Przegląd lekowy #15 – rozwiązanie

shutterstock_101908207.jpg

Do apteki zgłasza się Pan Fryderyk, emerytowany architekt, pasjonat wędkarstwa. Cierpi m.in. na nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, chorobę zwyrodnieniową stawów. Ostatnio pojawiły u niego niepokojące objawy między innymi trudno gojące się zmiany w ustach czy ciemno zabarwione stolce. Dlatego zawitał o apteki z torebką swoich leków.

fot. schutterstock 

Płeć

Mężczyzna

Wiek

68 lata

Wzrost

191 cm

Waga

99 kg

Choroby przewlekłe

Zwyrodnieniowa choroba stawów

Refluks żołądkowo-przełykowy

Przewlekła niewydolność serca

Nadciśnienie tętnicze

Hipercholesterolemia

Leki podstawowe

Leki

Dawkowanie

Ketonal forte

1-0-0

Contix 20 mg

1-0-0

Bisocard 10 mg

1-0-0

Hydrochlorothiazidum Polpharma 12,5 mg

1-0-0

Enalapril Medana 10 mg

0-0-1

Helicid 20 mg

1-0-0

Simvacard 20 mg

0-0-1

Leki dodatkowe:

Leki

Dawkowanie

Tardyferon

1-0-0

Senses fix

doraźnie

Dulcobis

doraźnie

Baikadent żel

Kilka razy dziennie

Opokan 7,5mg

0-0-1

Pacjent od lat choruje na niewydolność serca oraz nadciśnienie i z tego powodu przyjmuje bisoprolol 10mg rano (Bisocard), enalapril 10 mg wieczorem (Enalapril Medana) i hydrochlorotiazyd 12,5 mg również wieczorem. Poza tym pacjent leczy się z powodu podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi stosując simwastatynę w dawce 20 mg raz dziennie wieczorem (Simvacard).

Do innych schorzeń przewlekłych Pana Fryderyka należy choroba zwyrodnieniowa stawów – lekarz reumatolog zalecił mu stosowanie leku z grupy NLPZ – ketoprofenu, raz dziennie rano, do tego zapisał mu również lek osłonowy na żołądek z grupy IPP zawierający pantroprazol (Contix 20 mg), który zażywany jest raz dziennie, na czczo.

Poza tym dwa lata temu z powodu nawracających dolegliwości żołądkowych i przewlekłej zgagi Pan Fryderyk poddał się gastroskopii, w której stwierdzono refluks żołądkowo-przełykowy. Gastrolog zalecił stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg raz dziennie rano, na czczo (Helicid).

Z dodatkowych leków pacjent od jakiegoś czasu przyjmuje zapisany przez lekarza pierwszego kontaktu preparat żelaza (Tardyferon) z powodu niskiego poziomu hemoglobiny. Tabletkę przyjmuje rano podczas śniadania rozgryzając ją. Dodatkowo, z powodu dokuczających mu bóli stawów, zażywa również lek przeciwbólowy kupiony na własną rękę bez recepty zawierający w swoim składzie meloksykam (Opokan 7,5mg).

Z wywiadu dowiadujesz się, że Pana Fryderyka ostatnio nękają zaparcia, dlatego stosuje herbatkę z senesu na przemian z bisacodylem. Poza tym martwi się kolorem stolca, który jest bardzo ciemny, tak jakby była w nim krew. Skarży się na częste skurcze łydek oraz dziwne uczucie suchości w ustach.

Prosi również o coś skutecznego na owrzodzenia jamy ustnej – stosuje już Baikadent, ale ten nie za bardzo mu pomaga, ponieważ zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej nie znikają.

