zgłasza się Pani Genowefa, wieloletnia pacjentka apteki. Pani Genowefa jest emerytowaną architektką wnętrza, obecnie mieszka z mężem pod miastem i opiekuje się prawnukami, jednak pomimo dużej odległości często odwiedzą „swoją” panią magister. Od dłuższego czasu leczy się na cukrzycę typu 2. Niestety Pani Genowefa od kilku tygodni obserwuje nieprawidłowe pomiary. Pacjentka leczy też osteoporozę, przy pomocy ryzedronianu. Mimo tego zlamała nadgarstek w wyniku upadku i teraz ma usztywnioną rękę. Oprócz złych pomiarów glikemii, panią Genowefę niepokoi senność i zawroty głowy. Co może być przyczyną tych problemów zdrowotnych?

fot. shutterstock

Płeć

Kobieta

Wiek

75 lata

Wzrost

155 cm

Waga

68 kg

Choroby przewlekłe

Cukrzyca typu II

Osteoporoza

Stany depresyjne

Bezsenność

Zawroty głowy o nieznanej etiologii

 

Leki

Dawkowanie

Risendros 35

1-0-0 (raz w tygodniu)

Metformax 750 mg

1-1-1

Januvia 100 mg

1-0-0

Nasen 10 mg

0-0-1

Cital 20 mg

0-0-1

Polvertic 24 mg

0-0-1

Leki dodatkowe:

Leki

Dawkowanie

Witamina D 2000 j.m. suplement diety

0-0-1

Clexane 0,4mg/0,4 ml

1-0-0

Aspirin 500 mg

doraźnie

Calperos 1000 mg

1-0-0

Opis sytuacji

Pacjentka od wielu lat choruje na cukrzycę typu II. Bardzo długo udawało jej się utrzymywać prawidłowy poziom glikemii dzięki odpowiedniej diecie oraz zastosowaniu metforminy w dawce 750 mg do każdego posiłku (Metformax). Od pół roku lekarz dołączył również sitagliptynę raz dziennie rano (Januvia). Niestety Pani Genowefa od kilku tygodni obserwuje nieprawidłowe pomiary i martwi się, że czeka ją włączenie insuliny celem wyrównania choroby.

Poza tym pacjentka cierpi na zaawansowaną osteoporozę, z powodu której przyjmuje raz w tygodniu podczas śniadania ryzedronian (Risendros 35). Niestety terapia wydaje się być nieefektywna, ponieważ 2 tygodnie temu Pani Genowefa złamała nadgarstek w wyniku upadku niskoenergetycznego. Obecnie ręka jest unieruchomiona, a pacjentka przyjmuje zastrzyki z enoksaparyny (Clexane), aby zapobiec powstaniu ewentualnego zakrzepu.

Pacjentka od jakiegoś czasu stosuje również zolpidem, ponieważ pojawiły się u niej problemy z zasypianiem (Nasen), a od kilku tygodni również zalecony przez lekarza pierwszego kontaktu citalopram z powodu stwierdzonych stanów depresyjnych (Cital).

Podczas przeglądu lekowego pacjentka realizuje dodatkowo receptę na betahistynę (Polvertic) zapisaną przez neurologa. Lekarz zalecił takie leczenie z powodu zgłaszanych przez pacjentkę silnych zawrotów głowy o nieustalonej do tej pory etiologii, które często prowadzą u niej do upadków (jeden z nich spowodował ostatnie złamanie).

Z leków dostępnych bez recepty pacjentka obecnie przyjmuje wapń (rano razem z lekiem na osteoporozę), witaminę D w dawce 2000 j.m. oraz doraźnie kwas acetylosalicylowy z powodu silnego bólu związanego ze złamaniem.

Poza niepokojącymi pomiarami glikemii pacjentka zgłasza również wspomniane już wcześniej zawroty głowy, ale również uczucie oszołomienia oraz nadmierną senność w ciągu dnia. Niepokoją ją również pojawiające się sporadycznie bóle żołądka – zapytana potwierdza obecność choroby wrzodowej w wywiadzie, która leczona była ponad 10 lat temu i obecnie pacjentka nie stosuje z jej powodu żadnych leków.

