Porównanie inhibitorów angiotensyny – czym się różnią?

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE-I) są dość liczną grupą leków stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego. Wiele z nich ma podobne wskazania terapeutyczne. Czy w takim razie nie ma różnic między nimi? A jeśli są to na czym polegają i czy ma to wpływ na skuteczność i ryzyko pojawienia się działań niepożądanych? W poniższym artykule znajdziesz porównanie inhibitorów angiotensyny (IKA).

Podstawowe informacje o inhibitorach angiotensyny znajdziesz tutaj: Jakie są najważniejsze informacje o inhibitorach angiotensyny?

porównanie inhibitorów konwertazy angiotensyny
Czy inhibitory konwertazy angiotensyny różnią się od siebie? fot. Shutterstock

Porównanie inhibitorów angiotensyny – tkankowe i osoczowe

W świecie medycyny i farmacji istnieje kilka odrębnych klasyfikacji, uwzględniających różnorodne kryteria. Rozpatrując inhibitory angiotensyny pod względem różnic w działaniu farmakologicznym, jako pierwszy wyróżnić należy podział na:

  • Inhibitory angiotensyny lipofilne (tkankowe), tj. perindopril, ramipril, chinapril, zofenopril, fozynopril
  • Inhibitory angiotensyny hydrofilne (osoczowe), czyli kaptopril, enalapril, lizinopril.

Powyższa klasyfikacja bazuje na fakcie, iż 90% enzymu konwertazy angiotensyny zlokalizowane jest w organizmie w śródbłonku naczyń takich narządów jak: serce, nerki, płuca, mózg. Natomiast tylko 10% z całej puli tego enzymu krąży swobodnie we krwi. Powinowactwo poszczególnych leków do frakcji śródbłonkowej bądź osoczowej niesie ze sobą konkretne efekty lecznicze. Hamowanie enzymu w śródbłonku naczyń to wpływ na długofalowy mechanizm regulacji ciśnienia krwi. Hamowanie zaś osoczowego enzymu konwertazy angiotensyny to ingerencja w mechanizm doraźny. Biorąc zatem pod uwagę obydwa punkty uchwytu dla leków tej grupy wyraźnie zaznacza się różnica w możliwych do zauważenia efektach leczniczych. Tkankowe inhibitory konwertazy angiotensyny silniej i efektywniej działają p/zakrzepowo, zwiększając światło naczyń i z dobrym rezultatem przeciwdziałając incydentom zakrzepowym (przy względnie podobnej skuteczności działania hipotensyjnego co inhibitory osoczowe). Ma to swoje potwierdzenie w badaniach, wg których ramipril i perindopril poprzez swoje działanie p/zakrzepowe odznaczają się najwyższym wskaźnikiem redukcji śmiertelności po przebytym zawale.
W badaniach doświadczalnych na zwierzętach siła wiązania leków z tkankowym ACE wygląda następująco:

Chinalapril=benazepril > ramipril > perindopril > lizinopril > enalapril > kaptopril

Wysokie powinowactwo do tkankowego ACE, pozwala na zastosowanie m.in. ramiprilu w stabilnej chorobie wieńcowej (również perindopril), chorobie niedokrwiennej serca czy też w prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych o podłożu zakrzepowym.

Porównanie inhibitorów angiotensyny – czas działania

Druga klasyfikacja inhibitorów angiotensyny ma związek z długością i szybkością ich działania.

Przykład leku Początek działania [min] Szczyt działania [h] Całkowity czas działania [h]
Kaptopril 15-30 1-2 6-10
Enalapril 60-120 4-8 18-30
Lizinopril 60 2-4 18-30
Perindopril 30-60 2-6 18-24
Ramipril 30-60 3-8 24-60


Podział na krótko i długodziałające IKA ma swoje odzwierciedlenie w częstotliwości wywoływania działania niepożądanego, jakim jest gwałtowny spadek ciśnienia po podaniu 1 dawki leku. Sytuacje te mają miejsce znacznie częściej po przyjęciu przez pacjenta leku krótkodziałającego. Szczególnie uważać należy w tej sytuacji na kaptopril (podawany pod język) i enalapril podawany dożylnie – istnieje wysokie ryzyko wystąpienia hipotonii ortostatycznej.

Porównanie inhibitorów angiotensyny – wywoływanie kaszlu

Dane literaturowe i eksperymentalne bezsprzecznie potwierdzają, iż kaszel w przebiegu leczenia IKA jest najczęściej występującym objawem niepożądanym. Prawdopodobieństwo jego wystąpienia w pewnej części uwarunkowane jest genetycznie, a także zależy od płci (częściej dotyka kobiet niż mężczyzn) oraz wieku (bardziej narażone są osoby starsze). Jednak poszczególne substancje lecznicze charakteryzują się różnym potencjałem wywoływania kaszlu.
Największe prawdopodobieństwo jego wystąpienia ma miejsce po ramiprilu, lisinoprilu, benazeprilu i enalaprilu. Wyraźnie mniejsza częstość kaszlu ma miejsce po zastosowaniu imidaprilu (2-3% w stosunku do 11,4% dla enalaprilu, bądź wg innych źródeł 0,9% w stosunku do 7%).
Jak widać zatem jednorodna na pierwszy rzut oka grupa IKA wykazuje znaczne różnice w zdolności do wywoływania DN.
Innym tego typu przykładem niech będą zaburzenia smaku, jakie często występują po zastosowaniu kaptoprilu.