Problemy lekowe

Problem

Przyczyna

Interwencja

Istotność

Reakcja niepożądana leku

Działanie niepożądane preparatu żelaza w wyniku nieprawidłowego stosowania (owrzodzenia jamy ustnej)

Prawidłowe stosowanie leku (zaprzestanie dzielenia tabletek)

Rzeczywisty

Reakcja niepożądana leku

Działanie niepożądane preparatu żelaza (zaparcie)

Oznaczenie poziomu hemoglobiny, doraźne leczenie przeczyszczające, ewentualne odstawienie leku

Rzeczywisty

Reakcja niepożądana leku

Niewłaściwe połączenie leków z tej samej grupy terapeutycznej NLPZ (ketoprofen i meloksykam)

Odstawienie preparatu OTC

Rzeczywisty

Terapia zbyteczna

Nieprawidłowa duplikacja leków z grupy IPP (omeprazol i pantoprazol)/dublowanie terapii

Odstawienie jednego z leków

Rzeczywisty

Reakcja niepożądana leku

Działanie niepożądane przewlekłego stosowania hydrochlorotiazydu

Oznaczenie poziomu potasu, konsultacja z lekarzem, włączenie preparatu potasu

Rzeczywisty

Brak efektywności terapii

Niewłaściwe połączenie leków przeciwnadciśnieniowych i preparatów z grupy NLPZ

Kontrola ciśnienia tętniczego

Potencjalny

Komentarz

U pacjenta zidentyfikowano kilka problemów lekowych na różnym tle.

Rozgryzanie tabletek zawierających żelazo odpowiedzialne jest za pojawienie się bolesnych nadżerek i owrzodzeń w obrębie jamy ustnej.

Także nękające pacjenta zaparcia oraz niepokojący kolor stolca mogą być związane z tą terapią, choć podejrzenie obecności krwi w stolcu może być również uzasadnione z uwagi na przewlekłe stosowanie leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (meloksykam i ketoprofen), które mogą powodować rozwój choroby wrzodowej żołądka i krwawień z układu pokarmowego.

Poza tym zaobserwowano niepotrzebne dublowanie terapii z zastosowaniem inhibitorów pompy protonowej – leki z tej samej grupy zostały zapisane przez lekarzy różnej specjalizacji, z różnych wskazań.

Również jednoczesne zażywanie dwóch preparatów przeciwbólowych nie jest wskazane, ponieważ wzrasta w ten sposób ryzyko pojawienia się ich działań niepożądanych, a poza tym ich stosowanie u pacjenta leczącego się z powodu nadciśnienia może wpływać na skuteczność terapii hipotensyjnej.

Suchość w ustach i uporczywe skurcze łydek natomiast mogą sugerować pojawienie się hipokalemii, która jest skutkiem ubocznym terapii lekiem moczopędnym.

Rozwiązanie

Podstawowym zaleceniem dla pacjenta jest wskazanie mu prawidłowego stosowania tabletek zawierających żelazo (bez rozgryzania). W przypadku zaparć powinien zwrócić uwagę na swoją dietę i ilość wypijanych płynów. Doraźnie można stosować leczenie przeczyszczające, ale warto poradzić ponowne oznaczenie hemoglobiny i ewentualne rozważenie przerwania terapii żelazem.

Ze względu na pojawienie się czarnych stolców i potencjalne ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem gastrologiem, odstawić preparat NLPZ zakupiony na własną rękę oraz przedyskutować z lekarzem reumatologiem ewentualną modyfikację leczenia np. na preparaty z paracetamolem lub jego połączenie ze słabymi opioidami (pod warunkiem uporania się z zaparciami).

Modyfikacje terapii przeciwbólowej są również pożądane z uwagi na obecność nadciśnienia. Do tego czasu pacjenta należy uczulić, aby regularnie wykonywał pomiary.

Ze względu na dublowanie terapii przy pomocy inhibitorów pompy protonowej, pacjentowi należy poradzić odstawienie jednego z nich. Podczas ewentualnej wizyty u gastrologa można doprecyzować, który preparat powinien zostawić.

Niepokojące objawy, jaki podaje pacjent (suchość w ustach oraz skurcze) mogą być symptomem związanym z hipokaliemią wywołaną zażywaniem leków moczopędnych. Dlatego powinien wykonać oznaczenie tego pierwiastka we krwi. Doraźnie można zaproponować preparat zawierający potas, dostępny bez recepty, a podczas następnej wizyty u kardiologa lub internisty Pan Fryderyk może poprosić o lek wydawany z przepisu lekarza.

Bibliografia

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydrochlorothiazydum Polpharma 09/2010
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bisocard 10 10/2013
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Opokan 07/2011
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketonal forte 03/2014
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Contix 09/2008
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enalapril Medana
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Helicid 10/2011
  8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Simvacard 05/2012
  9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tardyferon 05/2014
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o