REKLAMA
REKLAMA

Popularne schorzenia kręgosłupa – profilaktyka i leczenie

Kręgosłup to istne rusztowanie naszego ciała. Niestety, atakujące go choroby mogą znacznie wpływać na pogorszenie jakości życia pacjentów. Dlatego też tak ważnym jest odpowiednie zapobieganie schorzeniom kręgosłupa, a w przypadku już występujących dolegliwości ich skuteczne i co ważne bezpieczne leczenie dla pacjenta.

(fot. shutterstock)

REKLAMA
REKLAMA

Podpora organizmu

Kręgosłup człowieka zbudowany jest z połączonych ze sobą 33-34 kręgów. Dzieli się go na 5 kolejnych odcinków. Pierwszym z nich jest odcinek szyjny, na który składa się 7 kręgów. Kolejny, najdłuższy z nich to odcinek piersiowy liczący 12 kręgów. Z kolei odcinek lędźwiowy składa się z 5 najmasywniejszych kręgów w obrębie całego kręgosłupa. (Ich budowa nie jest przypadkowa. Świadczy ona o tym, że to właśnie na nich spoczywa największy ciężar naszego ciała). Dwa ostatnie odcinki tworzone są przez tzw. kręgi rzekome, które zrastając się, tworząc kolejno kość krzyżową i szczątkową kość guziczną.

Obecność stawów w obrębie kolejnych elementów kręgosłupa sprawia, że jest on strukturą ruchomą. Stanowiącą przyczep wielu mięśni i więzadeł. Pełni on również rolę kostnego pancerza dla przebiegającego przez niego rdzenia kręgowego.

Wszystko ma swój początek w nerwach

Suma otworów kręgowych i kanału krzyżowego tworzy tzw. kanał kręgowy. To w nim przebiega część składowa ośrodkowego układu nerwowego, czyli rdzeń kręgowy. Od którego, na poszczególnych wysokościach odchodzą parzyste nerwy rdzeniowe. Ucisk tych struktur w wyniku schorzeń kręgosłupa często objawia się przykrymi dolegliwościami bólowymi. Trzeba jednak pamiętać, że w dużej mierze to my sami przyczyniamy się do ich powstawania. Jak więc im zaradzić? I jak je leczyć?

Zwyrodnienie kręgosłupa

Choroba zwyrodnieniowa to długotrwały proces, na który często pracujemy przez całe swoje życie. Mikrourazy powstające w ciągu życia, przeciążenia, długotrwałe utrzymywanie ciała w pozycji niefizjologicznej czy nadwaga może prowadzić do zwyrodnień poszczególnych elementów kręgosłupa. W efekcie dochodzi do upośledzenia ich funkcji i dolegliwości bólowych.

Jak podaje literatura, choroba ta jest skutkiem działania wielu czynników. Zaliczyć do nich można przeciążenia mechaniczne czy naturalne procesy degradacji tkanek w obrębie stawów, szczególnie pomiędzy wyrostkami kolcowymi kręgów. Tym samym prowadzi to do zwiększenia napięcia mięśni towarzyszących i ograniczenia ruchów chorego. Skutkiem tego jest przeciążenie nie tylko więzadeł, ale i również stawów kręgosłupa.

Wśród objawów towarzyszących zwyrodnieniom kręgosłupa można wymienić m.in.: ograniczenie ruchomości stawu, dotkliwą reakcję na palpacyjne badanie stawu, zmianę kształtu obrysów kostnych, czy trzeszczenia w trakcie ruchów stawu. W wyniku długotrwałej choroby zwyrodnieniowej może dojść do uszkodzenia krążków międzykręgowych, dyskopatii, a nawet zwężenia średnicy otworów międzykręgowych poszczególnych kręgów i ucisku na korzenie nerwowe.

Powstałych już zmian zwyrodnieniowych nie można cofnąć, dlatego też tak ważna jest profilaktyka zapobiegająca im powstawaniu. Fizjoterapeuci zalecają więc codzienną aktywizację ruchową i redukcję masy ciała. Pozwoli to na odciążenie poszczególnych elementów kręgosłupa, zmniejszając tym samym szansę na rozwój choroby.

