Pacjentka z bezsennością i osteoporozą – przegląd lekowy 43

Do apteki przychodzi pani Barbara. Pacjentka chcę wykupić recepty na stale przyjmowane przez nią leki na nadciśnienie. W trakcie rozmowy z farmaceutą kobieta narzeka na swoje samopoczucie, zwłaszcza na trudności z zasypianiem i wybudzaniem w nocy. Od dawna ma problem z bezsennością, ale ostatnio śpi jeszcze gorzej, ze względu na suchy i męczący kaszel, który towarzyszy jej już trzeci tydzień po przeziębieniu.

(fot. shutterstock)

Dlatego, codziennie zażywa przepisany przez lekarza leki nasenne oraz przeciwkaszlowe.  Mimo że udaje jej się w końcu zasnąć, rano czuje się zmęczona oraz kręci jej się w głowie.

Dodatkowo prosi o wydanie leków bez recepty m.in. na zgagę, które zaleciła jej sąsiadka. Tłumaczy, że od jakiegoś  czasu dolega jej uczucie pieczenia w przełyku i niestrawność.

Informacje o pacjentce

Płeć Kobieta
Wiek 74 lata
Waga 70 kg
Wzrost 161 cm
Choroby przewlekłe Nadciśnienie tętnicze

Osteoporoza

Bezsenność

 

Leki przyjmowane przez kobietę, które zostały przepisane  przez lekarza

Lek Dawkowanie
Kwas alendronowy 70 mg. 1 tabletka raz na tydzień
Amlodypina 5 mg 1-0-0
Bisoprolol 5 mg 1-0-0
Zolpidem 10 mg 0-0-1

 

Leki OTC, które chce wykupić pacjentka: Kodeina 15 mg, Ranitydyna 150 mg, Ibuprofen 400 mg

 

Wywiad

W trakcie rozmowy dowiadujemy się, że pacjentka cierpi na nadciśnienie tętnicze – które okazuje się dobrze kontrolowane lekami przepisanymi przez lekarza.

Ze względu na zgłaszane przez kobietę dolegliwości takie jak zmęczenie i zawroty głowy, powinniśmy zadać pytanie, w jakich godzinach przyjmuje lek nasenny oraz przeciwkaszlowy. Dowiadujemy się, że preparat z kodeiną, kobieta zażywa ok. 2-3 razy dziennie, często również z zolpidemem. Oba leki zwykle zażywa w późnych godzinach wieczornych lub nocnych – czasem przed udaniem się do łóżka, a czasem nawet w środku nocy po wybudzeniu.

Kolejnym schorzeniem, na które cierpi pacjentka, jest osteoporoza –  rok temu kobieta miała złamaną rękę, dlatego od tego czasu zażywa lek z grupy bifosfonianów (kwas alendronowy). W wywiadzie dowiadujemy się, że lek nie zawsze jest prawidłowo przyjmowany – kobieta nie pamiętała, że po podaniu go nie powinno się kłaść przez przynajmniej 30 minut, co prawdopodobnie może być przyczyną odczuwanej ostatnio zgagi. W takich okolicznościach wątpliwości budzi też stosowanie ibuprofenu, który kobieta chce wykupić ze względu na dolegające jej czasem bóle głowy.

Problem Przyczyna Interwencja Istotność problemu
Nieprawidłowa terapia Kodeina – opioidowy lek przeciwkaszlowy, hamujący ośrodek kaszlu OUN. Może zaburzać sprawność psychomotoryczną, zwłaszcza u osób starszych.  Istnieje również ryzyko uzależnienia. Sugerowane odstawienie leku, ewentualnie zamiana na lek niewywołujący sedacji (np. butamirat) lub lek  przeciwkaszlowy działający obwodowo (np. lewodropropizynę).

Zalecenie ograniczenie stosowania zolpidemu.

Rzeczywisty
Niewłaściwe połączenie leków Interakcja między kodeiną a zolpidemem – nasilenie depresyjnego działania na OUN, zwiększenie ryzyka upadków u osób starszych. Sugerowane odstawienie kodeiny /zamiana na inny lek przeciwkaszlowy. Rzeczywisty
Nieprawidłowy sposób dawkowania Nieprzestrzeganie zasad podawania kwasu alendronowego  (pacjentka nie pamiętała, że nie zachowanie pozycji pionowej przynajmniej 30 min od przyjęcia dawki leku może powodować podrażnienia przełyku). Odstawienie leku i zalecenie pilnej  konsultacji z lekarzem.

