REKLAMA
REKLAMA

Preparaty stosowane w terapii odleżyn

Mimo ogromnego postępu medycyny oraz wiedzy na temat przyczyn i mechanizmów tworzenia odleżyn wciąż stanowią one częsty problem w opiece zdrowotnej. Znanych jest wiele sposobów leczenia w zależności od kategorii ciężkości odleżyn.

(fot. shutterstock)

Jednak w celu osiągnięcia skutecznej terapii wymagana jest złożona opieka medyczna, od umiejętnego opatrywania ran, przez zapewnienie odpowiedniej diety aż po terapię schorzeń towarzyszących pacjenta.

REKLAMA
REKLAMA

Czym są odleżyny?

Jest to miejsce uszkodzenia skóry lub tkanki podskórnej nad wystającym elementem kostnym (np. na łokciach, piętach, barkach, plecach, okolicach kości krzyżowej) w wyniku niedokrwienia tkanek wywołanego przez długotrwały ucisk lub ucisk połączony ze ścieraniem. Początkowo odleżyna objawia się w postaci zaczerwienienia, następnie niedokrwienia a w końcowym efekcie następuje obumieranie tkanek. Szczególnie narażoną grupą osób są pacjenci w podeszłym wieku czy unieruchomieni na wózku inwalidzkim lub łóżku. Do czynników zwiększających ryzyko odleżyn należą również: delikatna skóra, nietrzymanie moczu i kału (wilgoć jest dodatkowym czynnikiem sprzyjającym uszkodzeniu/podrażnieniu skóry) lub niedożywienie pacjenta. [1,2]

Przeczytaj więcej o substancjach przeciwdziałających leczeniu blizn

Leczenie ogólne odleżyn

Oprócz czynników zewnętrznych pacjenci są również narażeni na uszkodzenie tkanki na skutek współistniejących schorzeń (cukrzyca, choroby płuc i układu krążenia), które bezpośrednio wpływają na zmniejszenie dopływu krwi, a w tym tlenu i składników odżywczych do narażonych tkanek. Dlatego oprócz leczenia miejscowego gojącej się rany ważne jest odpowiednio dobrana terapia towarzyszących schorzeń polegająca na:

  • wyrównaniu niedokrwistości,
  • kontroli cukrzycy,
  • stałej kontroli bólu,
  • stosowaniu antybiotyków w celu uniknięcia ogólnego zakażenia. [2,3]

Wśród pacjentów hospitalizowanych, cierpiących na różnego stopnia odleżyny, często współistniejącym problemem jest niedożywienie. Niewystarczająca podaż składników odżywczych wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego, syntezę kolagenu, wytrzymałość skóry na rozciąganie – wszystkie niezbędne elementy w procesie gojenia się rany. Dlatego ustalenie odpowiedniego żywienia stanowi bardzo ważny element przy profilaktyce i leczeniu odleżyn. Szczególnie warto zwrócić uwagę na:

  • zapewnienie podaży wystarczającej ilości kalorii i płynów,
  • uzupełnienie niedoborów składników odżywczych – przede wszystkim białka by zapewnić dodatni bilans azotowy (wśród pacjentów z ranami dzienne zapotrzebowanie na białko wzrasta z 0,8-1 g/kg m.c. do 1,5-2,1 g/kg m.c.),
  • uzupełnienie niedoborów witamin i minerałów (szczególnie argininy, cynku i wit. C biorących udział w syntezie kolagenu). [4,5]

 

Leczenie miejscowe odleżyn

Opatrunki na rany są głównym elementem miejscowej pielęgnacji odleżyn. Przede wszystkim należy dobrać jego odpowiedni rodzaj w zależności od etapu gojenia się rany, stanu tkanki w łożysku owrzodzenia oraz stanu skóry wokół rany. Opatrunki powinny zapewniać wilgotne środowisko gojenia oraz posiadać dobre właściwości wchłaniania wysięku. Zaleca się cotygodniową ocenę postępu gojenia w celu wczesnego zweryfikowania ewentualnych powikłań. [1,2]

Tab.  1. Rodzaje i zastosowanie opatrunków w zależności od etapu gojenia się rany. [2]

Etap gojenia Kolor rany Cel leczenia Wysięk Rodzaj opatrunków
Rana sucha z obecnością martwicy Czarny Rozpuszczenie suchej tkanki martwiczej, rozpoczęcie procesu gojenia przez utrzymanie wilgotnego środowiska. Brak/niewielki Opatrunki żelowe (np.: Aqua-Gel, Granu-Gel, Purino-Gel)
Rana wilgotna z wydzielającą się martwicą Żółty Czyszczenie rany z tkanki martwiczej i pochłanianie wysięku. Obfity/średni/niewielki. Opatrunki:

– alginianowe (np.: Sorbason, Medisorb A),

– poliuretanowe (np.: Allevym, Lyofoam),

– hydrofiberowe (

– hydrokoloidowe (np.: Granuflex, Hydrocol) przy niewielkim wysięku.

Ziarninowanie Czerwony Pobudzenie wzrostu i ochrona ziarniny. Obfity/średni/minimalny. j.w.
Naskórkowanie Różowy Pobudzenie procesu tworzenia naskórka i jego ochrona. Średni lub minimalny. Przy średnim wysięku stosuje się opatrunki hydrokoloidowe, zaś przy mniejszym wysięku opatrunki wykonane z błony poliuretanowej (np.: Bioclusive, Hydrofilm).

