Preparaty na wzmocnienie – nie wszystko złoto co się świeci

Kilka dni temu zakończył się okres poprzedzający czas Bożego Narodzenia, kiedy popularne preparaty na wzmocnienie cieszą się największym zainteresowaniem ze strony pacjentów. Za chwilę znów mogą stać się numerem 1 na liście top produktów aptecznych. Wszak już niedługo Dzień Babci i Dzień Dziadka.

(fot. shutterstock)

Czy decydując się na zakup danego preparatu pacjenci wiedzą, co kupują? Czy kolorowe napisy na opakowaniach odzwierciedlają rzeczywisty efekt, jaki będzie niosło ze sobą zażywanie danego specyfiku? Kilka odpowiedzi już poniżej.

 

DLA POLEPSZENIA PAMIĘCI I KONCENTRACJI

Upominki dla osób starszych zwykle związane są z preparatami na pamięć i koncentrację. W skład najpopularniejszych z nich wchodzą m.in.:

Lecytyna

Lecytyna to mieszanina substancji fosfolipidowych, niegdyś pozyskiwana z bydlęcej kory mózgowej. Obecnie została zastąpiona metodą pozbawioną niebezpieczeństwa zainfekowania prionami [3,4], uzyskiwana jest najczęściej z nasion soi [1]. Tak pozyskana lecytyna, wg licznych badań wykazuje zdolność zwiększania funkcji pamięciowych, zwłaszcza u osób starszych. Najbardziej wartościowe fosfolipidy pod względem medycznym wydają się: fosfatydylocholina i fosfatydyloseryna. Pierwsza z nich, jako potencjalne źródło choliny aktywnie uczestniczy w utrzymaniu prawidłowej kondycji układu nerwowego [2].

Fosfatydyloseryna z kolei, to ważny składnik błony komórkowej neuronów w ośrodkowym układzie nerwowym – suplementacja nią pozytywnie wpływa na jej stan i zdolności do uwalniania neuroprzekaźników [3]. Zgodnie z wnioskami, jakie płyną z różnych publikacji, fosfatydyloseryna usprawnia również funkcje poznawcze i zaburzenia pamięci u osób dotkniętych chorobą Alzheimera [3,6]. Co prawda badania Jorissen’a i wsp. doprowadziły do zupełnie innych wniosków (a mianowicie nie potwierdziły one korzystnego wpływu lecytyny na funkcje poznawcze i zdolności pamięciowe), jednak mimo wszystko są one w mniejszości do badań potwierdzających jej pozytywne właściwości. Nie zmienia to faktu, iż dalsze prace nad wpływem lecytyny na ludzki OUN powinny być kontynuowane.

 

Wyciąg z Bacopa monnieri

Ta obco brzmiąca nazwa, należy do szeroko wykorzystywanej w hinduskiej medycynie rośliny o mnogich pędach [6]. W licznych, zarejestrowanych w Polsce preparatach wspomagających pamięć wyciągowi z ziela Bacopa przypisuje się zdolności poprawiające pamięć. Ma to związek z obecnymi w roślinie saponinami steroidowymi, z których najwięcej uwagi poświęca się bakozydowi A [6].

Po przeanalizowaniu wyników badań nad rośliną Bacopa monnieri uzyskujemy przekonanie, jakoby składniki zawarte w wyciągu rzeczywiście polepszały zdolności zapamiętywania i koncentracji, co ma związek m.in. z ochroną układu nerwowego przed stresem oksydacyjnym. Badania z 2008 roku sugerują, iż korzystny wpływ na zdolności pamięciowe pacjent odczuwa dopiero po 12 tygodniach zażywania preparatu, w skład którego wchodzi ta właśnie roślina [6]. Chińscy naukowcy w 2017 roku potwierdzili zdolność zmniejszania poziomu markerów stresu oksydacyjnego przez Bacopa m. [7].

Ginkgo Biloba

Ten popularny niegdyś w naszym kraju surowiec stracił ostatnio nieco na znaczeniu. Podawane w licznych źródłach informacje, jakoby korzystnie oddziaływał na krążenie mózgowe, polepszając tym samym zdolności pamięciowe, zostały mocno podważone w 2009 roku. Zamieszczona na łamach Journal of the American Medical Association publikacja dotyczyła szeroko zakrojonego eksperymentu, przeprowadzonego na dużej grupie uczestników (3069 badanych) [8]. Wnioski, jakie płyną z tego badania, negują korzystne oddziaływanie miłorzębu japońskiego na zdolności pamięciowe, który zgodnie z wynikami eksperymentu nie spowalnia tempa zaburzeń poznawczych. Nie ma na to wpływu także wiek pacjenta czy też jego płeć [8].