Dyskopatia

W potocznym języku jest znana jako „wypadnięcie dysku”. Stanowi ona jedną z najczęstszych zgłaszanych przez pacjentów dolegliwości bólowych pochodzenia kręgosłupowego.

Samo pojęcie dyskopatii obejmuje szerokie spektrum patologii w obrębie krążka międzykręgowego. Najczęściej spotyka jednak się z pęknięciem pierścienia włóknistego krążka i wydobycia jądra miażdżystego na zewnątrz. Towarzyszący temu ból jest wynikiem ucisku na korzenie nerwowe lub sam rdzeń kręgowy. Schorzenie to najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

Jak podają źródła, do czynników sprzyjających powstawaniu przepuklinie kręgosłupa należą: wady wrodzone i nabyte, przeciążenia, urazy kręgosłupa, nadwaga czy ogólne starzenie się ustroju. Trzeba zwrócić uwagę, że bardzo dużym czynnikiem ryzyka powstawania dyskopatii jest nieprawidłowe podnoszenie ciężarów. Powinniśmy również pamiętać, że praca w przodopochyleniu lub długotrwałe siedzenie w nieprawidłowej pozycji może przyczyniać się do tego schorzenia.

Dyskopatia najczęściej objawia się bólami w dolnej części pleców, zwanymi potocznie „bólami krzyża”. Mogą mieć one skłonność do nasilania podczas skłonów czy czynności gwałtownych jak kichanie i kaszel.

Pamiętajmy, by podczas podnoszenia ciężarów stosować zasadę: „proste plecy, zgięte nogi”, pozwalającą na znacznie odciążenie naszego kręgosłupa, a tym samym stawów i krążków międzykręgowych.

Według źródeł tylko 7-10% pacjentów z tym schorzeniem musi przejść zabieg operacyjny. Leczenie reszty pacjentów ma charakter zachowawczy, ograniczający się do różnych form fizjoterapii w połączeniu z farmakoterapią.

Rwa kulszowa

Nerw kulszowy to największy nerw naszego ciała. Ucisk na nerwy rdzeniowe, które go tworzą, często objawia się ostrym, paraliżującym bólem co nazywamy rwą kulszową.

Najczęstszą przyczyną tego schorzenia są wcześniej opisane dyskopatie. Wtedy mówi się o tzw. bólu korzeniowym, spowodowanym uciskiem krążka na korzenie nerwowe nerwu kulszowego. Do innych czynników sprzyjających powstawaniu rwy kulszowej zaliczamy: choroby zakaźne, nowotworowe, ropnie czy wszelkie stany zapalne struktur towarzyszącym nerwom.

Objawem rwy kulszowej jest ostry, rwący ból rozchodzący się od lędźwi przez pośladek, tylną powierzchnię uda i podudzia aż do stopy. Często ma ona nagły i ostry początek np. podczas podnoszenia ciężkiego przedmiotu lub pracy w pozycji pochylonej. Warto wiedzieć, że bóle w obrębie lędźwi nawet w 60% przypadków poprzedzają wystąpienie rwy kulszowej. Atakowi rwy mogą towarzyszyć również zaburzenia czucia, a nawet osłabienia siły mięśniowej.

Leczenie pacjentów podobnie jak w dyskopatii ma charakter zachowawczy. W zwalczaniu objawów rwy kulszowej wykorzystuje się nie tylko leki przeciwbólowe, ale również leki przeciwzapalane i rozluźniające mięśnie. Zaleca się by po ataku rwy, chory nie pozostawał unieruchomiony dłużej niż 4-5 dni. Nie należy zapominać jednak o fizjoterapii, która skojarzona z odpowiednimi zabiegami i ćwiczeniami fizycznymi powinna przynieść jeszcze większą ulgę chorym. Bardzo ważnym aspektem jest edukacja pacjentów. Pozwala ona nie tylko lepiej poznać przyczyny tego schorzenia, ale również konkretne sposoby na łagodzenie dolegliwości bólowych.

