REKLAMA
REKLAMA

Otyłość – rola farmaceuty w walce z tą chorobą

Otyłość to prawdziwa plaga wielu rozwiniętych gospodarczo państw na świecie. Przykładem są Stany Zjednoczone, które chyba nieszybko oderwą od siebie łatkę „kraju otyłych”. Dawniej otyłość była symbolem powodzenia i dostatku, co wiemy z zachowanych źródeł historycznych, czy literackich. Jednak obecnie otyłość traktuje się jako problem, prowadzący do rozwinięcia wielu poważnych dolegliwości.

(fot. shutterstock)

Problem otyłości

W naszych czasach otyłość traktuje się inaczej niż w przeszłości. Przede wszystkim jako jeden z głównych problemów zdrowia publicznego. W miarę napływu publikacji kolejnych wyników badań, otyłość zaczęto określać jako chorobę o wielu przyczynach i zróżnicowanej patogenezie. Według badań 60-70% dorosłych Polaków nie uprawia żadnych ćwiczeń fizycznych lub wykonuje je sporadycznie. Biorąc pod uwagę, dodatkowo powszechny „siedzący” tryb życia, przemieszczanie się za pomocą pojazdów mechanicznych i wysokokaloryczne posiłki, otrzymujemy mieszankę predysponującą do epidemii otyłości.

REKLAMA
REKLAMA

Medycznie otyłość definiuje się jako stan nadmiernego, zwiększania ilości tkanki tłuszczowej. WHO (ang. World Health Organization), aby ujednolicić kryteria rozpoznania, wprowadziło wskaźnik BMI. Jest to określenie stosunku masy ciała w kilogramach do kwadratu wzrostu w metrach. Tak więc otyłość występuje, kiedy wskaźnik jest wyższy niż 30kg/m2.

Światowy problem

Eksperci WHO podają, że ponad miliard mieszkańców naszej planety ma nadwagę, a około 300 milionów jest otyłych. We wspomnianych już Stanach Zjednoczonych szacuje się, że w 2000 roku co trzeci dorosły Amerykanin był otyły. W Europie najwięcej osób otyłych jest w Wielkiej Brytanii (27,3 proc.), Irlandii (25,5 proc.) i Czechach (23,8 proc). Najmniej natomiast w Serbii (17,8 proc), Holandii (18,6 proc.) i Danii (19 proc). Szacunki dotyczące przyszłości nie są optymistyczne, w 2030 r. otyłych ma być prawie połowa Amerykanów (47 proc.)…

Aktywność fizyczna wśród pacjentów w Polsce

Przeprowadzono badanie, w którym wzięło udział 177 osób. Główną grupą respondentów stanowili pacjenci poniżej 25 roku życia. Zgodnie z zaleceniami dietetyków, osoba dorosła powinna spożywać 5 małych posiłków. Zdecydowana większość pacjentów nie stosowała się do tego. Co ciekawe samoocena sprawności fizycznej była wysoka, bo aż 80% osób ocenia ją u siebie na wysokim poziomie. Ciekawe wydają się zatem odpowiedzi dotyczące częstotliwości wykonywanych aktywności. Tylko 8% respondentów codziennie wykonuje zajęcia sportowe, a 11% nie wykonuje wcale żadnych ćwiczeń. Średnio połowa badanych uprawia sport 3 razy w tygodniu.

W analizie przeprowadzonej w Polsce pomiędzy 2003 r. a 2007 r. wykazano, że około 20-23% dorosłych jest otyłych, natomiast pomiędzy 2008 r., a 2009 r. zanotowano poziom otyłości wśród chłopców w okolicy 7,5% a u dziewczynek 4%.

Otyłość u dzieci i młodzieży

Kolejnym problemem naszych czasów jest występowanie otyłości u dzieci i młodzieży. W przypadku braku interwencji znacząco zwiększa się szanse wystąpienia wielu chorób w późniejszych etapach życia. Dla przykładu wymienimy kilka z nich:

  • Cukrzyca typu 2
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Przerost lewej komory
  • Zmiany miażdżycowe
  • Astma oskrzelowa
  • Zwiększenie ryzyka raka jelita grubego i nowotworu piersi
  • Zespół przeciążeniowy stawów
  • Płaskostopie
  • Dna moczanowa
  • Rozstępy skórne
  • Okresy depresji
  • Zwiększona liczba hospitalizacji

Porównując do osób szczupłych, pacjenci otyli mają 10-krotnie większą szansę zachorowania na cukrzycę typu 2, 3-krotnie większe ryzyko nadciśnienia tętniczego, dyslipidemii, zespół bezdechu sennego, a także 2-krotnie wyższe zagrożenie chorobą wieńcową, zwyrodnieniową stawów i niektórymi nowotworami.