(fot. shutterstock)

Wśród wielu innych badań znaleźć można jednak takie, które stoją w opozycji do przedstawionego powyżej. Zgodnie z ich wynikami skuteczność surowca potwierdzono, chociażby w kontekście polepszenia funkcji poznawczych u chorujących na Alzheimera czy też uskarżających się na szumy w uszach [3,9]. Niemniej jednak w tych badaniach uczestniczyła mniejsza grupa uczestników, aniżeli miało to miejsce w eksperymencie z 2009 roku. Tak więc kwestia zasadności stosowania miłorzębu w zaburzeniach pamięci nadal pozostaje nierozstrzygnięta.

Żeń-szeń

Najbardziej chyba znany i rozpoznawalny na świecie surowiec farmaceutyczny, oprócz znanych przez wszystkich zdolności do podnoszenia witalności wykazuje również korzystny wpływ na pamięć [3]. Zawarte w nim ginsenozydy oddziaływają na układ neuroprzekaźników w OUN, polepszając tym samym zdolność do zapamiętywania, a także do uczenia się. Problemem w przypadku badań opisujących właściwości wyciągów z żeń-szenia jest częsty brak standaryzacji surowców, oraz standaryzacji oznaczania zawartości ginsenozydów w korzeniu żeń-szenia, przez co trudno je ze sobą porównywać. I tak dla przykładu – jedni badacze potwierdzają skuteczność wyciągu z źeń-szenia dopiero po przebyciu dłuższej terapii, inni zaś powątpiewają w to, wykazując korzystne efekty już po pojedynczej dawce…[3].

DLA LEPSZEJ KONDYCJI SERCA I CAŁEGO ORGANIZMU

Mnogość preparatów o takim właśnie przeznaczeniu nikogo już zapewne nie dziwi. Jednak, czy ich skład odpowiada zapotrzebowaniom ludzkiego organizmu?

Owoce głogu

Ekstrakt z owoców głogu bogaty jest w związki polifenolowe, o głośno podnoszonych właściwościach kardioprotekcyjnych. Wynika to m.in. z faktu obniżania poziomu cholesterolu, zarówno całkowitego jak i frakcji LDL [10]. Dodatkowym atutem jest potwierdzona licznymi publikacjami zdolność do obniżania ciśnienia krwi, a zatem właściwość hipotensyjna, a także ochrona przed czynnikami utleniającymi [10].

(fot. shutterstock)

Ekstrakt z owoców dzikiej róży

To kolejny surowiec roślinny, który na szeroką skalę wykorzystywany jest w popularnych preparatach na wzmocnienie i układ sercowo-naczyniowy. Główną jego składową jest występująca w wysokiej dawce witamina C – silny antyutleniacz [11]. Poza właściwościami antyutleniającymi witamina C bierze udział w syntezie koleganu – jej niedobór może negatywnie wpływać m. in. na kondycję chociażby ścian naczyń krwionośnych [11]. ]. W tym przypadku można stwierdzić, że jej obecność w tego typu preparatach wydaje się być pożądana.

Witaminy z grupy B

Witamina B9 (kwas foliowy) oraz B12 biorą czynny udział w syntezie neuroprzekaźników w OUN. Wpływają chociażby na poziom homocysteiny, zmniejszając jej nadmierną ilość, której przypisuje się udział w rozwoju demencji, czy też zmian o charakterze miażdżycowym i zakrzepowym [3]. Pytaniem pozostaje jednak kwestia, czy wszystkim niezbędna jest suplementacja tych właśnie witamin.

Pamiętajmy zatem, iż większość z naturalnych składników, popularnych w aptekach preparatów na wzmocnienie, ma lepiej lub gorzej potwierdzone właściwości prozdrowotne. Niemniej jednak są związki, dla których przeprowadzenie dodatkowych badań jest nadal wskazane.