 

Osteoporoza

Podstępna choroba degradacji masy kostnej również może atakować kręgosłup. Szczególnie na tę przypadłość narażone są kobiety w wieku menopauzalnym.

Postępujący ubytek masy kostnej w obrębie kręgów może prowadzić do ich złamań. W ich efekcie może to powodować zmiany, które objawiają się zmniejszeniem wzrostu chorego czy powstaniu charakterystycznej kifozy piersiowej z pochyleniem tułowia do przodu. Według źródeł utrata wzrostu większa niż 3,8 centymetra powinna nasuwać wniosek, że doszło do złamań w obrębie kręgów, zwłaszcza że tylko 1/3 z nich wiąże się z dolegliwościami bólowymi. Co ważne, w osteoporozie ból rzadko pojawia się nagle.

Powstawaniu choroby sprzyjają takie czynniki jak: niska waga ciała, palenie tytoniu, nadmierne spożycie kawy, wiek, płeć żeńska czy predyspozycje genetyczne. Nie należy zapominać również o niedoborach witaminy D oraz niewystarczającej ilości białej w diecie. Sądzi się również, że powstawaniu osteoporozie sprzyja nadczynność tarczycy, cukrzyca typu 1 czy zapalenie stawów.

Osteoporoza to długotrwała i podstępna choroba, która może prowadzić do znacznej niepełnosprawności, a w dłuższej perspektywie nawet zgonu. Osoby będące w grupie ryzyka powinny baczniej przyjrzeć się swojej diecie, która powinna zostać wzbogacona o wapń i produkty zawierające prekursory witaminy D3. W słoneczne miesiące zaleca się przebywanie na słońcu, 2-3 w tygodniu po 15 minut. Seniorzy powinni pamiętać również o ruchu mający pozytywny wpływ na mineralizację kości. Warto też ograniczyć ilość spożywanej kawy, która wypłukuje cenne mikroelementy.

W leczeniu osteoporozy stosowane są leki z różnych grup, które mają na celu zmniejszenie ryzyka złamań kości. Ze względu na ich odmienny mechanizm działania, są one dobierane dla konkretnego pacjenta. Wśród nich możemy wymienić takie leki jak: bisfosfoniany, teryparatyd, ranelinian strontu, raloksyfen a także denozumab.

Najważniejszą sprawą w przypadku złamań kości jest nie tylko łagodzenie dolegliwości bólowych, ale również minimalizacja potencjalnej niepełnosprawności pacjenta. Zdarza się, że niektóre złamania kwalifikują się do zabiegów operacyjnych, natomiast lżejsze przypadki są leczone zachowawczo. Długie unieruchomienie pacjenta w wyniku rekonwalescencji może rodzić z kolei nowe problemy w postaci odleżyn, zakażeń czy zagrażającym życiu zakrzepów. Dlatego tak ważna w tym przypadku jest profilaktyka.

 

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Stanowi przewlekłą chorobę zapalną, najczęściej występującą u osób młodych. Jednostka ta oprócz stawów kręgosłupa może zajmować inne stawy w tym biodrowy i kolanowy, co niestety znacznie pogarsza dalsze rokowania.

Etiologia tej choroby nadal nie została wyjaśniona. Źródła podają, że choroba obejmuje najczęściej przyczepy ścięgniste kręgosłupa i stawy obwodowe. Zmiany te mają prowadzić do zaniku elastycznych połączeń kręgosłupa, przez zastąpienie ich zespoleniami kostnymi.

Do cech charakterystycznych tego schorzenia należy stan zapalny w obrębie stawów krzyżowo-biodrowych. Według piśmiennictwa, innym objawem towarzyszącym ZZSK ujawniającym się u 25% chorych może być zapalenie tęczówki. Ciekawym jest, że niektóre źródła wskazują, że zmiany w obrębie serca mogą nawet poprzedzać charakterystyczne objawy choroby.