Dieta

Podstawą leczenia nadwagi i otyłości jest zastosowanie diety ilościowej i jakościowej. Celem jest uzyskanie ujemnego bilansu energetycznego. Organizm czerpie wtedy z własnego zapasu, czyli tkanki tłuszczowej. Przyrost masy występuje głównie po zbyt dużym spożyciu tłuszczów, tak więc podstawą dobrej diety jest unikanie tłustych potraw.

Dobrym wyjściem jest konsultacja z lekarzem lub dietetykiem, który pomoże ustalić jadłospis tak, aby dostarczyć dziennie optymalną ilość kilokalorii.

Ćwiczenia fizyczne

Ćwiczenia fizyczne muszą iść w parze z dietą. Spalanie tłuszczu jest największe w ciągu pierwszych 30 minut ćwiczeń. Ważne, aby uświadamiać pacjenta, że aktywność fizyczna może przybierać bardzo różne formy. Dla przykładu dobrym pomysłem jest godzinny spacer 3 razy w tygodniu lub ćwiczenia o różnym natężeniu i czasie trwania.

Farmakologia

W przypadku, kiedy sama dieta i wysiłek fizyczny nie przynoszą spodziewanego efektu, należy posiłkować się środkami farmakologicznymi. Jednym z przykładów jest orlistat, który działa poprzez inhibicję lipazy. Zwiększa tym samym wydalanie tłuszczów przez zahamowanie aktywności lipazy trzustkowej. Stosowany może być u pacjentów z BMI powyżej 30 kg/m2, u których poza otyłością stwierdzono inne czynniki ryzyka. Niestety leczenie obarczone jest licznymi nieprzyjemnymi działaniami niepożądanymi, do których należy między innymi:

  • Ból głowy
  • Zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych
  • Ból brzucha
  • Parcie na stolec
  • Wzdęcia i gazy
  • Płynne stolce
  • Ból odbytu
  • Nietrzymanie stolca

Wspomaganie odchudzania

Spośród środków wspomagających odchudzanie często wymienia się kofeinę, L-karnitynę oraz triglicerydy o średnich łańcuchach. Jednakże tylko kofeina wykazała w badaniach działanie lipolityczne. Ma ona również korzystny wpływ na przemianę tłuszczową i poprawia wyniki krótkotrwałych wysiłków.

Rola Farmaceuty

Farmaceuta w świetle definicji usługi farmaceutycznej powinien brać aktywny udział w promocji zdrowia. Ważne, aby pamiętać jakie etapy prowadzą do skutecznego leczenia otyłości:

  • Dieta mająca na celu ograniczenie dostarczanej energii do organizmu
  • Aktywność fizyczna, zwiększająca wydatkowanie energii
  • Farmakoterapia prowadząca do zmniejszenia łaknienia i przyspieszenia przemiany materii
  • Edukacja pacjenta dotycząca znaczenia dążenia do właściwej masy ciała oraz nauka postępowania dietetycznego i aktywności fizycznej

O efektywnej terapii mówimy, kiedy masa ciała pacjent w ciągu roku zmniejsza się o 10%. Trzeba natomiast pamiętać o często towarzyszącym efekcie „jo-jo”, który może zniszczyć efekty wcześniejszej pracy.

 

Podsumowanie

Główną rolą farmaceuty jest edukacja pacjenta dotycząca zagrożeń wynikających z otyłości oraz wskazanie, jakie elementy biorą udział w procesie odchudzania. Farmaceuta powinien przeprowadzić wywiad z pacjentem, ustalić, na jakie choroby cierpi i jakie przyjmuje leki. może także wskazać naturalne środki zmniejszające uczucie głodu jak np. błonnik. Ważne jest także wsparcie psychiczne, gdyż proces odchudzania jest długi i pacjent musi uparcie dążyć do celu, choć będzie to wymagać wielu wyrzeczeń.