 

Literatura:

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vita Buerlecithin.
  2. Charakterystyka aktywności biologicznej fosfolipidów żółtka, Ewelina Siepka, Łukasz Bobak, Witold Gładkowski, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2015, 2 (99), 15-28
  3. Wpływ suple netów diety na poprawę funkcji poznawczych u osób starszych, Joanna Lisiecka, Joanna Androsiuk, Radosław Perkowski, Remigiusz Sokołowski, Natalia Ciesielska, Karina Nowak, Kornelia Kędziora-Kornatowska, Gerontologia Polska 2016; 24: 64-70
  4. Oral administration of squid lecithin-transphosphatidylated phosphatidylserine improves memory impairment in aged rats, Lee B., Sur BJ., Han JJ., Shim I., Her S., Lee YS., Lee HJ., Hahm DH., Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry, 2015 Jan, 2; 56: 1-10
  5. Positive effects of soy lecithin-derived phosphatidylserine plus phosphatidic acid on memory, cognition, daily functioning, and mood in elderly patients with Alzheimer’s disease and dementi, More MI, Freitas U., Rutenberd D., Adv Ther 2014 Dec; 31(12):1247-62
  6. Bacopa monnieri L. Pennell – rośliona o wielokierunkowym działaniu leczniczym, Maciej Łojewski, Bożena Muszyńska, Katarzyna Sułkowska-Ziaja, Postępy Fitoterapii 2/2014
  7. Bacopamonnieri extracts prevent hydrogen peroxide-induced oxidative damage in a cellular model of neuroblastoma IMR32 cells, Bhatia G., Dhuna V., Dhuna K., Kaur M., Singh J., Chin J Nat Med., 2017 Nov; 15(11): 834-846
  8. Ginkgo biloba for preventing cognitive decline in older adults – a randomized trial, Beth E. Snitz, Ellen S. O’Meara, Michelle C. Carlson, Alice M. Arnold, Diane G. Ives, Stephen R. Rapp, Judith Saxton, Oscar L. Lopez, Leslie O. Dunn, Kaycee M. Sink, Steven T. DeKosky, JAMA, December 23/30, 2009-Vol 302, No. 24
  9. Ginkgo biloba extract EGb 761® versus pentoxifylline in chronic tinnitus: a randomized, double-blind clinical trial, Klara Prochazkova, Ivan Sejna, Jan Skutil, Ales Hahn, Int J Clin Pharm. 2018; 40(5): 1335-1341
  10. Potencjał prozdrowotny owoców i kwiatów głogu, Bartosz Kulczyński, Anna Grazma-Michałowska, Probl Hig Epidemiol. 2016, 97(1): 24-28
  11. Witamina C w leczeniu nowotworów i profilaktyce chorób niezakaźnych, Małgorzata Kalemba-Drożdż, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Zakład Biochemii
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email
9 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!
Agata Godos 2019-01-07 17:32:55
U nas tego typu preparaty sprzedają się cały rok, chociaż wiadomo magia świąt i dzień babci i dziadka to dni triumfu.
JJJolcia 2019-01-07 19:47:05
a mnie sie wydaje ze kiedys cieszyly sie wieksza popularnoscia
Mateusz Jabłoński 2019-01-07 20:06:54
To fakt, kiedyś znacznie częściej pytali o nie pacjenci. To kwestia braku wiary w ich działanie czy nadmiaru wszystkich innych rzeczy, jakie na prezent mogą wybrać pacjenci?
Katarzyna Porczyk 2019-01-07 21:55:42
Też to zaobserwowałam, kiedyś sprzedawało się więcej tego typu preparatów. Teraz stanowią one „smutne” prezenty na święta...
Tobiasz Sebastyan 2019-01-08 06:30:12
Kupują jak nie wiedzą co kupić..
Aneta Grzesiak 2019-01-07 23:06:12
Bo teraz coraz więcej domowych metod krąży w internecie :)
Aleksandra Rutkowska 2019-01-08 00:40:53
Zdecydowanie kiedyś sprzedawało się więcej. Teraz głównie od święta.
Mateusz Jabłoński 2019-01-08 07:17:51
ale firmy farmaceutyczne dążą do tego, aby tego typu preparaty były produktami całorocznymi, co prawda okazjonalnymi, ale zwiększoną ich promocję widać już nie tylko przed Bożym Narodzeniem, jest dzień Babci i Dziadka, dzień matki, dzień kobiet, itp, itd