 

Leczenie ran odleżynowych objętych infekcją

Głównym celem pielęgnacji rany jest zapobieganie pojawienia się ewentualnych infekcji. Jednak często prawidłowe opatrzenie rany nie wystarcza. Współistniejące choroby, problemy żywieniowe czy leki mogą znacząco wpłynąć na proces gojenia. Gdy jednak dojdzie do zakażenia (pojawienie się nieprzyjemnego zapachu, zwiększonego wysięku, bólu) na samym początku należy rozpocząć terapię miejscową przez zastosowanie:

  • przylepnego, przeciwbakteryjnego opatrunku piankowego ze srebrem (np.: Biatain Ag Przylepny i Nieprzylepny, Aquacel Ag, Medisorb Silver)
  • połączenia opatrunku przylepnego z opatrunkiem alginianowym ze srebrem (np.: Biatain Alginate Ag, Comfeel Plus)
  • opatrunków zawierających aktywowany węgiel (np.: Actisorb Plus 25)
  • dekstranomerów (w postaci proszku lub aerozolu, np.: Acudex, Debrisan) – zbudowane z małych ziarenek polisacharydów, które na skutek kontaktu z wysiękiem formują żel i usuwają bakterie.

Kiedy u pacjenta pojawi się gorączka, a zakażenie rozszerzy się poza ranę należy wprowadzić odpowiednią antybiotykoterapię. [1-3]

Leczenie czy profilaktyka?

Temat odleżyn jest znany pracownikom ochrony zdrowia od dawna, jednak wciąż stanowi on problem i nawet współczesne rozwiązania często okazują się niewystarczające. Dlatego tak ważna jest zapobieganie odleżynom przez:

  • cykliczne zmiany pozycji pacjenta (częste obracanie, układanie na boku),
  • stosowanie przedmiotów zmniejszających ucisk, np.: odpowiednio dobrane materace i poduszki,
  • zapewnienie odpowiedniej podaży witamin, minerałów, kalorii i białka w codziennej diecie,
  • utrzymanie skóry czystej i suchej oraz dobrze nawilżonej,
  • codzienne ćwiczenia skupiające się na przywróceniu czynności pacjenta. [2]

Opublikowano przegląd systematyczny, analizujący koszty profilaktyki i leczenia odleżyn na podstawie 17 badań z lat 2001-2013 przeprowadzonych w USA, Holandii, Kanadzie i Wielkiej Brytanii. Koszt zapobiegania odleżynom wahał się w granicach 2,56 – 87,57 €, zaś podjęcie leczenia u pacjentów z rozwiniętymi odleżynami kosztowało nawet czterokrotnie więcej (od 1,71 w początkowych stadiach do 470,49 € w najwyższej kategorii ciężkości). Profilaktyka może nie tylko znacząco ulżyć pacjentowi, ale pozwoli również uniknąć wysokich kosztów skomplikowanego leczenia w przyszłości. [6]

Bibliografia:

  1. https://www.coloplast.pl/Global/Poland/ULOTKI%20PDF/WSC/odlezyny%20przewodnik.pdf
  2. http://szpitaljp2.zam.pl/uploads/entries/650992eca8cc2a7350d8cd9393d08226.pdf
  3. Hommel, A., & Santy-Tomlinson, J. Pressure Injury Prevention and Wound Management. Fragility Fracture Nursing. 2018. 85–94. doi:10.1007/978-3-319-76681-2_7
  4. Cox, J., & Rasmussen, L. Enteral Nutrition in the Prevention and Treatment of Pressure Ulcers in Adult Critical Care Patients. Critical Care Nurse. 34(6), 15–27.
  5. https://cubitan.pl/odlezyny/zywienie-przy-odlezynach/
  6. Demarré, L., Van Lancker, A., Van Hecke, A., Verhaeghe, S., Grypdonck, M., Lemey, J., … Beeckman, D. The cost of prevention and treatment of pressure ulcers: A systematic review. International Journal of Nursing Studies. 52(11), 1754–1774. doi:10.1016/j.ijnurstu.2015.06.006
REKLAMA

Karina Kordalewska

Studentka na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Odkrywa farmację w różnych zakątkach świata by zdefiniować swoją własną, zawodową drogę. Planuje sprawdzić się również w innych dziedzinach, skupiając się głównie wokół tematyki rejestracji leków i farmacji klinicznej. W wolnym czasie stara się spełniać kolejne podróżnicze marzenia, uwielbia aktywnie spędzać czas zdobywając szczyty podczas górskich trekkingów czy relaksować się na kolejnych sesjach jogi.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

4 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Problem jest duży i zazwyczaj nie jestem przekonana co polecić. Sami lekarze potrafią umywać ręce i zalecają poradzić się w aptece.
Ja też często w tych przypadkach mam problem i wówczas kłania się znajomość charakterystyki specjalistycznych opatrunkow
Taka znajomość jest ważna ale bez zobaczenia takich ran nie bardzo jest jak coś doradzić.
Wtedy pozostaje szczegółowy wywiad z pacjentem