 

Bibliografia:

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

41 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Czy w rzeczywistości farmaceuta ma jakikolwiek wpływ na problem otyłości wśród ludzi? Nie wydaje mi się.
jak to mówią jeśli ktoś jest od wszystkiego to jest od niczego...
No tutaj niestety bardzo ważne są nawyki wyniesione od maleńkiego więc prócz nakierowania na "właściwsze" tory nie za wiele możemy
Przy OF jak najbardziej - najwyższy czas coś z tym robić.
zgadza się, tutaj już można mieć większe pole do popisu
Już pisałem wcześniej ale wsiąkło, ustalajmy plany treningowe, a na ekspedycji niech stoi sprzęt do ćwiczeń ;)
Sprzęt z hasłem "PROMOCJA ZDROWIA". Ciekawe co nadzór na to? A na zapleczu worek treningowy z napisem ZSMOPL ;)
Sport to świetny pomysł na odreagowanie nerwów :D Znajomy ksiądz miał na plebanii worek treningowy, więc dlaczego nie założyć go w aptece? :D
hmmm ciekawe, co ksiądz musi odreagowywać:)
Na przykład zajęcia z moją ówczesną klasą w liceum ;)
np. Bieżnia pacjenci zamiast bezczynnie stać w kolejce będą chodzić I spalać kalorie
dobre:) trochę by im to rozładowało emocje na pewno
Być może tak będzie w ramach tak szeroko reklamowanej opieki farmaceutycznej. Tylko patrzeć jak apteki będą się prześcigać w bardziej kompleksowym wsparciu odchudzania.
A na zapleczu worek treningowy że zdjęciami wszystkich MZ- nawet nie będzie mi szkoda objiać ich twarzy🤣🤭
no co wy, a gdzie plany sprzedażowe preparatów odchudzających????😜😜😜😜
Jakoś teraz chyba mniej jest tych preparatów, kiedyś było tego więcej, koktajle, kawy rozpuszczalne. Dawno już tego nie widziałam.
to jest jedyna kategoria, w której nie mam zadnego preparatu, który moglabym z "czystym sercem" polcac
już teraz mało kto robi tego typu produkty. Kiedyś był na to bum. Teraz idą w zapomnienie.
/uwielbiam ten typ pacjentów. Łyknąć tabletkę, usiąść przed telewizorem i popijać colę, a przy okazji kilogramy same spadają
coś dobrego na odchudzanie poproszę....w obliczu takiego wyzwania czuję bezsilność
tabletka cud. najlepiej 1 dziennie skutek 5 kg mniej w tygodniu. Oczywiście zero diety i ruchu no i tanio ma być ;)
i widzisz pacjentkę lub pacjenta który ledwo chodzi, tabletka nic nie da.
Ale ich wiara w siłę tej tabletki czyni cuda
czasem jak robie zakupy, to sie zalamuję, jak widzę, co ludzie kupują, a wydawać się mogło, że jest coraz większa moda na zdrowe żywienie
chipsy nigdy nie przestaną być w modzie... niestety ;)
chipsy to najmniejszy problem na stołach Polaków
Dlaczego niestety. Ja uwielbiam i pewnie nie przestanę ;)
przetworzona żywność napoje gazowane niezdrowe przekąski to ludzie kupują
dużo wieprzowiny, niezdrowych węglowodanów, prawie w ogóle warzyw i owoców
najgorzej gdy podają to jeszcze swoim dzieciom
tez sie czasem wlos jezy na glowie, jak spojrzec na dziecko w wozku z czekoladowym batonikiem
Przypomniałaś mi :) Oj najadłam się wstydu, jak mój chyba niespełna dwuletni syn wyrwał jakiemuś brzdącowi w wózku takiego batonika. Zajścia nie widziałam, bo akurat płaciłam za zakupy, tylko szturchanie gawiedzi sprowadziło mnie na ziemię, pod którą chciałam się schować :( A ja nie wpadłam na to, żeby dziecku kupić maszketa...
Tak to jest, jak głód czekolady dopadnie:)
Podziwiam i gratuluje prawidłowej odpowiedzi. Szacun :)