„Potencjał hepatotoksyczny” poszczególnych IKA również różni się w zależności od danego leku. Większa liczba uszkodzeń wątroby ma miejsce po stosowaniu enalaprilu, a w dalszej kolejności kaptoprilu czy lisinoprilu.

Innowacyjność czy może powielanie tych samych substancji?

Można zaryzykować twierdzenie, że różnorodność tej grupy leków nie wynika z dążenia do zsyntezowania nowej cząsteczki. Biorąc pod uwagę wskazania do stosowania oraz częstotliwość wywoływania działań niepożądanych wyraźnie widać, iż znaczna ilość preparatów IKA to tylko kopia swoich poprzedników. 8 spośród 11 substancji zarejestrowanych w Polsce w 2000 roku wykazywało te same 2 wskazania rejestracyjne. Nie różniły się też znacząco skutecznością działania. Sytuacja wygląda nieco inaczej w kontekście zofenoprilu, imidaprilu czy ramiprilu.
Ostatni z nich (ramipril) posiada 3 wskazania rejestracyjne, wykazując swoją skuteczność w terapii nadciśnienia, niewydolności serca i stanie po przebytym zawale mięśnia sercowego (dodatkowe działanie kardioprotekcyjne).
Zofenopril (stosunkowo niedawno wdrożony do lecznictwa) odznacza się wysoką litofilnością, długim czasem działania i dużą aktywnością w wielu tkankach organizmu. Pozostaje to w synergizmie z wysoką skutecznością hipotensyjną (a to za sprawą dodatkowej grupy sulfhydrolowej) i niską tendencją do wywoływania hipotonii.
Imidapril odznacza się natomiast względnie niskim ryzykiem wywoływania suchego kaszlu, co w kontekście pozostałych przedstawicieli tej grupy leków wydaje się być dobrą alternatywą terapeutyczną.

I jeszcze jedno…

Różnorodność grupy IKA wynika także z farmakokinetyki tych substancji. Większość z nich swoją aktywność leczniczą wykazuje dopiero po przekształceniu w aktywny metabolit w ustroju. Wyjątkiem są jedynie lisinopril (niewymagający przekształcenia w formę aktywną) i kaptopril (aktywny jako lek pierwotny i jako swój metabolit). Cechy te mają wpływ chociażby na szybkość działania danego leku, co najlepiej widać na przykładzie kaptoprilu, który początek swojego działania wykazuje już po upływie 15-30 minut.

Literatura:

  1. Odkrycie inhibitorów konwertazy angiotensyny – historia sukcesu, Maria Bogdan, Marek Koziński, Aldona Kubica, Cardiovascular Forum 2007, tom 12, nr 3-4
  2. Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego: inhibitory konwertazy angiotensyny, Krystyna Knypl, Medycyna Rodzinna 3-4/2000, s. 23-25
  3. Angiotensin-converting enzyme inhibitor associated cough: deceptive information from the Physicians’ Desk Reference, Bangalore S., Kumar S., Messerli F.H., Am J Med 2010; 123(11): 1016-30
  4. Inhibitory konwertazy angiotensyny – nowe wskazania. Czy wszystkie inhibitory działają tak samo?, Krzysztof J. Filipiak, Grzegorz Opolski, Przew.Lek. 2000, 8, 32-39
  5. Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA) i sartany na tle innych leków układu krążenia, Aptekarz Polski online, grudzień 2010, nr 52/30
  6. Działania niepożądane inhibitorów konwertazy angiotensyny, Grzegorz Konieczny, Anna Posadzy-Małaczyńska, Andrzej Tykarski, Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 3, 140-148
  7. Dwadzieścia powodów, dla których warto stosować zofenopryl, Piotr Abramczyk, Jacek Lewandowski, Medycyna Faktów, Vol.7/Nr 1(22)/2014, 32-38
  8. Wpływ tkankowych i osoczowych inhibitorów konwertazy angiotensyny na hemostazę w świetle badań eksperymentalnych i klinicznych, Marzena Wojewódzka-Żelezniakowicz, Adrian Stankiewicz, Małgorzata Malinowska-Zaprzałka, Ewa Chabielska, Kardiol Pol 2005; 63; 4 (Supl.2): 420-427
  9. Difference in the incidence of cough induced by angiotensin converting enzyme inhibitors: a comparative study using imidapril hydrochloride and enalapril maleate, T. Saruta, K. Arakawa, O. Iimura, K. Abe, H. Matsuoka, T. Nakano, M. Nakagawa, T. Ogihara, G. Kajiyama, K. Hiwada, M. Fujishima, M. Nakajima, Hypertens Res, Vol. 22, No 3 (1999).
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Tejo Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

ciekawy ten fakt, że różne inhibitory mają różny potencjał wywoływania kaszlu, ciekawe też czy wiedzą o tym lekarze, zwłaszcza pierwszego kontaktu..czyli zamieniając lek w obrębie tej samej grupy terapeutycznej można zmniejszyć ilość działań niepożądanych