Obecnie nie istnieje znana metoda pozwalająca na uniknięcie zachorowania na ZZSK. Punktem zwrotnym we wczesnym wykrywaniu tej choroby może być wynalezienie leków, które miałyby zapobiegać kostnieniu poszczególnych elementów stawów kręgosłupa.

Całkowite wyleczenie ZZSK według obecnego stanu wiedzy nie jest możliwe. Samo leczenie może przebiegać na wiele sposobów, w zależności od zaawansowania choroby. Leczenie niefarmakologiczne obejmuje wiele ćwiczeń, technik czy zabiegów mających na celu łagodzenie bólu i rozluźnienie mięśni. Z kolei w leczeniu farmakologicznym najczęściej stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne. Nowszą grupą leków wykorzystywanych w leczeniu ZZSK są leki biologiczne. Wśród nich można wyróżnić tzw. blokery TNF (adalimumab, etanercept, infliksymab).

 

Leczenie farmakologiczne bólu

Dolegliwości bólowe w powyższych schorzeniach mogą być nader dokuczliwe. Ból może być łagodzony przez substancje takie jak paracetamol czy niesteroidowe leki przeciwzapalne. Wśród nich można wyróżnić z kolei substancje, które mogą być stosowane miejscowo w postaci żelu jak np.: ibuprofen, ketoprofen i diklofenak. W przypadku rwy kulszowej stosowany jest również baklofen i tramadol.

 

Codzienne spa dla kręgosłupa

Wnioski nasuwają się same. Siedzący tryb życia, brak ruchu, długotrwałe siedzenie w niefizjologicznych pozycjach, zła dieta, a nawet spanie na kiepskiej jakości materacu ma wpływ na kondycję naszego kręgosłupa. Jak więc utrzymać go w dobrej kondycji?

Zawsze powinniśmy pamiętać o umiarkowanej aktywności ruchowej. To dzięki niej możemy rozluźnić zesztywniałe elementy kręgosłupa, po siedzącym dniu pracy.  Z kolei nawyki prawidłowego siadania, pochylania się czy podnoszenia ciężarów znacznie zmniejszają szansę na rozwinięcie schorzeń w przyszłości. Dzięki zdrowszej diecie możemy poprawić nie tylko kościec w obrębie kręgosłupa, ale również całego organizmu. Badania wskazują również, że pozytywnie na kondycję naszego kręgosłupa powinno mieć spanie na średniej twardości materacu. Pamiętając o powyższych wskazówkach, powinniśmy zdecydowanie dłużej cieszyć się zdrowym i mocnym kręgosłupem.

 

 

Bibliografia:

  1. Wojciech Garczyński, Anna Lubkowska – Physiotherapy in osteoarthritis of the lumbar spine – Journal of Health Sciences (J Health Sci) 2013; 3(4): 118-130
  2. Paweł Borzęcki i wsp. – Rehabilitacja chorych z dyskopatią odcinka lędźwiowego kręgosłupa – Family Medicine & Primary Care Review 2012, 14, 3: 345–348
  3. Joanna Tkaczuk-Włach, MałgorzataSobstyl, Grzegorz Jakiel – Osteoporoza – obraz kliniczny, czynniki ryzyka i diagnostyka, Przegląd Menopauzalny 2010; 2: 113–117
  4. Ewa Stanisławska-Biernat – Wskazania do stosowania blokerów TNF-α u chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – porównanie opublikowanych wytycznych, Reumatologia 2008; 46, 5: 272–277
  5. Anatomia Człowieka Woźniak, Edra Urban & Partner
  6. Podręcznik dla studentów farmacji, Waldemar Janiec, PZWL
  7. http://www.chirurg-kregoslupa.pl/dyskopatia.html
  8. https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/150605,rwa-kulszowa
  9. https://www.pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne/profilaktyka-osteoporozy
  10. https://www.mp.pl/artykuly/16453,wplyw-twardosci-materaca-na-przebieg-kliniczny-przewleklego-nieswoistego-bolu-krzyza,1
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Logowanie

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Rejestracja

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto? Zaloguj się Nie pamiętasz hasła? Możesz je przypomnieć
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekarz.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo