REKLAMA
REKLAMA

Pleśniawki – pigułka wiedzy dla farmaceuty 8

Pleśniawki zgodnie z definicją to biały nalot w postaci małych plamek przypominających zwarzone mleko, umiejscowione na błonie śluzowej jamy ustnej. Jest to rodzaj kandydozy. Określa się je mianem zakażenia oportunistycznego i zazwyczaj nie występują u zdrowych osób. Natomiast pacjenci aptek to często schorowani starsi ludzie bądź rodzice  małych dzieci. Obie grupy, tj. osoby starsze i dzieci są najbardziej narażone na wystąpienie kandydozy jamy ustnej. Jak więc profesjonalnie pomóc?

(fot. shutterstock)

Czym jest pleśniawka?

Są one wynikiem zakażenia i rozwoju drożdżaków z rodzaju Candida. Mają one postać białych nalotów, które przypominają rozlane zsiadłe mleko. W przypadku niemowląt pleśniawki wynikają zazwyczaj z niedojrzałości układu odpornościowego, natomiast u osób starszych m.in. osłabieniem tegoż układu. Jest to dolegliwość, która często nawraca spowodowana obecnością czynnika sprzyjającego powstaniu tego problemu.

REKLAMA
REKLAMA

Do tych czynników zalicza się:

  • zakażenia grzybicze matki dziecka
  • małą masę urodzenia dziecka
  • cukrzycę
  • zaburzenia odporności
  • afty
  • cukrzycę
  • leukoplakię
  • raka płaskonabłonkowego
  • zmiany polekowe
  • źle dopasowane protezy
  • suchość jamy ustnej
  • immunosupresję
  • opryszczkę
  • owrzodzenia opryszczkowate

Występowanie i przyczyny wystąpienia

Jak już wcześniej wspomniano, problem dotyka najczęściej bardzo młodych pacjentów (noworodki i niemowlęta) oraz osoby w zaawansowanym wieku. Większość przypadków w innych grupach wynika z współwystąpienia stanów patologicznych.

O co pytać w przypadku pleśniawki?

Pytanie Znaczenie
Rozmiar i kształt zmian Pleśniawki występują jako plamki nalotu o nieregularnym kształcie i różnej wielkości.
Rodzaj bólu Starsi pacjenci z bezbolesnymi białymi zmianami powinni zostać skierowani do lekarza w celu wykluczenia groźniejszych stanów.
Miejsce zmiany W przypadku stosowania wziewnych steroidów najczęściej występują na gardle, w innym razie zazwyczaj na języku i policzkach.

O co zapytać w przypadku problemu z hemoroidami? Kliknij Tutaj!

Rozpoznanie i cechy kliniczne

Rozpoznanie pleśniawki nie jest nazbyt wymagającym zadaniem. Farmaceuta powinien wyeliminować inne stany patologiczne, które są związane z pleśniawkami. Po rozmowie z pacjentem powinien obejrzeć jamę ustną, żeby potwierdzić rozpoznanie. Klasyczny obraz to kremowobiałe, miękkie wykwity, które można zetrzeć, odsłaniając rumieniowatą śluzówkę.

Stany jakie należy wykluczyć:

  • Grzybica polekowa – Może być wywołana antybiotykoterapią bądź kortykosteroidami
  • Zmiany wywołane noszeniem protez – Niewłaściwe użytkowanie protez może powodować pleśniawki
  • Liszaj płaski – zmiany przypominają łuszczycę, u około 50% pacjentów zajęta jest śluzówka jamy ustnej. Na wewnętrznej stronie policzków, dziąsłach, języku, pojawiają się zmiany przypominające pajęczynę.
  • Choroby ogólnoustrojowe – należy rozważyć cukrzycę, upośledzenie odporności, suchość w jamie ustnej
  • Inne owrzodzenia – Afty duże, opryszczka i owrzodzenia opryszczkowate
  • Leukoplakia – Jest to choroba jamy ustnej manifestująca się białymi zmianami. Często związana jest z paleniem i zalicza się do stanów przednowotworowych. W odróżnieniu od pleśniawek białych wysp nie da się zetrzeć. Wszystkich pacjentów z podejrzeniem tej choroby należy skierować do lekarza
  • Rak kolczystokomórkowy – większość zmian obserwuje się z boku języka, ust i na dolnej wardze. Początkowo manifestuje się jako bezbolesne owrzodzenie lub guzek, który nie goi się ani nie znika. Z czasem zmienia kolor i może krwawić.

Zobacz jakie badania stosuje się w diagnostyce astmy!

Dowody naukowe w leczeniu preparatami OTC

W Polsce jedynym preparatem dostępnym bez recepty o udowodnionej skuteczności przeciwgrzybicznej jest mikonazol w postaci żelu do jamy ustnej.

Dawkowanie zależy od wieku i miejsca zmian. W przypadku zlokalizowanej pleśniawki na jej powierzchnię nanosi się niewielką ilość żelu. Jeżeli jest to uogólniony stan, dawkę podaje się za pomocą 5-mililitrowej łyżeczki. Dorośli i dzieci od lat 6 – 5 ml żelu 4 razy dziennie, dzieci do lat 6 – 5 ml żelu 2 razy dziennie. Niemowlęta i dzieci do lat 2 – 2,5 ml 2 razy dziennie.

Preparat stosowany pomocniczo

0,2% roztwór chlorheksydyny jest czasami zalecany, jako preparat pomocniczy, który dodatkowo wspiera utrzymanie higieny jamy ustnej na wysokim poziomie.

W przypadku zmian grzybiczych w obrębie jamy ustnej lekarz może zalecić następujące leki

  • 0,2% roztwór chlorheksydyny do płukania jamy ustnej
  • Preparaty zawierające nystatynę do pędzlowania jamy ustnej
  • Nystatyna – proszek do przygotowania zawiesiny – 100000 j.m. 4 razy na dobę
  • Mikonazol
    • Żel 2­­–4 razy na dobę przez 7 dni po ustąpieniu objawów
    • Tabletki podpoliczkowe – 1 tabletka na dobę przez 7–14 dni
  • Klotrimazol – krem do stosowania 2-3 razy dziennie przez 2-4 tygodnie
  • Ketokonazol – raczej w kandydozie skóry, 2-3 razy dziennie przez 2-3 tygodnie

Leczenie ogólne stosuje się u pacjentów niereagujących i źle tolerujących terapię miejscową oraz u tych z dużym ryzykiem nawrotu kandydozy. Do stosowanych leków zalicza się:

  • Flukonazol
  • Itrakonazol
  • Worykonazol
  • Amfoterycyna B (i.v.)
  • Kaspofungina (i.v.)

Wskazówki dla pacjenta

  • Kłaść nacisk na utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej. Także w przypadku stosowania sztucznej szczęki, należy ją odpowiednio czyścić i dezynfekować
  • Inhalacje zawierające glikokortykosteroidy stosować zgodnie z zaleceniami. Płukać jamę ustną po inhalacji, oraz myć zęby, aby zniwelować osad steroidu
  • Jeśli pojawia się suchość w ustach, zwracać uwagę na wystarczający napływ śliny. Stosować bezcukrowe pastylki, produkty do higieny jamy ustnej
  • W przypadku niemowląt sterylizować smoczki

 

Piśmiennictwo:

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]