Problemy lekowe

Problem

Przyczyna

Interwencja

Istotność

Brak efektywności terapii

Nieprawidłowe stosowanie preparatu – ryzedronian

Przyjmowanie leku na czczo, co najmniej pół godziny przed śniadaniem i innymi preparatami

Rzeczywisty

Brak efektywności terapii

Nieprawidłowe połączenie leków – leki przeciwcukrzycowe i citalopram

Odstawienie citalopramu

Potencjalny

Reakcja niepożądana leku

Działanie niepożądane wywołane przyjmowaniem zolpidemu (zawroty głowy i senność)

Odstawienie zolpidemu

Rzeczywisty

Reakcja niepożądana leku

Nieprawidłowe połączenie leków – nasilenie działań niepożądanych zolpidemu w wyniku dołączenia citalopramu (senność i zawroty głowy)

Odstawienie obu leków

Rzeczywisty

Terapia zbyteczna

Wątpliwa potrzeba stosowania betahityny

Wstrzymanie się z zastosowaniem betahistyny

Rzeczywisty

Reakcja niepożądana leku

Nieprawidłowe połączenie leków – enoxaparyna i kwas acetylosalicylowy (wzrost ryzyka krawawień)

Zamiana kwasu acetylosalicylowego na paracetamol

Potencjalny

Reakcja niepożądana leku

Nieprawidłowe połączenie leków – leki przeciwzakrzepowe i citalopram (wzrost ryzyka krwawień)

Odstawienie citalopramu

Potencjalny

Komentarz

Nieprawidłowe pomiary glikemii w ostatnim czasie mogą być spowodowane włączeniem citalopramu, który może wpływać na wydzielanie insuliny i stężenie glukozy we krwi.

Efektywność terapii stosowanej w osteoporozie może być zmniejszona z powodu nieprawidłowego stosowania leku. Ryzedronian powinien być stosowany na czczo, co najmniej pół godziny przed śniadaniem oraz innymi lekami, ponieważ obecność pokarmu w żołądku wpływa na jego wchłanianie.

Zawroty głowy i uczucie senności mogą być natomiast związane z przyjmowaniem leku nasennego, a w ostatnim czasie wzmocnione dodatkowo lekiem przeciwdepresyjnym. Dlatego też wydaje się, że dołączenie betahistyny do terapii jest bezcelowe.

Poza tym jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych (enoxaparyna), kwasu acetylosalicylowego i citalopramu zwiększa u pacjentki ryzyko krwawień, a ponieważ cierpiała ona na chorobę wrzodową, to pojawia się niebezpieczeństwo krwawień z przewodu pokarmowego, co może być związane z obserwowanymi bólami brzucha. Dodatkowo stosowanie kwasu acetylosalicylowego związane jest z możliwością nawrotu choroby w wyniku działania niepożądanego tego leku na śluzówkę żołądka.

Rozwiązanie

Wydaje się zasadnym zalecenie odstawienia citalopramu ze względu na liczne interakcje – z lekami przeciwzakrzepowymi oraz przeciwcukrzycowymi, a także zwiększaniem ryzyka zawrotów głowy w ciągu dnia. Ewentualne leczenie stanu depresyjnego powinno być ponownie skonsultowane z lekarzem. Po odstawieniu leku pacjentka powinna kontrolować poziom glikemii i jeśli odchylenia od normy nadal będą się utrzymywały to powinna udać się do lekarza diabetologa.

Z uwagi na podejrzenie braku efektywności terapii osteoporozy pacjentka powinna skonsultować się ze swoim lekarzem, a na pewno powinna skorygować zażywanie ryzedronianu – lek należy stosować raz w tygodniu na czczo, co najmniej pół godziny przed śniadaniem i innymi lekami, w tym preparatem uzupełniającym wapń.

Kwas acetylosalicylowy jest niewskazany ze względu na ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, dlatego ból związany ze złamaniem osteoporetycznym powinien być minimalizowany przy pomocy innych leków – pacjentce można zaproponować paracetamol lub w przypadku silnych dolegliwości jakiś preparat z drugiego szczebla drabiny analgetycznej. Poza tym bóle żołądka pacjentka powinna skonsultować z lekarzem celem wykluczenia nawrotu choroby wrzodowej i ewentualnych krwawień.

Z powodu zawrotów głowy i senności również zolpidem powinien być odstawiony. Jednak w przypadku tego leku nie należy tego robić nagle i najlepiej skonsultować się z lekarzem. Do walki z bezsennością wdrożyć można bezpieczniejsze metody np. spróbować preparatów z melatoniną, ponieważ u osób starszych bardzo często problemy ze snem spowodowane są niedoborem tego hormonu, ale przede wszystkim zadbać o prawidłową higienę snu.

Pani Genowefa powinna również odstawić betahistynę i zaobserwować, czy po eliminacji leku nasennego i przeciwdepresyjnego miną niepokojące ją zawroty głowy, jeśli tak to terapia przy zastosowaniu Polverticu będzie niepotrzebna.

Pacjentce można zaproponować zamianę suplementu diety zawierającego witaminę D na dostępny bez recepty lek, jest to dla niej ważne z uwagi na rolę tej witaminy w leczeniu osteoporozy.

Bibliografia

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Risendros 35 07/2011
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasen 03/2014
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cital 09/2001
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clexane 01/2015
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o