Edukacja pacjenta odnośnie prawidłowego podawania bifosfonianów.

Rzeczywisty
Niewłaściwe połączenie leków Interakcje między kwasem alendronowym a ibuprofenem – zwiększenie ryzyka podrażnienia  błony śluzowej przewodu pokarmowego. Zalecane ograniczenie stosowania leków z grupy NLPZ podczas terapii bifosfonianami. Optymalnym lekiem przeciwbólowym będzie paracetamol, który nie wykazuje działania gastrotoksycznego. Potencjalny

 

 Omówienie przypadku     

W przypadku pacjentów w podeszłym wieku niezmiernie ważne jest ograniczenie, a najlepiej unikanie leków działających na OUN, które mogą wywoływać sedację, stany splątania, zaburzenia funkcji poznawczych. W omawianej sytuacji pacjentka zażywa zolpidem, może on powodować wymienione  zaburzenia. Podobnie jak benzodiazepiny, zolpidem wykazuje także działanie  rozluźniające mięśnie,  co stwarza ryzyko upadku i w konsekwencji złamania szyjki kości udowej.

W przedstawionym przypadku, pacjentka ze względu na dokuczający kaszel poinfekcyjny, zaczęła stosować popularny lek na kaszel z kodeiną (bez konsultacji z lekarzem). Kodeina, podobnie jak zolpidem, również wykazuje działanie depresyjne na OUN. Konsekwencją skojarzenia tych leków są zgłaszane przez kobietę objawy senności po przebudzeniu, zawrotów głowy. Jest to szczególnie niebezpieczne u pacjentki, która cierpi na osteoporozę (zwiększone ryzyko upadków i złamań kości).

Kolejnym problemem jest niewłaściwe stosowanie kwasu alendronowego. W wywiadzie kobieta przyznaje, że nie pamięta zasad prawidłowego podawania tego leku. To właśnie nieprzestrzeganie zaleceń najprawdopodobniej przyczyniło się do odczuwanych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Dlatego konieczne jest poinstruowanie pacjentki, jak należy stosować leki z grupy bifosfonianów. Co więcej, pod wpływem reklamy telewizyjnej pani Barbara chce wykupić ibuprofen, który może zwiększać ryzyko podrażnień górnego odcinka przewodu pokarmowego.

 

Rozwiązanie

W celu zmniejszenia ryzyka zaburzeń koordynacji psychoruchowej, nadmiernej senności, a przez to ograniczenia ryzyka upadków, należy odradzić pacjentce jednoczesnego stosowania kodeiny i zolpidemu. Kobieta przyznaje, że suchy kaszel utrzymuje się po niedawno  przebytym przeziębieniu, przez co możemy podejrzewać, że wynika z nadreaktywności dróg oddechowych – tzw. kaszel poinfekcyjny, który w większości przypadków nie wymaga leczenia.  Kiedy kaszel jest bardzo dokuczliwy, możemy zaproponować zastosowanie leku przeciwkaszlowego, pozbawionego działania sedatywnego jak np. butamirat lub lewodropropizyna.

Następnie powinniśmy zalecić odstawienie leku na osteoporozę (kwasu alendronowego) i konsultację z lekarzem – co jest zalecanym postępowaniem w przypadku wystąpienia objawów zgagi. Wydanie pacjentce leku na zgagę z ranitydyną nie ma zasadności, a dodatkowo może ona potencjalnie wykazywać interakcje z zażywanym zolpidemem.

Koniecznie należy przypomnieć o prawidłowym sposobie podawania leków stosowanych w leczeniu osteoporozy, które należą do grupy bifosfonianów. Ich nieprawidłowe stosowanie może bowiem przyczynić się do owrzodzeń i uszkodzenia przełyku oraz zaburzeń przewodu pokarmowego.

Najważniejsze zasady przyjmowania bifosfonianów:

  • Leki z tej grupy należy zażywać rano, na czczo
  • Po przyjęciu dawki leku, pacjent przynajmniej przez 30 min nie powinien się kłaść
  • Zaleca się popijać lek szklanką przegotowanej wody – min. 200 ml (nie należy popijać leku kawą, sokami czy nawet wodą mineralną – możliwe zmniejszenie wchłaniania leku)
  • Tabletek nie można rozgryzać ani żuć
  • Należy zachować co najmniej 30 minut przerwy między przyjęciem kwasu alendronowego a innych leków

 

Piśmiennictwo

  1. Charakterystyka produktu Leczniczego Ostenil.
  2. Zolpidem, Medycyna Praktyczna; https://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=854
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Thiocodin.
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy